Persoonlijk

In therapie: 'Het is als de sportschool. Niet leuk, maar je wordt wel sterker'

23 november 2018 13:29 Aangepast: 23 november 2018 15:20
Beeld © GettyImages

Bijna de helft van de Nederlanders heeft weleens last van psychische problemen. En maar liefst 75 procent van de mensen onder de 35 jaar overweegt naar een psycholoog te gaan. Maar 'met iemand praten', wat doet dat nou eigenlijk met je? Drie ervaringsdeskundigen vertellen wat therapie voor hen heeft gedaan.

Marije* (24) volgde twee jaar geleden een traject bij een psycholoog en is nu in behandeling bij een psychoanalyticus

Marije heeft het lang moeilijk gevonden om hardop te zeggen dat ze hulp nodig had. "De eerste keer dat ik in therapie ging was ik tweeëntwintig. Mijn moeder is alcoholist en werd dat jaar uit huis gezet. Samen met mijn broers en zussen heb ik mijn moeder maandenlang financieel onderhouden, waardoor ik naast mijn studie extra moest werken. Ik raakte gestrest, mijn studie leed eronder en ik voelde me eenzaam tussen mijn zorgeloze medestudenten." Toen ze last kreeg van woedeaanvallen, stapte ze naar studentenpsycholoog. Maar deze eerste ervaring met therapie was voor haar geen onverdeeld succes. "De psychologe die ik trof, was vrij jong en ik had moeite om haar in vertrouwen te nemen over hoe ik me voelde. Ik probeerde het heel praktisch aan te pakken en wilde vooral dat zij me zou helpen met mijn doel: mijn propedeuse halen. Maar echt laten zien hoe slecht het met me ging, deed ik bij haar niet."

Nadat Marije haar propedeuse had gehaald en ze tien sessies had doorlopen, dacht haar psycholoog dan ook dat het goed genoeg ging om de behandeling te kunnen beëindigen. "Ik stemde toe, terwijl het in werkelijkheid helemaal niet goed met me ging. In de maanden daarna ging het steeds slechter met mijn moeder en daardoor ook met mij. Ik kwam mijn bed niet meer uit, ging niet meer naar lessen. Ten einde raad heb ik toen opnieuw contact opgenomen met mijn psycholoog, maar ze bleek met zwangerschapsverlof. Op mijn bericht dat ik dringend hulp nodig had, heb ik nooit een reactie gekregen. Ik voelde me daardoor heel erg in de steek gelaten. Ik nam een drastisch besluit en vertrok naar het buitenland om een tijd fulltime modellenwerk te doen. Dat was een mooie ervaring, maar het voelde ook alsof ik op de vlucht was voor mijn problemen."

'De heftige gebeurtenissen schreef ik vrij makkelijk op, maar bij de mooie herinneringen moest ik ontzettend huilen'

Daarom is Marije sinds een half jaar weer terug in Nederland. Ze studeert weer en is opnieuw in therapie. Dit keer in de vorm van psychoanalyse, een vorm van therapie die onder andere ingaat op onverwerkte conflicten en emoties uit het verleden. "De sessies zijn heel vermoeiend en emotioneel, maar heb er heel veel aan. Aan het begin van de behandeling moest ik bijvoorbeeld mijn hele levensgeschiedenis opschrijven. Toen merkte ik dat ik de heftige gebeurtenissen uit mijn jeugd vrij gemakkelijk opschreef, maar bij de mooie herinneringen ontzettend moest huilen. Daar zat blijkbaar heel veel pijn waar ik van mezelf nooit bij stil mocht staan. Mijn therapeut luistert als ik iets kwijt wil, maar vraagt ook door bij onderwerpen die ik liever vermijd. Dat is op het moment zelf pijnlijk, maar na zo’n sessie ben ik altijd opgelucht. Therapie biedt me een veilige omgeving waarin ik echt alles mag zeggen. Ook heb ik geleerd dat het oké is om hulp te vragen. Ik heb me zo lang groot gehouden, wilde alles zelf oplossen, me niet aanstellen. Nu weet ik dat er misschien niet altijd een oplossing is voor mijn problemen, maar dat erover praten alleen al heel erg helpt."

Dax (32) doorliep twee keer een traject bij een psycholoog vanwege depressies.

Dax zat middenin in de puberteit toen hij voor het eerst last kreeg van depressies. "Ik voelde me niet goed, zat niet lekker in mijn vel, maar ik kon het niet goed plaatsen. Mijn ouders stuurden me naar de huisarts, die me doorverwees naar een psycholoog. Zo’n sessie bij een psycholoog is precies wat je je erbij voorstelt: in een kamer op een comfortabele stoel zitten praten tegen een vrouw met een notitieboekje die heel veel vragen stelt. Ik trof gelukkig een psycholoog waar ik me prettig bij voelde. Een vrouw met een zachte, rustige stem. Ze stelde vragen, luisterde en fungeerde als een soort klankbord. Tegen haar kon ik alles zeggen. Ik heb hele lieve ouders, maar toch begrepen zij mij toen niet altijd. In therapie merkte ik hoe fijn het was om iemand te hebben met wie ik kon praten over hoe ik me voelde, zonder bang te zijn om veroordeeld of niet begrepen te worden."

'Ik sliep op de bank, omdat mijn bed te groot voelde voor mij alleen. Sommige dagen at ik niets, andere dagen stopte ik me vol met pizza en chips'

Na de hulp van zijn psycholoog ging het beter. Maar op zijn vierentwintigste kwam Dax opnieuw in een depressie terecht. "Ik ging niet naar mijn werk omdat ik geen puf had om uit bed te komen. Ik sliep op de bank, omdat mijn bed te groot voelde voor mij alleen. Sommige dagen at ik niets, andere dagen stopte ik me vol met pizza en chips." Door zijn eerdere ervaring met depressie herkende hij de signalen en besloot meteen hulp hulp te zoeken. ‘Ik ben naar mijn werkgever gestapt en heb verteld wat er aan de hand was. Toen ben ik meteen een traject in gegaan, een half jaar lang om de twee weken een gesprek met een psycholoog. "Dit keer trof ik een wat vrouw die wat minder van de zachtheid en wat meer van het aanpakken was. Dat bleek precies wat ik toen nodig had.’ Dax heeft het idee dat het taboe op psychische problemen langzaam aan het verdwijnen is, maar dat veel mensen nog steeds een drempel voelen om hulp te zoeken. ‘Ik kan alleen maar zeggen: als je twijfelt, doe het gewoon. Met iemand gaan praten lost niet al je problemen op, maar alleen al je verhaal kwijt kunnen, kan al enorm helpen."

Wat hem vooral hielp, was dat zijn psycholoog hem handvatten gaf om uit de neerwaartse spiraal van een depressie te breken. "Als je depressief bent kom je vaak in negatieve patronen terecht waardoor je je alleen maar slechter gaat voelen. In bed blijven liggen. Slecht eten. Geen dagritme hebben. Mijn psycholoog liet mij daarom dagboeken bijhouden waarin ik precies op moest schrijven wat ik die dag had gedaan en gegeten. Dat hielp me om die negatieve patronen te doorbreken. Door therapie heb ik mezelf beter leren kennen, duidelijker leren communiceren en ik heb negatieve gedachten wat meer leren relativeren. Dat heeft niet alleen geholpen met het omgaan met depressieve gevoelens, het heeft ook mijn relaties met mijn dierbaren positief beïnvloed. Vlak na de geboorte van ons eerste kind ging het uit met mijn vriendin. Nu, zeven jaar later, zijn we weer bij elkaar en verwachten zelfs een tweede. Ik durf te zeggen dat ik zonder hulp van buitenaf niet was geweest waar ik nu ben."

Sophie (28) onderging EMDR-therapie om een traumatische gebeurtenis te verwerken.

