Tips van breinexpert Charlotte Labee

Overprikkeld? Zo vind je meer rust en balans (in 10 weken)

01 juli 2022 11:00 Aangepast: 04 juli 2022 08:51
Beeld © iStock

In de snelle maatschappij waarin we leven, hebben we met z’n allen steeds meer prikkels te verwerken. Onze hersenen zijn daar helemaal niet op gemaakt. Het gevolg: stress, overprikkeling en op lange termijn ook angststoornissen, depressies en burn-outs. Wat kun je hiertegen doen?

In haar nieuwe boek Overprikkeld brein, meer rust en balans in 10 weken geeft ‘brain balance-expert’ Charlotte Labee concrete handvatten om je brein en leven weer in balans te krijgen. Want dat kunnen we wel gebruiken in de huidige maatschappij. Door de hoeveelheid informatie die we continu te verwerken hebben en de snelheid waarmee dat dient te gebeuren, staat ons centrale zenuwstelsel constant op scherp.

Velen van ons zitten in feite aan een stuk door in de stressmodus, legt Labee uit. "De moderne wereld gaat eigenlijk te snel voor ons oerbrein. Het brein is wel gemaakt op stressvolle situaties, maar het is nog nooit zo heftig geweest als de mate waarin je dat nu ziet. Dat uit zich in overprikkeling en kan grote gevolgen hebben."

Voor de gek houden 

Een overprikkeld brein is soms lastig te herkennen, omdat je hersenen de klachten lang proberen te negeren en je als het ware voor de gek houden. "Maar als we in kaart zouden brengen hoeveel Nederlanders er op dit moment overprikkeld zijn, zou dat waarschijnlijk schrikbarende inzichten opleveren", aldus Labee.

Heb jij weleens het gevoel continu 'aan' te moeten staan? Ga je altijd nog even door terwijl je voelt dat je eigenlijk niet meer kunt? Heb je een korter lontje dan normaal? Heb je soms het idee dat je net even te veel stress hebt? Zou je meer aandacht aan jezelf of bepaalde dingen willen besteden, maar lukt dat je simpelweg niet? Dat zijn alarmerende signalen. Belangrijk om serieus te nemen, want het kan een voorstadium zijn van een burn-out of depressie en op lange termijn zelfs van dementie.

Charlotte Labee Charlotte Labee

Ons brein kan een heleboel aan, maar alleen als we er heel goed voor zorgen. En dat doen we nu in veel gevallen niet - of in ieder geval niet goed genoeg. Hoewel we juist nu veel zelfliefde kunnen gebruiken, is die vaak ver te zoeken. Neem alleen al ons eetgedrag. We maken vaak ongezonde keuzes. Labee: "Veel mensen hebben overgewicht, terwijl het het brein juist vaak uitgehongerd is. We eten de verkeerde dingen en krijgen te weinig van de juiste voedingsstoffen binnen."

De juiste voeding 

Terwijl de juiste voeding juist zo cruciaal is voor allerlei processen in ons lichaam en onze geest. Kijk maar naar de darmen, die volgens Labee ook wel onze tweede hersenen worden genoemd. "Ze zijn heel belangrijk bij het aansturen van de communicatie naar het brein. Tachtig procent van die communicatie komt vanuit de darmen. Hoe beter en gezonder je darmen zijn, hoe beter die communicatie. Je bent niet wat je eet, maar wat je darmen verteren. Als je veel stress hebt, neem je veel voedingsstoffen niet op. Het hangt allemaal met elkaar samen."

Bewegen doen we ook al veel te weinig. Waar we vroeger vooral fysiek werk uitvoerden, zitten we nu gemiddeld 9 uur per dag. We voeren taken uit die veel breincapaciteit vergen. En als we na het werk thuiskomen, moeten we ook nog van alles van onszelf. Naar de sportschool, met vrienden afspreken, noem maar op. "Sporten is heel gezond, maar als het continu ‘moeten’ wordt, is dat voor de hersenen stressvol. Op den duur raakt je brein daar oververmoeid van."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Overprikkeld door een overvolle agenda? Dit kun je ertegen doen

We zijn continu bezig en lummelen nauwelijks. Terwijl juist dat zo goed is voor het brein. "Daar komt het van tot rust. Maar omdat we het veel te weinig doen, houdt ons brein ons nu voor de gek wanneer we rustig gaan zitten; dan worden we onrustig en krijgen we het gevoel dat we iets moeten doen." En dus pakken we weer onze telefoon erbij of zetten we Netflix aan - prikkels, prikkels, prikkels. Echt niksen zijn velen van ons verleerd.

Overuren draaien 

Daar komt bij dat we volgens Labee vaak het tegenovergestelde doen van wat we echt willen in het leven. En ook daar gaat het brein niet lekker op. "We rennen maar rondjes in de maatschappij en streven naar dingen die ons niet opleveren wat we echt willen. We willen bijvoorbeeld meer geluk, meer rust, lekker genieten, meer zingeving, maar draaien overuren en maken ons druk over wat anderen van ons vinden."

"Veel mensen hebben het idee dat ze niet anders kunnen. Ze denken dat het normaal is om zich angstig, onrustig of gestrest te voelen. Maar die gevoelens zijn een overlevingsmechanisme van je brein en zou je in het dagelijks leven niet moeten ervaren."

'We hebben een spanningsboog van nul'

Wat we allemaal niet goed doen moge duidelijk zijn. Maar wat moeten we wél doen om overprikkeling uit te bannen? Vraag jezelf in de eerste plaats af wat je nu eigenlijk wilt van het leven. "Leef je daar ook naar? En ben je in het hier en nu? Dat klinkt soms zweverig, maar veel mensen zijn continu afgeleid en hebben een spanningsboog van nul."

"Dan is het goed om je brein te trainen om een half uur per dag niks te doen, zonder dat je je schuldig voelt. Dat zou zoveel mensen al zoveel kunnen opleveren, want daarmee laad je jezelf op.” Ga gewoon eens zitten en staar naar buiten, het liefst in een groene omgeving. “De natuur heeft een helend effect op het brein."

Volle honderd procent 

Probeer ook eens te observeren waarom je doet wat je doet. "Stel jezelf vragen als: Wat maakt nu dat ik kortaf ben? Waarom word ik hier verdrietig van, of boos of gefrustreerd? Zo kun je onderliggende behoeftes ontdekken." Verder kan meditatie een wondermiddel zijn voor een overprikkeld brein. Alleen al door je ogen dicht te doen, sluit je 80 procent van alle binnenkomende prikkels buiten. En ademhalen doen we – in gezonde staat – gemiddeld 20.000 keer per dag, maar als we gestrest zijn kan dat oplopen tot wel 30.000 keer. Door bewust in en uit te ademen, wat je bij meditatie vaak doet, kun je jezelf tot rust brengen.

Labee wil overigens graag nog iets uit de wereld helpen: het fabeltje dat we maar 10 procent van onze hersenen gebruiken. "Dat is absoluut niet waar, als we niet ons volledige brein zouden gebruiken, zouden we niet kunnen functioneren. We gebruiken de volle 100 procent, maar kunnen ons brein wel anders inzetten om veel ellende te voorkomen."

Goed om te weten is dat je brein gevoelig is voor het placebo-effect. Als iemand je vertelt dat je iets niet kunt, gaat je brein dat geloven en ernaar leven. Maar het omgekeerde werkt ook: Labee haalt onderzoek aan waaruit blijkt dat wanneer mensen te horen krijgen dat ze ergens supergoed in zijn, ze er ook daadwerkelijk beter in worden. Daar kun je dus je voordeel mee doen. Het zou zelfs werken bij ziekte: "Als een arts zegt dat een patiënt nog drie weken te leven heeft, zie je vaak dat zo’n patiënt het opgeeft en ook echt snel overlijdt. Maar als een arts het anders brengt, zie je dat mensen vele malen langer leven." Recent onderzoek laat zien dat minimaal 70 procent van onze gedachten negatief is. Als we dat nu eens bewust weten te veranderen, is de kans groot dat we ook positiever in het leven komen te staan.

Herprogrammeren 

Veel mensen weten niet dat het brein zich grotendeels baseert op ervaringen en emoties uit het verleden. Onbewust blijf je zo doen wat je altijd deed. Het goede nieuws is dat je daar wel invloed op hebt. "Je kunt je brein veranderen, of herprogrammeren, zoals wij het noemen. Je bent niet afhankelijk van die snelle wereld, of verplicht erin mee te gaan. Dat is een keuze, al voelt het soms niet zo. Sommige mensen zeggen: ik ben zoals ik ben en ik kan niet veranderen, maar dat is niet waar. Je kunt tot op de laatste dag van je leven veranderen. Al is er wel meer aandacht en tijd voor nodig naarmate je ouder wordt, omdat bepaalde overtuigingen en programmeringen door de jaren heen steeds steviger worden."

Er kan al tussen de 30 en 236 dagen een nieuw netwerk worden aangelegd in je hersenen, zegt Labee. Echte verandering is dus mogelijk in relatief korte tijd. "Als je aan de slag gaat en echt de intentie hebt om iets nieuws te integreren in je leven, dan zul je snel resultaat gaan merken. Neem er wel echt de ruimte en de tijd voor. Het is geen dieet dat je tien weken volgt, maar het begin van een lifestyle. Je zult merken dat je veel lekkerder in je vel komt te zitten en een veel leuker en gezonder leven kunt leiden. Wees niet afhankelijk van de gebaande paden en neem de teugels in handen; er is zoveel meer."

In 10 weken weer in balans

Wat kun je nu concreet doen om je brein en je leven weer in balans te brengen? In haar boek presenteert Labee daar een 10-wekenplan voor met de volgende stappen (die in het boek natuurlijk veel uitgebreider aan bod komen):

  1. Leef vanuit je hart door dankbaarheid

Door dankbaar te zijn voor wat je hebt, maak je een betere connectie met je hart.

  1. Verminder je stress

Stress is goed, maar te veel stress niet. "Het brein hunkert altijd naar meer, dat stamt nog vanuit de schaarste van heel vroeger." Daar moeten we dus zelf tegenin gaan. Dat kan bijvoorbeeld door bepaalde ademhalingstechnieken en door bewust minder dingen te doen in plaats van meer. Ga lekker lummelen!

  1. Vergroot je hartcoherentie

Als je hersen- en hartgolven op één niveau zitten, zou dat bijdragen aan je geluksgevoel. Hoe je dat bereikt? Onder meer door te ‘hummen’ – hmmmm –, bewust te voelen en meer in het hier en nu te leven.

  1. Laat los wat je niet langer dient

Wat je niet dient, kost je energie en levert je onbewust stress op. Hierdoor raakt je brein overprikkeld. Let it gooo…

  1. Open je brein met nieuwsgierigheid

Door je eigen nieuwsgierigheid te trainen, kun je je brein anders laten kijken naar de dingen die je meemaakt in het leven. Welke emoties ervaar je? Waar komen die vandaan? Wat proberen ze je te vertellen?

  1. Observeer je brein en lichaamsprocessen

Pas wanneer je weet wat je doet en waarom je het doet, kun je het veranderen. Stel jezelf daarom meerdere keren per dag de vraag: Wat leeft er nu echt in mij? Onderzoek ook je gewoonten.

  1. Consumeer de juiste voedingsstoffen voor je brein

Onbewerkt, puur voedsel is volgens Labee het beste. Liefst biologisch en uit het seizoen.

  1. Ontdoe je brein van gifstoffen

Verhoog je omega 3-inname, drink iedere dag voldoende water of kruidenthee en eet meer antioxidanten om je brein te helpen weer optimaal te functioneren.

  1. Maak verbinding voor geluk

Maak verbinding met jezelf, je omgeving en de mensen om je heen en doe iedere dag iets wat jij echt heel leuk vindt.

  1. Stop met verslavend gedrag

Observeer welke verslavende gewoontes je hebt (je telefoon, je werk, chocola?) en welke jou het meeste in de weg zit. Maak duidelijke afspraken met jezelf om hiervan af te komen.

‘Overprikkeld brein, meer rust en balans in 10 weken’ van Charlotte Labee is nu verkrijgbaar.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore