Zo houd je het gezellig

Sinterklaas discussievrij

22 november 2018 14:19 Aangepast: 27 november 2018 12:45
Beeld © Annet van den Ende

Met de feestdagen voor de deur, is er weer tijd voor lekker lang natafelen met vrienden en familie. Gezellig, maar hoe voorkom je dat discussies over Zwarte Piet, vluchtelingen en Wilders de sfeer verpesten?

Zwarte Piet: je kan eraan hechten, je kan ook voor aanpassing zijn. Even goede vrienden, zou je zeggen. Nou, was het maar zo simpel. Op de een of andere manier is de schmink van de kindervriend – en waar die schmink al dan niet voor staat – in de afgelopen jaren uitgegroeid tot hét Te Vermijden Onderwerp op feestjes en partijen. Want: wil je wel echt weten van die ene leuke vriendin dat ze jouw ideeën over de Nederlandse cultuur achterhaald vindt? Of dat je zwager jou gelijk militant politiek correct vindt, omdat je toevallig van mening bent dat je tradities best een ietsiepietsie kan aanpassen?

Maar ja, zie die discussie maar eens te voorkomen op het Heerlijk Avondje zelf. En ook op sociale media of tijdens de kerstborrel wil de Zwarte Pietendiscussie nog weleens ter sprake komen, hoezeer je ook probeert het onderwerp te mijden. En als het niet over de kleur van Piet gaat, zijn er nog wel 101 andere gevoelige onderwerpen die mensen zich verrassend persoonlijk aantrekken. Hoe zorg je dan dat een simpel verschil van mening niet tot het einde van de vriendschap leidt?

Of zelfs tot een breuk in de familie, want dat gebeurde bij Mervin (48, autodealer). Zijn zus en hij bleken over een aantal sociale kwesties totaal anders te denken – en dat liep hoog op. “Mijn zus en ik verschillen wel vaker van mening, dat is allemaal niet zo erg. Maar ik merkte wel steeds vaker dat zij zich liet voeden door onwetendheid. In de vluchtelingendiscussie bijvoorbeeld. Zij was bijvoorbeeld sterk tegen het nieuwe asielzoekerscentrum bij ons in de omgeving. ‘Dat werkt alleen maar criminaliteit in de hand,’ zei ze dan. Ik had juist gesproken met mensen die hier directer mee te maken hadden en wist daardoor hoe vreselijk het moet zijn om je thuisland te verlaten omdat je je daar niet meer veilig voelt.

'Vooral als de ander gaat proberen jou van zijn standpunt te overtuigen, kan het vervelend worden'

Met de Zwarte Pietendiscussie escaleerde het. Ik had het erover gehad met Surinaamse vrienden en begreep wel dat zij zich beledigd konden voelen door Zwarte Piet. Mijn zus vond dat helemaal niet en wilde koste wat kost Zwarte Piet in stand houden. Ik postte er iets over in die tijd op Facebook, nu drie jaar geleden en zij reageerde zo kortzichtig dat ik haar reactie verwijderde om haar te beschermen. Laaiend hing ze aan de telefoon, want: ‘hoe durfde ik haar reactie weg te halen?’ Het liep zo uit de hand dat ze mij ontvriendde op Facebook en ook blokkeerde op Whatsapp. Drie jaar hadden we door dit voorval nauwelijks contact.”

Enzo (42, boekhouder) herkent dit wel, hij verloor een vriend aan een 'verschil van inzicht'. “Ik ben jaren bevriend geweest met iemand die politiek erg actief is en zich veel inzet tegen discriminatie van zwarte mensen. Dit ging best ver en ik had daar vaak discussies over met hem. Dat is een tijdje goed gegaan, totdat het contact ineens is verbroken door hem en hij het niet meer kon hebben dat ik niet dezelfde overtuigingen had als hij. Dat blijft jammer natuurlijk.”

Marion Eikelboom is familietherapeute. Ze snapt dat meningsverschillen in de familie of vriendenkring – zeker over deze kennelijk gevoelige onderwerpen – de band behoorlijk onder druk kan zetten. “Het kan lastig worden. Het gaat goed zolang je elkaars mening respecteert en naast elkaar laat bestaan. Maar zodra de ander zich vast gaat zetten en er geen ruimte meer overblijft voor een andere menig, wordt het moeilijker. Dan verhardt de discussie en komt de relatie op het spel te staan. Vooral ook als de ander gaat proberen jou van zijn standpunt te overtuigen, kan het vervelend worden. En kunnen de spanningen zo hoog oplopen dat je echt brouilleert.”

Ook Nadia (38, werkt in kinderopvang) verschilt met familieleden van mening. Haar ouders staan vaak recht tegenover haar als het gaat om allerlei culturele issues. “Ze vinden het belachelijk dat Zwarte Piet wordt afgeschaft. Ze vinden dat vluchtelingen weer terug naar huis moeten. En als Nederlandse vrouwen zich bekeren en een hoofddoek gaan dragen, vinden ze dat helemaal niet kunnen. Als ik vertel over mijn werk, waar ik te maken heb met verschillende culturen, komt hun mening al snel op tafel. Ik laat ze altijd maar praten en ga niet teveel met ze in discussie. Dat lijkt me in dit geval het beste.”

Marion Eikelboom: “Ik vind dat slim van Nadia, want soms is het gewoon beter ‘to agree to disagree’. Het is het echt vaak niet waard om de vriendschap of de familiebanden zo op scherp te zetten voor een onderwerp waar je in het dagelijks leven niet eens veel mee te maken hebt. Dan laat het je het op den duur rusten en is het ook goed.”

Angelique (29, onderzoekster aan een universiteit) is actief voor de PVV en merkt regelmatig dat mensen haar daarom veroordelen. “Toen mijn tante hoorde dat ik vrijwilliger was voor deze partij, wilde ze niks meer met me te maken hebben. En een goede vriend die ik al vijftien jaar kende, wilde een half jaar niet met me praten toen hij op verkiezingsdag hoorde wat ik had gestemd.

'Demonstreren tijdens de intocht vind ik echt te ver gaan. Maar ik zeg er niets van, omdat ik een hekel heb aan ruziemaken, zeker op internet'

Het kan gelukkig ook anders. Een andere goede vriend is zelf heel links, maar dat staat onze vriendschap niet in de weg. Als andere mensen wel boos of bekrompen reageren, me ontvrienden op Facebook of schelden, keurt hij dat ook af en zegt: ‘Wij blijven vrienden!’ Soms discussiëren we over politieke thema's, soms niet. Nu wil hij ook eens mee naar een lezing uit rechtse hoek, uit oprechte interesse. Voor mij gaan andere kwaliteiten - vriendschap, familiebanden, gezamenlijke interesses, humor, collegialiteit, gezamenlijke doelen - boven politieke verschillen van mening.

Ik vind dat ook erg belangrijk om normaal en beleefd met elkaar te kunnen omgaan. Eén van mijn oude medestudenten zat in de bus van de anti-Zwarte-Pietgroep die naar Dokkum ging. Met haar heb ik wel moeite, niet vanwege het standpunt, maar omdat ze er heel fel in is en er actie aan verbindt die ik te ver vind gaan, namelijk demonstreren tijdens de intocht. Maar ik zeg er niets van, omdat ik een hekel heb aan ruziemaken en zeker op internet.”

Marion Eikelboom vindt dit ook één van de belangrijkste tips: “Ook al verschil je nog zo van mening, vecht het niet online uit. Niet op sociale media, maar ook niet via de mail. Ga gewoon een persoonlijk gesprek met iemand aan en probeer uit te vinden waarom iemand zo denkt. Stel veel vragen. ‘Waarom heb je moeite met buitenlanders?’ of ‘Ik zag wat je postte op Facebook en dat verbaasde me’, ‘Waarom denk je er zo over?’ bijvoorbeeld. Misschien heeft iemand wel een slechte ervaring die nu exemplaar staat voor zijn hele mening. En kun je het daar samen over hebben.”

Want een verschil van mening over bepaalde onderwerpen hoeft echt niet altijd het einde van band te betekenen.

Noud (28, servicemonteur) vertelt bijvoorbeeld: “Mijn allerbeste vriend is links en ik ben rechts. Hij vindt Zwarte Piet niet kunnen en vindt dat Nederland van ons allemaal is. Ik vind het tegenovergestelde. Soms hebben we daarover felle discussies. Toch betekent het niet dat wij anders zijn en daarom niet van elkaar houden of om elkaar geven. Het is zijn opvatting over hoe hij de wereld ziet en die van mij, de mijne. Als we onze ideologieën achterwege laten, merk je niks van hoe anders wij denken. Dit betekent dat wij ontzettend veel respect voor elkaar hebben. Dat we elkaar nemen zoals we zijn. Dit heeft veelal alleen maar voordelen omdat je elkaar inzichten geeft die je normaal vanuit je eigen bril niet ziet. Dat is toch juist mooi?”

`