Persoonlijk

'Had ik maar gelogen': waarom de waarheid spreken niet altijd goed uitpakt

05 juli 2019 10:11 Aangepast: 06 juli 2019 20:06
Beeld © GettyImages

Liegen is fout, krijgen we al van kinds af in onze oren geknoopt. Maar is het wel zo goed om altijd eerlijk te zijn? Ulrike (35) kreeg spijt toen ze haar nieuwe vriend iets te openhartig vertelde over haar datingverleden, terwijl Rineke (48) een goede vriendin kwijtraakte toen ze haar confronteerde met een ongemakkelijke waarheid. Wanneer is een leugentje gewenst?

Jij liegt nooit? Dat lieg je. Liegen doen we allemaal weleens. Je reageert lyrisch op het niet zo denderende nieuwe kapsel van je vriendin, zegt dat je te druk bent om af te spreken terwijl je eigenlijk geen zin hebt of complimenteert je schoonmoeder met haar kookkunsten (die in werkelijkheid te wensen overlaten). Leugentjes om bestwil, waar niemand kwaad in ziet. De waarheid kun je in dit soort gevallen misschien beter voor je houden.

Grotere leugens hebben een minder fraai imago. De waarheid verdraaien of dingen uit je duim zuigen stelt niemand op prijs. En belangrijke informatie achterhouden ligt in het verlengde daarvan. Liegen en iets achterhouden zijn dan wel twee verschillende dingen, maar voor degene die bijvoorbeeld overspel ontdekt, zal het niet uitmaken of je hebt gelogen of iets hebt achtergehouden. Bedrog is bedrog. Toch duurt eerlijkheid ook niet altijd het langst.

'Hij ging wat ik had verteld tegen me gebruiken om mij een slecht gevoel te geven over mezelf'

Ulrike (35) zou weleens wat minder openhartig willen zijn. Ze draagt het hart op de tong en is open en eerlijk tegen iedereen. Maar dat valt niet altijd in goede aarde. Toen ze haar nieuwe liefde in geuren en kleuren over haar datingavonturen vóór hem vertelde, betreurde ze dat al snel. "Ik had altijd volgens het boekje geleefd, maar na mijn scheiding was ik veel gaan daten en had ik ook wel wat onenightstands gehad. Mijn nieuwe vriend vertelde ik alles over hoe die periode eruit had gezien. Zo hoort het ook, dacht ik, niets voor elkaar achterhouden. Naar mijn idee had ik niets verkeerd gedaan."

Maar haar eerlijkheid werd niet gewaardeerd. "Hij ging wat ik had verteld tegen me gebruiken om mij een slecht gevoel te geven over mezelf. Hij zei dat hij er moeite mee had dat ik contact had gehad met andere mannen, dat hij zich daardoor minder speciaal voelde. Hij kon het niet loslaten en bleef er maar op terugkomen, me 'straffen' voor mijn daden. Uiteindelijk ben ik zelfs in therapie gegaan om mijn gevoel voor eigenwaarde weer wat op te bouwen. Achteraf dacht ik: was ik maar niet zo open geweest. Die openhartigheid heeft me weinig goeds gebracht. De relatie heeft ook geen stand gehouden."

De reactie van haar ex heeft Ulrike aan het denken gezet. "Ik denk altijd dat ik naar iedereen zo open en eerlijk kan zijn, zo ben ik gewoon. Met een leugen zou ik niet kunnen leven, maar ik begin steeds meer te leren dat het heel menselijk is om wel dingen voor jezelf te houden. Altijd maar zo eerlijk zijn pakt soms niet goed uit."  

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook

Liefde vs. vriendschap: als je omgeving je geliefde niet ziet zitten

Rineke (48) kan daarover meepraten. Ze raakte een van haar beste vriendinnen kwijt toen ze haar de waarheid vertelde over haar nieuwe vriend. "Het is al jaren geleden, maar ik denk er nog vaak aan terug. Het steekt dat het onze vriendschap heeft gekost. We waren echt heel close. Woonden vlak bij elkaar, gingen samen op vakantie, zagen elkaar dagelijks. Maar toen ze na lang vrijgezel geweest te zijn een relatie kreeg met een nieuwe man, was dat het begin van het einde."

In het begin leek hij geweldig, maar al snel kregen Rineke en haar man hun twijfels over hem. "Ik was blij voor haar dat ze iemand had gevonden met wie ze gelukkig kon worden. Maar na een paar weken dachten we al: hij doet wel heel vreemd. Als mijn vriendin er niet bij was, sprak hij heel negatief over haar. Echt in grove bewoordingen, heel plat. Bizar vonden we dat, mijn man heeft er zelfs een keer wat van gezegd tegen hem. Het is een keer of drie gebeurd. Mijn vader, die in die periode vaak bij ons was, had ook een slecht gevoel bij hem. 'Die jongen deugt niet', zei hij, 'daar is iets mee'."

'Het kon niet waar zijn, ze hield van hem, wij logen en we gunden haar haar geluk niet'

Toen de man van Rineke een klus voor de nieuwe vriend had gedaan en betaald moest krijgen, gedroeg hij zich opnieuw vreemd. "Hij kwam steeds weer met een andere smoes om niet te hoeven betalen. Dan had hij het geld van zijn klanten nog niet binnen, dan had hij weer gedoe met zijn ex die ineens meer alimentatie ging eisen. Hij weigerde gewoon te betalen, waardoor mijn man gedoe kreeg op zijn werk, want die had wel gewoon materialen en apparatuur gebruikt."

