Documentaire over moederschap

Eva Jinek: 'Ongemakkelijk om zo open te zijn, maar het is nodig'

27 mei 2022 09:36 Aangepast: 27 mei 2022 09:38
Beeld © Videoland

In de nieuwe Videoland-serie ‘De Wereld van Eva’ gaat Eva Jinek met experts, medisch specialisten en ouders in gesprek over wat het moederschap nu écht inhoudt. Want het is niet één grote roze wolk en daar praten we nog te weinig over, vindt ze. Hechtingen, trauma’s, urineverlies, pijn bij de seks, schuldgevoel: het komt allemaal aan bod. "Ik deel in deze serie veel meer dan ik gemakkelijk vind, hopelijk helpt het anderen."

90 procent van de vrouwen moet worden gehecht na de bevalling. 1 op de 5 vrouwen ervaart de bevalling als traumatisch. 1 op de 4 heeft na een bevalling last van urineverlies of andere fysieke problemen. 1 op de 3 heeft na een bevalling in meer of mindere mate een verzakking. En 1 op de 10 vrouwen heeft zelfs zoveel schade dat een operatie nodig is. Zomaar even wat keiharde statistieken die voorbijkomen in De Wereld van Eva, een nieuwe, driedelige Videoland Original waarin Eva Jinek met experts, medisch specialisten en ouders in gesprek gaat over de intieme zaken die komen kijken bij het moederschap anno 2022.

Schokkende cijfers

Eva, die in 2018 moeder werd van zoon Pax (nu 3), schrok zelf ook van die cijfers, vertelt ze. "Ik dacht dat ik er al behoorlijk wat van afwist, maar dit vond ik schokkend." De bevalling van Eva eindigde vanwege een acute zwangerschapsvergiftiging (hoge bloeddruk) in een spoedkeizersnede; iets waar ze totaal niet op was voorbereid. "Ik had bestudeerd wat er te bestuderen viel, las alles wat los- en vastzat, volgde een geboortecursus en keek filmpjes van de meest serene geboortes. Ik dacht: ik pak altijd alles aan, ik ben voorbereid. Een spoedkeizersnede zou mij niet overkomen. Maar bij een bevalling gebeurt zoveel buiten je controle om. Dat is heftig. Als je het gevoel hebt dat je de macht en je lichamelijke integriteit verliest, raakt dat je in je diepste wezen. Het maakt fundamenteel onzeker."

Traumatisch zou ze haar eigen ervaring niet noemen, maar plezierig en sereen was het verre van. "Na de geboorte van Pax had ik een moeilijke tijd, ook omdat ik zo ziek was. Normaal stopt zo’n zwangerschapsvergiftiging zodra de baby uit je lichaam is, maar bij mij ging het nog weken door. Ik ben daarna nog twee keer opgenomen geweest in het ziekenhuis. Ik heb in die tijd oprecht gedacht: ik word nooit meer de oude. Ik was bang dat ik fysiek nooit meer sterk zou worden. Daar was ik heel verdrietig over. Ik wilde ook niet dat mensen het wisten, het voelde als een zwakte. Ik probeerde het te maskeren, tijd te kopen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Brief aan alle moeders: 'Jullie zijn geweldig'

Pas toen het fysiek beter ging, kon ze ook geestelijk herstellen. Dat heeft een tijd geduurd. "Het rijmde allemaal niet met het beeld dat ik van mezelf had. Ik ben van mezelf superenergiek. Met 36 weken zwangerschap stond ik nog te presenteren en het publiek op te warmen, ik rende rond met die bolle buik alsof het niets was. Ik voelde me geweldig en dacht dat die zwangerschap representatief zou zijn voor de tijd daarna. Net als iedereen ben ik levenslang gevoerd met woorden, beelden en ideeën over wat het moederschap is. Dat beeld is zo verankerd in wie ik ben en wat ik dacht te gaan doen. Maar de realiteit was heel anders. Dat maakte me wel eenzaam."