Voor Sophie begon het allemaal met een ongeluk, op vakantie op Bali. Ze was op haar scooter op weg naar huis van een feestje, toen vanuit het niets een man naast haar kwam rijden en zijn hand tussen haar benen stak. Niet wetend wat te doen, bleef ze even zo doorrijden, met de man naast zich. Toen ze probeerde te versnellen om weg te komen, crashte ze met haar scooter. De hele rechterkant van haar lichaam lag open. Bij thuiskomst in Nederland moest ze niet alleen herstellen van haar fysieke verwondingen, ook mentaal bleek de gebeurtenis een grote impact te hebben gehad. "Vooral de aanranding er heel erg ingehakt. Dat iemand mij zomaar uit het niets zoiets kon aandoen, had me volledig uit evenwicht gebracht. Ik was niet alleen mijn zelfvertrouwen, maar ook het vertrouwen in de mensheid kwijt. Ik kon gelukkig snel terecht bij een psycholoog van Slachtofferhulp en dat leek goed te hebben geholpen."

'Zie therapie als een soort sportschool voor de hersenen. Het is nooit leuk om erheen te gaan en de dagen erna heb je even flink spierpijn, maar je wordt er uiteindelijk sterker van'

Maar een jaar na het ongeluk merkte ze dat de gebeurtenis haar nog steeds achtervolgde. "Ik had last van angsten, vond het bijvoorbeeld ineens eng om op de fiets door Amsterdam te rijden, maar ook op andere vlakken in mijn dagelijks leven merkte ik dat ik nog steeds last had van wat er was gebeurd.’ Ze zocht opnieuw contact met de psycholoog van Slachtofferhulp en die stelde EMDR voor (Eye Movement Desensitization and Reprocessing). Dat is een therapie die effectief kan zijn voor mensen met een trauma. Sophie: ‘Bij EMDR vraagt een therapeut je om in je hoofd een foto te maken van het ergste moment van de traumatische gebeurtenis. Je wordt eerst gevraagd om met je ogen een bewegend object of lichtje te volgen of naar een reeks piepjes in je oren te luisteren. Vervolgens vraagt de therapeut je om aan de hand van die mentale foto de gebeurtenis opnieuw te beleven. Door een bepaald mechanisme in de hersenen zorgt de afleiding van de beweging of de piepjes ervoor dat de herinnering opnieuw in je geheugen kan worden opgeslagen, maar dan zonder de emotionele lading van toen."

Sophie wilde het graag proberen, maar merkte tijdens de sessies dat ze moeite had om haar trauma in één foto te vangen. "Dat het niet lukte, maakte me vervolgens zo gefrustreerd dat ik een enorme emotionele uitbarsting kreeg. Alle onverwerkte emoties over wat er was gebeurd kwamen naar boven. Blijkbaar zat er nog heel veel onverwerkte woede over het ongeluk en in één keer gooide ik alles eruit. Na afloop voelde ik me moe en leeg, maar ook licht en helder. In totaal heb ik drie sessies gedaan, maar na die eerste doorbraak merkte ik al verschil. Ik voelde me opgelucht. Alsof er een mist was opgetrokken. De herinnering was er nog steeds, maar ik kon er weer rationeel naar kijken. Er was weer ruimte voor het besef dat wat er gebeurd is gewoon domme pech was. Dat het niets met mij te maken heeft, maar alles met de man die het gedaan heeft. Ik voelde me weer sterk, weer mezelf." Ze is vooral blij dat ze hulp gezocht heeft en niet met haar trauma is blijven doorlopen. "Ik zie om me heen dat mensen het nog steeds een grote stap vinden om met iemand te gaan praten, terwijl ik uit ervaring weet dat het alleen maar kan helpen. Zie therapie als een soort sportschool voor de hersenen. Het is nooit leuk om erheen te gaan en de dagen erna heb je even flink spierpijn, maar je wordt er uiteindelijk sterker van."

Cijfers

  • Een kwart van de Nederlanders zoekt geen hulp voor hun psychische klachten omdat ze zich schamen. Dat blijkt uit onderzoek van GGZ-instelling U-center onder 1051 Nederlanders.  
  • Van de jongeren tussen 18 en 29 jaar geeft maar liefst een derde aan dat schaamte de grootste drempel is om hulp te zoeken voor hun probleem. Van de 65-plussers voelt 20 procent zich belemmerd door schaamte.

Wegens privavcyredenen is de naam van Marije op haar verzoek gefingeerd.

`