Dat de nieuwe vriend niet te vertrouwen was, stond voor Rineke en haar man als een paal boven water. Maar wat moesten ze: het prille liefdesgeluk van haar vriendin verstoren, voor haar eigen bestwil, of wijselijk hun mond houden en wachten tot ze het zelf zou inzien? "We hebben het er heel vaak over gehad: wat moeten we hiermee? We voelden aan alles dat dit fout zou aflopen. Ik heb al mijn moed bij elkaar geraapt en heb haar uitgelegd wat we hadden gehoord en gezien, dat hij geen goede bedoelingen met haar had, maar ze veegde alles van tafel. Het kon niet waar zijn, ze hield van hem, wij logen en we gunden haar haar geluk niet. Haar reactie heb ik als schokkend ervaren. Ik begreep niet hoe het mogelijk was."

Na dat moment hebben ze nauwelijks meer contact gehad. "Ik heb haar nog weleens geprobeerd te bellen of te mailen, maar ze reageerde nooit." Een paar jaar later hoorde Rineke via de moeder van haar vriendin dat ze bij hem weg was. "Hij had haar financieel helemaal geplunderd. Ik heb toen opnieuw contact met haar gezocht, maar ze stond er niet voor open. Als ze nu bij me voor de deur zou staan, zou ik zeggen: kom binnen, we drinken er een wijntje op, ik heb lang op je gewacht. Maar dat gaat niet gebeuren."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook

‘Tegen niemand vertellen hoor!’ Waarom geheimen bewaren zo moeilijk is

Rineke vindt het nog altijd jammer dat het zo is gelopen. "Ik heb me altijd afgevraagd: had ik het wel moeten vertellen? Had ik niet gewoon naast haar moeten blijven staan? Ik kon het niet, ik hou niet van oneerlijkheid en mensen die achter je rug om lelijke dingen doen. Het lag er zo dik bovenop dat hij niet oké was, ik kon het niet negeren. Maar is het me allemaal waard geweest? Als ik haar was blijven steunen, was het haar misschien al na een half jaar duidelijk geworden. Misschien was ik te snel. Ik had het beste met haar voor door de waarheid te vertellen, maar het heeft me wel de vriendschap gekost. Aan de andere kant denk ik dat ik het weer zou doen als een vriendin van mij in zo'n positie zou zitten."

Wanneer is liegen een goed idee?

Altijd maar eerlijk zijn, hoeft echt niet, zegt psycholoog Robert Haringsma. "Het draait eigenlijk om authenticiteit. Je hebt recht op je eigen overtuigingen, je eigen visie op de wereld, en het recht je daarover uit te spreken. Maar dat betekent niet dat dat ook altijd maar moet. Inzien in welke situatie je eerlijk moet zijn, of maar beter een beetje kan liegen dan wel wijselijk je mond houden, dat vergt wat sociale handigheid."

Neem bijvoorbeeld de nieuwe jurk van je zus. Zij is apetrots, jij vindt het een hobbezak. Dat is een visie die je echt niet aan haar moet willen opdringen. En ook hoe vaak en in welke situatie je jouw waarheid verkondigt, telt: "Neem bijvoorbeeld de vegetariër op een barbecue. Zijn authentieke visie is misschien wel dat vlees eten moord is, maar dat hoeft hij niet voortdurend bij zo'n gelegenheid te verkondigen. Als iemand ernaar vraagt, kan hij het toelichten, maar erover zwijgen, kan in zo'n geval echt geen kwaad."

En bij Rineke en Ulrike dan? Die hebben er volgens Haringsma juist allebei goed aan gedaan om zo eerlijk te zijn, ook al voelen ze dat zelf niet zo.

"Neem Ulrike. Stel je voor dat ze gelogen had over haar liefdesleven, dan zat ze misschien nu nog opgescheept met een man die er niet voor terugdeinst om haar af te rekenen op haar persoonlijke keuzes. Nu vond ze al in een vroeg stadium uit hoe veroordelend hij was, ik denk dat ze daar heel mooi mee is weggekomen." Had híj dan moeten liegen over zijn aversie tegen vrouwen met een florerend seksleven? "Nee, dat ook zeker niet. Dat is zijn voorkeur, zijn authentieke visie. Maar dan kan hij beter gewoon de relatie beëindigen, en niet iemand voortdurend een rotgevoel over zichzelf geven."

En in het geval van Rineke geldt eigenlijk hetzelfde. "Het was een ander verhaal geweest als zij bij iedere ontmoeting op haar vriendin had zitten inpraten. Maar dat is hier duidelijk niet aan de hand. Ze heeft eerlijk haar zorgen uitgesproken, tegen iemand die klaarblijkelijk niet goed tegen kritiek kan."

Ook Rineke kan zich maar beter afvragen hoe waardevol de vriendschap was, als die onder zo'n akkefietje al bezwijkt. Haringsma: "Bovendien bleek ze achteraf nog gelijk te hebben ook. Daar zou eigenlijk een excuus van die vriendin tegenover moeten staan, terwijl het nu lijkt alsof Rineke zich schuldig voelt dat ze níet gelogen heeft. Dat is echt niet nodig. De vriendin heeft natuurlijk ook recht op haar eigen keuzes en authenticiteit, maar dan had ze ook gewoon kunnen zeggen dat ze haar vriend vertrouwde en dat ze liever niet had dat Rineke zich er nog mee bemoeide. En dan: even goede vrienden. Daar hoeft niemand voor te liegen."  

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`