Minder zin in seks

De bevalling is slechts één van de drie thema’s die Eva aankaart in De Wereld van Eva. De andere twee zijn seksualiteit na de bevalling en het schuldgevoel van werkende moeders. Wat seks betreft liegen de cijfers er ook niet om: de eerste drie maanden na de bevalling heeft de helft van de vrouwen minder zin in seks dan voorheen, na een half jaar geldt dat nog steeds voor 1 op de 3 vrouwen. 10 procent van de stellen is tegen die tijd nog niet eens aan gemeenschap begonnen. Na zes weken ‘mag’ het weer, zeggen artsen, maar veel vrouwen zijn er dan nog helemaal niet klaar voor. Eva ook nog lang niet, zegt ze in de serie: "Ik kon toen nog maar net mijn kind boven mijn hoofd tillen en stofzuigen, want het duurt gewoon lang voordat zo’n wond van een keizersnede geneest. Maar het was echt niet alleen die wond hoor. Ik herkende mijn hele lichaam niet terug. Mijn borsten waren twee keer zo groot als mijn hoofd vanwege de borstvoeding, ik had pijnlijke tepels, zat steeds te kolven aan zo’n apparaat. Ik voelde me sloom en opgeblazen. Totaal onsexy. Ik voelde me gewoon net een paar Crocs."

En dan het schuldgevoel waar veel werkende moeders mee worstelen: ook dat was Eva niet vreemd. Hoewel ze wist dat Pax als ze werkte in de beste handen ter wereld was – die van zijn vader Dexter – bleef het gevoel aan haar knagen dat ze eigenlijk thuis hoorde te zijn. En over dat schuldgevoel voelde ze zich dan óók weer schuldig. Dankzij de serie heeft ze daar nu geen last meer van. "Het maken van de serie heeft me heel veel geleerd, ook dingen die ik intuïtief wel aanvoelde maar eerder niet onder woorden kon brengen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Alle ouders klungelen maar wat aan: 'Iedereen verliest weleens zijn geduld'

Wat het schuldgevoel betreft hebben twee gesprekken haar echt de ogen geopend, zegt ze. Het ene was met sociaal psycholoog Lianne Aarntzen, die Eva vertelde dat uit onderzoek blijkt dat de zorgtaken die we met man en vrouw associëren verschillend zijn. "Een vader die buitenshuis werkt voldoet in de ogen van de maatschappij aan zijn zorgtaken, terwijl we van een moeder nog altijd verwachten dat zij voor de kinderen zorgt. Als een werkende vader zijn kind niet van de crèche kan halen vinden we dat normaal, terwijl een moeder erop aangekeken wordt. Dan kunnen mensen denken: wat een egoïstische, koude vrouw, die haar werk boven haar kind stelt. Dat maakte voor mij wel inzichtelijk dat het achterhaald is en dat het anders zou moeten zijn."

Biologisch bewijs

Het andere gesprek dat haar tot nieuwe inzichten bracht over dit thema, was dat met biopsycholoog Peter Bos. "Hij legde me uit dat er geen enkel biologisch bewijs is dat een moeder beter voor een kind kan zorgen dan een vader. Dat had ik natuurlijk al drie jaar lang met eigen ogen gezien bij Dexter, maar ik dacht dat hij als waanzinnig goede vader misschien een uitzondering was. Dat is dus niet zo. De moeder heeft alleen een lichte voorsprong omdat ze het kind heeft gedragen en vervolgens borstvoeding geeft, maar daarna draait het allemaal om ervaring. En ja, als een vader dan na een paar weken weer gaat werken en moeder de hele dag thuis zit met het kind, dan bouwt zij bakken ervaring op die een vader niet kan inhalen. Maar dat heeft dus helemaal niets met biologie te maken."

In de serie spreken veel moeders (en ook vaders) zeer openhartig over hun worstelingen met het ouderschap en de lichamelijke ongemakken die een bevalling met zich mee kan brengen. Zo vertelt presentatrice Roos Moggré zonder schaamte dat ze niet meer op een trampoline kan springen ‘zonder daarna een schone broek aan te trekken’, vanwege urineverlies. Eén vrouw, Mariska, vertelt dat ze al zeventien jaar rondloopt met ernstige klachten ‘daar beneden’. Ze heeft niet altijd controle over haar ontlasting (met andere woorden: ze poept weleens in haar broek) en haar vagina maakt vaak smakkende geluiden. Vreselijk ongemakkelijk, al helemaal omdat ze voor de klas staat. Eva volgt haar in aanloop naar en na afloop van een hersteloperatie, waar ze na al die jaren toch weer de moed voor bij elkaar heeft geraapt. "Mariska is een heldin", vindt Eva. "Dat zo’n mondige, pittige, intelligente, welbespraakte vrouw al meerdere malen werd weggestuurd toen ze om hulp vroeg, doet me vrezen voor al die vrouwen die minder voortvarend en zelfverzekerd zijn dan zij. Ik bewonder haar zeer. Zoveel mensen zullen zich herkennen in wat ze vertelt."

Presentatrice Leonie ter Braak vertelt over hoe moeilijk ze de begintijd als moeder vond. "Geniet ervan, zeiden mensen. Waarvan? Van pijnlijke tieten, een lekkende doos, geen seks, slapeloze nachten en geen eigen leven meer? Waar is dat grote fucking genieten dan? Ik was echt bóós in het begin." Ook had ze na de zware bevalling van haar eerste zoon pijn tijdens de seks met haar man, maar dat nam ze voor lief, waardoor ze op den duur nog meer verkrampte. Een stonede vrijpartij bleek uiteindelijk de oplossing.

Taboes beslechten

Eva zelf is ook open in de serie. Dat vindt ze best moeilijk. "Mijn werk bestaat er al heel lang uit om andere mensen verhalen te laten vertellen. Nu vertel ik zelf veel, veel meer dan ik gemakkelijk vind. Maar ik kwam tot het besef dat ik dit doe omdat ik zo mijn naamsbekendheid kan gebruiken om verhalen voor het voetlicht te brengen waar anderen iets aan kunnen hebben. Om het normaler te maken erover te praten. Toen dat kwartje viel, heb ik het omarmd. Ja, ik vind het ongemakkelijk om zoveel te delen, maar als dat anderen helpt, wil ik het wel doen. Dan is het het waard. Ik geloof dat het mensen troost biedt om te weten dat ze niet de enige zijn die dingen doormaken. Ondanks dat het zo bloot voelt, vond ik het geweldig om dit te mogen maken."

De laatste jaren zijn meer vrouwen opgestaan om taboes rondom het moederschap te beslechten. Een goede ontwikkeling, vindt Eva. "Er wordt steeds vaker eerlijk over gepraat. Dat irrationele beeld van die louter roze wolk wordt door steeds meer vrouwen doorgeprikt. Maar er moet nóg meer over worden gepraat. Waar ik vaak tegenaan liep was een bepaald soort mentaliteit over natuurlijk moederschap. We zouden allemaal van nature moeten weten hoe we moeten bevallen, en pijnbestrijding zou dan ook niet nodig zijn. Heb je ergens last van? Even doorbijten, want het is de natuur. Er heerst een cultuur van wegwuiven, al die lichamelijke ongemakken ‘horen er een beetje bij’. Deal er maar mee. Veel vrouwen lijden onder de gevolgen daarvan. Ze voelen zich eenzaam, zijn huiverig om hulp te zoeken, en als ze dat wél doen, worden ze niet altijd even adequaat geholpen. Terwijl veel verborgen leed gewoon te verhelpen is. Er is een wereld te winnen als we er alleen al open over praten."

Van alle ellende zou je bijna je kinderwens laten varen, maar Eva kan niet vaak genoeg benadrukken dat het moederschap óók geweldig is. "Het laatste wat ik wil is mensen afschrikken. Het is goed om te laten zien hoe breed het palet is: het moederschap is ook geweldig, overweldigend, mooi en ontroerend."

De Wereld van Eva is nu in z’n geheel te zien op Videoland

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore