Van onze partner Rijksoverheid

Dit komt er allemaal kijken bij de logistiek van de coronavaccins

18 juni 2021 08:33 Aangepast: 25 juni 2021 10:28
Het distributiecentrum in Oss Beeld © ANP

Wat komt er allemaal kijken bij het vaccineren tegen corona vóórdat de prik in de bovenarm wordt gezet? Waar en hoe staan alle vaccins bijvoorbeeld opgeslagen? En wat moest er zoal geregeld worden om op 140 locaties in ons land van start te kunnen gaan?

Dit branded content-artikel is tot stand gekomen in samenwerking met de Rijksoverheid en valt buiten de redactionele verantwoordelijkheid van RTL Nieuws.

In deze artikelenreeks in samenwerking met de Rijksoverheid proberen we zoveel mogelijk vragen over het vaccineren tegen corona te beantwoorden. Vorige week vertelde huisarts Job Nievaart over de verschillende bijwerkingen na vaccinatie en spraken we long covid- patiënt Natascha over de grote impact van corona op haar leven.

In dit tweede artikel besteden we aandacht aan alles wat er bij het vaccineren komt kijken vóórdat de prik in de bovenarm wordt gezet. Waar en hoe staan alle vaccins opgeslagen? En wat moest er logistiek allemaal geregeld worden voor er op 140 locaties in Nederland gevaccineerd kon worden? We vragen het aan Michiel Heller, directeur van het distributiecentrum in Oss en Tiemen Bloemberg, tot voor kort programmadirecteur vaccineren bij de GGD GHOR Nederland (overkoepelende brancheorganisatie van alle regio-GGD’s).

Op volle kracht

Heller kan zich nog goed herinneren dat in maart 2020 de eerste coronagevallen in Nederland gemeld werden. "Toen vervolgens duidelijk werd dat er vaccins in aantocht waren en we in augustus het verzoek kregen om de opslag en het vervoer hiervan te organiseren, zijn we meteen op volle kracht van start gegaan. Een gigantische operatie, waarbij we gelukkig kunnen bouwen op de ervaring die we hebben met de griepprik. Daar organiseren wij ook elk jaar de logistiek voor." Maar één-op-één kopiëren kon niet: "We hebben heel wat extra mensen, bussen en ULF’s (ultra low freezer) aan moeten schaffen om de verschillende vaccins volgens de juiste kwaliteitseisen op te kunnen slaan en rond te kunnen rijden." Dat de verschillende vaccins allemaal onder andere condities bewaard moeten worden, is één van de factoren die dit project ingewikkelder maakt dan bijvoorbeeld de griepprik. Heller: "Die ULF’s hebben een temperatuur van rond de min zeventig graden, ultra-koud dus, daarin worden de vaccins van Pfizer opgeslagen. Moderna moet bewaard worden op diepvriestemperatuur, niet kouder dan min twintig. En AstraZeneca en Janssen kunnen dan weer op gewone koelkasttemperatuur opgeslagen worden, tussen de twee en acht graden dus."

Flexibiliteit en wendbaarheid

De GGD GHOR Nederland zorgt ervoor dat alle volwassen Nederlanders die gevaccineerd willen worden, dat zo snel en gemakkelijk mogelijk kunnen. Bloemberg vertelt dat de onvoorspelbaarheid van het project voor de GGD de grootste uitdaging was: "Maar hoe vaak de doelgroepenstrategie ook veranderde en hoe onmogelijk het af en toe ook leek, ons antwoord was elke keer: ‘komt goed, gaan we regelen!’ En dat ons dat ook elke keer weer lukte, komt voor een heel groot deel door de enorme flexibiliteit en wendbaarheid van onze organisatie en medewerkers."

Zo zette de GGD GHOR Nederland eind december 2020 in no time een heel callcenter op. Bloemberg: "We bouwden in twee weken tijd het systeem om de afspraken in te maken én leidden 2500 nieuwe medewerkers op. De dag nadat het systeem af was, werden zij getraind en nog een dag later waren de lijnen open. En dat dus allemaal tijdens de feestdagen. Dan vraag je best veel van je mensen, maar iedereen stroopte elke keer opnieuw de mouwen op om het met elkaar te fixen."

Voortdurende veranderingen

Heller herkent de onvoorspelbaarheid waar Bloemberg het over heeft en geeft aan dat dit ook voor zijn organisatie het meest uitdagend is aan het hele project. Zo was vooraf nooit precies duidelijk hoeveel er wanneer van welk vaccin binnen zou komen. Heller: "Toen het RIVM besloot de vaccinaties met AstraZeneca te pauzeren hoorden wij dat op zondagavond. Op dat moment waren ze in ons distributiecentrum al volop bezig met het inpakken en gereed maken van de vaccins voor maandag. Dan is het een kwestie van heel snel schakelen om dat tijdig stop te zetten."

De vaccinatiepauze had ook voor de GGD's grote gevolgen. Bloemberg: "We hebben toen duizenden mensen op het laatste moment moeten afbellen en later natuurlijk opnieuw moeten inplannen. Hetzelfde gold toen er op een gegeven moment code rood door ijzel afgegeven werd en wij op die dag een heleboel ouderen ingepland hadden staan voor vaccinatie. Ook allemaal afgebeld." Lachend: "Inmiddels zijn we heel bedreven in onverwachte situaties."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Natascha (31) is al vijf maanden lang aan het herstellen van long covid: 'Dit gun je niemand'

Geoliede machine

Qua volume breken beide organisaties week na week nieuwe records als het gaat om het aantal vaccinaties per dag. Bloemberg: "We zitten momenteel op ongeveer anderhalf miljoen prikken per week. We zijn meer dan ooit een geoliede machine. Qua capaciteit zouden we zelfs gemakkelijk op kunnen schalen naar twee miljoen prikken per week, maar de vraag is of dat qua levering van de vaccins nodig is. De leveringen zijn overigens altijd bepalend geweest voor het tempo waarin geprikt werd, wij zaten daar qua capaciteit altijd ruim boven."

Heb je vragen over coronavaccinatie? Ga naar de website van de Rijksoverheid of bel het publieksinformatienummer: 0800-1351.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore