Terugblik

2020 in je brein: 'Alles waar emotie bij komt kijken, herinner je je beter'

31 december 2020 12:55 Aangepast: 31 december 2020 12:56
Beeld © GettyImages

Je baan kwijt, eenzaamheid of het verliezen van een dierbare: de term 'corona' wordt boven alles gekoppeld aan verdriet en stress. Hoe slaan we dit – voor velen – rampjaar op in onze hersenen en hoe zorgen we ervoor dat we nog wel een beetje positief 2021 ingaan? "We weten dat sars-pandemieën gepaard gaan met stemmingsproblematiek, inactiviteit en passiviteit."

Wie herinnert zich niet zijn eerste kus, eerste baan, eerste geliefde of het eerste lachje van je kind? "Alles waar emotie bij komt kijken, herinner je beter. Of dingen die voor het eerst gebeuren", zegt Erik Scherder, hoogleraar neuropsychologie. "Veel belangrijke eerste dingen hebben grote impact. En deze groeven zich diep in je geheugen, omdat daar meerdere hersennetwerken bij betrokken zijn."

Technisch gaat dat zo in zijn werk: "Vooral de zogenoemde amandelkern is sterk betrokken bij emoties. Deze zit samen met de hippocampus in je 'geheugencircuit' en zorgt voor die emotionele lading, die je helpt bij het herinneren van een gebeurtenis. Daarbij blijven negatieve dingen niet per se beter hangen dan positieve dingen, het gaat om hoe diep de emotie zit."

Miniatuurvoorbeeld
Bekijk ook:

Yearender 2020, indrukwekkende beelden van een jaar dat we niet snel zullen vergeten

"Wordt er een emotie opgeslagen, dan ontstaan er nieuwe verbindingen in de hersenen die daarop reageren, samen met specifieke hersenstructuren. Bij positieve gebeurtenissen komt dan dopamine vrij, wat zorgt voor een plezierig gevoel", legt Pieter Roelfsema, directeur van het Nederlands Herseninstituut, uit

Gebeurt er iets negatiefs, zoals de coronacrisis waar we dit jaar volop in zaten, dan reageren de hersenen daar anders op. Roelfsema: "Bij een negatieve gebeurtenis ontstaan verbindingen in de hersenen als reactie op een bepaald concept. In dit geval bestaat dit concept uit termen als 'corona', '2020', 'crisis', et cetera. Begrippen die verwant zijn aan de coronacrisis van het afgelopen jaar, waardoor bepaalde cellen worden geactiveerd die negatieve emoties oproepen. Dit zie je dan ook terug in de bedrading van onze hersenen."

'Gebeurt er iets negatiefs, zoals bijvoorbeeld een coronacrisis, dan reageren de hersenen daar anders op'

Hoewel er veel bekend is over stofjes die vrijkomen bij positieve emoties, weten we minder over de stofjes die vrijkomen bij negatieve emoties. "Wel weten we dat als er iets teleurstellends of verdrietigs gebeurt, er mínder dopamine wordt aangemaakt in de hersenen, wat ervoor zorgt dat je je minder of niet blij voelt. Hierdoor zou je sneller depressief of ongelukkig kunnen worden", zegt Roelfsema.

Ook zijn er bepaalde hersenstructuren die actiever worden wanneer je je slecht of neerslachtig voelt. "Dit zijn dezelfde hersenstructuren die actief worden als je begint over corona, 2020, of als je de term 'crisis' laat vallen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Hoe gaat coronajaar 2020 de boeken in? 'Dat ligt aan de afloop'

Hoe zit dat dan met persoonlijke drama's? "Het verwerken van een grote ramp of een persoonlijk drama komt in de kern op hetzelfde neer, maar er zijn wel accentverschillen", zegt Roelfsema. "Een deel van ons geheugen houdt zich sterk bezig met het herinneren van specifieke momenten. Bijvoorbeeld: ik was op exact die datum daar, met die en die persoon en toen deden we die activiteit. Dat noemen we 'declaratief geheugen'."

Minder negatief over 2020

Helaas valt er bijna niet aan te ontkomen dat we ons motivatieloos of neerslachtig voelen over 2020. Wel zijn er een paar dingen die je kunnen helpen om je minder negatief te voelen over afgelopen jaar – en om je te helpen positief het nieuwe jaar in te gaan. "Slapen helpt bij het verwerken van negatieve emoties. Mensen in een depressie slapen vaak niet goed, waardoor ze zich nog slechter gaan voelen. Heb je een nacht lekker geslapen, dan is de kans groot dat je de volgende ochtend de zorgen van de vorige dag weer bent vergeten en dat je beter in je vel zit", zegt Roelfsema.

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

'Ontelbare tranen': Karlijn had tientallen interviews met corona-nabestaanden

Hier sluit Scherder zich bij aan. "Door je ritme te behouden, maakt zo’n periode als afgelopen jaar de minste impact op je humeur en welzijn. Het helpt daarbij om goed en veel te slapen, maar ook om de dingen te blijven doen die je altijd deed, zoals naar het station fietsen, ook al hoef je niet naar kantoor. Sta op, maak je klaar, fiets naar het station en daarna weer terug naar huis. Dan begin je altijd goed aan je thuiswerkdag."

Grote kans dat als je nu uit je bed komt, de halve dag al voorbij is. Dat is volgens Scherder niet de bedoeling. "Je dag- en nachtritme zijn essentieel. Langer in bed liggen is misschien verleidelijk, maar zorgt dat je die ritmes kwijtraakt. Dat kan negatieve invloed hebben op je stemming. Daarnaast moet je ook fysiek actief zijn. Loop regelmatig een rondje in plaats van onafgebroken achter je laptop te zitten. Zo houd je je biologische huishouding op peil. Regelmatig bewegen heeft positieve invloed op de doorbloeding van je hersenen, organen en stoelgang."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Slaap jij ook slecht sinds de coronacrisis? Dit doe je eraan

Volgens Scherder is het behouden van een goed ritme waardevol voor de gehele kwaliteit van leven. "Je blijft initiatiefnemend en positiever gestemd. Veel mensen zijn klaar met de situatie van nu. Voelen zich eenzaam en somber. Uit studies blijkt dat sars-pandemieën gepaard gaan met stemmingsproblematiek, inactiviteit en passiviteit. Dit komt omdat je nergens meer naar toe hóeft. Maar doe het alsjeblieft wel, want dan blijf je hersenfuncties als 'willen', 'motivatie' en 'initiatief nemen' stimuleren."

'Machine moet weer op gang komen'

De beste manier om afgelopen jaar te verwerken en het nieuwe jaar goed te beginnen? "Pak je ritme op. En blijf dat doen. Ook als je er geen zin in hebt. Misschien denk je: ik vind het juist wel lekker, het is wel prima zo. Pas daarvoor op, want hierdoor ontstaat gemakzucht. Hoe langer die pauze duurt, hoe moeilijker het daarna is om er weer voor te gaan", zegt Scherder.

"Ben je lang op vakantie geweest en ga je daarna weer aan het werk? Dan moet je je daar echt toe zetten. Ga eens na: inmiddels zitten we al drie maanden thuis en dat kan zorgen dat je in een sleur terecht bent gekomen. Dat gevoel van intrinsieke motivatie, de drang om een bepaald stuk weer op tijd in te moeten leveren en op tijd op afspraken te zijn, dat je zin hebt in je werkdag, dat moet er weer in. Dat is lastig, want die machine moet eerst op gang komen. Normaal helpen collega’s daarbij en nu moet je het alleen doen. Maar dat kan, geloof me, zolang je je ritme behoudt."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore