Gezin

Jong geleerd... Wel of juist niet selecteren onder sportertjes?

14 februari 2019 16:55 Aangepast: 15 februari 2019 11:18
Beeld © iStock

Vooral op voetbal- en hockeyclubs is het gebruikelijk om al vanaf zeven jaar de beste spelers eruit te vissen voor het selectieteam. Dit stuit op steeds meer weerstand.

Zijn bericht kreeg bijna zevenduizend likes, werd ruim achthonderd keer gedeeld en er kwamen meer dan zeshonderd reacties op. Dat cabaretier Jochem Myjer met zijn Facebook-post een gevoelige snaar raakte, was wel duidelijk. Myjer luchtte zijn hart over zijn kinderen van 8 en 10, die beiden sporten:

"Het laatste jaar wisselde het team van mijn beide kinderen steeds meer en vanaf volgend jaar komen de echte selecties. De afgelopen tijd heb ik meerdere ouders gesproken die met hetzelfde probleem worstelen. Kinderen krijgen op deze kwetsbare leeftijd te horen dat ze kennelijk niet goed genoeg zijn en worden uit het team van hun vriendjes/vriendinnetjes gehaald. Vriendjes/vriendinnetjes waar ze al een aantal jaar mee sporten. Leg dat maar eens aan een kind van die leeftijd uit. Ik vind dat erg heftig. En onnodig. Zelf heb ik de neiging om daarover te liegen en te zeggen dat er willekeurig gewoon ‘gehusseld’ wordt." De cabaretier eindigt met de woorden: "De selectie in het echte leven begint bij het naar de middelbare school gaan. Dan gaat ieder zijn weg en zie je voor het eerst verschillen. Laten we het met sporten dan ook doen."

'Op deze manier krijgt slechts een kleine groep kinderen optimale ontwikkelingskansen'

Aanleiding van zijn post was een nieuwsbericht van NOS waarin gesteld werd dat steeds meer hockey- en voetbalclubs hun vraagtekens zetten bij het vroege selectiebeleid dat nu nog bij veel amateurclubs gebruikelijk is. Omdat deze twijfels al langer bestaan heeft voetbalbond KNVB onderzoek gedaan naar alternatieve opleidingsmodellen, zodat alle jeugdvoetballers over een langere periode meer gelijke kansen krijgen om zich optimaal te ontwikkelen. De achterliggende gedachte van dit onderzoek is dat jonge voetballers en hockeyers waarschijnlijk meer plezier in hun sport hebben en meer kans krijgen om hun talenten te ontwikkelen als ze tot latere leeftijd allemaal evenveel aandacht krijgen.

Nick Veenbrink, consultant bij sportadviesbureau NMC Bright, deed onderzoek naar het selectiebeleid bij jeugdteams van amateurclubs en heeft veel jeugdopleidingen begeleid in samenwerking met de KNVB. Hij juicht een kritische blik op de huidige manier van jong selecteren van harte toe: "Bij veel clubs wordt er nu al onder zevenjarigen op niveau geselecteerd. De beste spelertjes komen in het selectieteam. De manier waarop jeugdcompetities georganiseerd zijn, met ranglijsten en verschillende niveaus, spelen zeker een rol in het vroeg selecteren: clubs willen zo goed mogelijk voor de dag komen, met de beste spelers. Een ander veel gehoord argument is dat veel clubs denken dat kinderen met meer plezier spelen als ze dat met even sterke teamgenoten kunnen doen. Ze zijn bang dat goede spelers de minder goede spelers links laten liggen."

Maar daarmee gaan ze in de ogen van Veenbrink voorbij aan een groot nadeel van dit vroege selecteren: "Slechts een kleine groep kinderen krijgt optimale ontwikkelingskansen – de selectiespelers krijgen over het algemeen meer en betere trainingen van gekwalificeerde trainers – terwijl de rest daarvan buitengesloten wordt. De niet-geselecteerde spelers krijgen een minder goede kans om hun potentie te ontwikkelen." En hij heeft nog een kanttekening, namelijk dat ieder kind zich op een ander tempo ontwikkelt: "Het is eigenlijk niet te doen om al op zeven- of achtjarige leeftijd iemands niveau vast te stellen. Een mogelijke topper kan dus over het hoofd worden gezien omdat hij of zij later piekt."

Toch ziet de Nijmeegse Karen wel heil in het vroege indelen op niveau. Haar negenjarige zoon werd 'met een bal in zijn handen geboren': "Hij heeft nooit iets anders gewild en begon op zijn derde bij een club. Hij had het spel snel door. Toen hij 5 was werd hij geselecteerd om wedstrijden te spelen. Hij was 7 toen hij geselecteerd werd voor de F1. Ik had F2 al heel knap gevonden, maar blijkbaar zag de trainer meer in hem. Ik was trots, maar vooral blij voor hem. Dit wil hij al sinds hij kan lopen. Daarom vind ik ook niet dat hij te jong geselecteerd is. Hij was echt toe aan serieuze trainingen en meer uitdaging. Inmiddels is hij gescout door PSV en speelt hij daar met veel plezier."

'Mijn kind speelt het liefst met gelijkgestemden, kinderen van hetzelfde niveau'

Een gemengd team van alle niveaus is niet iets wat Karen per se ziet zitten: "Ik kan natuurlijk alleen maar voor mijn zoon spreken, maar ik zie dat hij het liefst met gelijkgestemden speelt. Dus kinderen met hetzelfde niveau. Ik vermoed ook dat het spelplezier juist afneemt bij zowel de sterkere als de minder sterke spelers als je spelers kris kras door elkaar gooit."

Dat door het vroege indelen op niveau niet iedereen gelijke kansen krijgt, beaamt Karen: "De kritiek snap ik zeker. Maar het willekeurig indelen van teams is waarschijnlijk niet bevorderlijk voor het plezier – dat erg belangrijk is bij het sporten. Dan vind ik gelijke kansen toch ondergeschikt aan spelplezier. Het mooiste zou daarom zijn om op sterkte in te delen, maar de teams vervolgens wel gelijke kansen te geven, door voldoende en gediplomeerde trainers."

Veenbrink waarschuwt voor de nadelige gevolgen van vroeg selecteren. Voor zijn onderzoek sprak hij veel jonge spelers, ook degenen die niet geselecteerd waren. Volgens Veenbrink hangt er een stigma rond recreatieve spelers: "Zij zouden zogenaamd minder gemotiveerd zijn en het spel niet zo serieus nemen. Maar dan kun je helemaal niet zo zwart-wit stellen. Dit labelen op jonge leeftijd vind ik gevaarlijk. Het doet namelijk ook iets met het zelfbeeld van de niet-geselecteerde kinderen. Zij gaan zich vergelijken met het selectieteam, waar ze vaak dolgraag in zouden willen zitten. Maar ze voelen zich minder goed en roepen meteen dat ze lang niet zo goed kunnen rennen, schieten of dribbelen."

Dat er kinderen door het selecteren teleurgesteld worden, wordt duidelijk uit de reacties onder de post van Jochem Myjer. Dat geldt niet alleen voor de voetbalsport. Zo schrijft een moeder: "Mijn oudste zat op ijshockey. Zat, want we kregen via mail te horen dat hij zijn nog kaart vol mocht maken en daarna eraf moest! Reden: hij zou nooit goed genoeg zijn voor een wedstrijdteam en ze gingen geen tijd steken in kinderen die niet mee konden doen aan wedstrijden… Daar sta je dan als jochie van 8."

'We moeten ervoor waken dat we niet massaal curlingouders worden die hun kroost voor iedere tegenslag willen behoeden'

Voorstanders van het huidige systeem roepen dat teleurstellingen nou eenmaal bij het leven horen. Veenbrink benadrukt dan ook dat hij niet van het pamperen is: "We moeten ervoor waken dat we niet massaal curlingouders worden die hun kroost voor iedere tegenslag willen behoeden. Teleurstellingen horen bij sport, net als winnen en verliezen. En aan een selectie ontkom je nu eenmaal niet in de sport. Maar laten we tot ongeveer twaalf jaar alle kinderen gelijke kansen geven. Nu worden er heel veel kinderen tekort gedaan. Voetbal is enorm groot in ons land, en om het amateurvoetbal goed te organiseren, is dit model bedacht. Volwassenen hebben bedacht dat vroeg selecteren goed is, maar ik denk niet dat dat past bij de belevingswereld van jonge kinderen. Daarbij denk ik dat volwassenen meer belang hechten aan selectie dan kinderen zelf."

Kant-en-klare oplossingen zijn niet zo makkelijk voorhanden, maar dat steeds meer sportclubs experimenteren met een andere opzet vindt Nick Veenbrink een positief teken: "Er kan bijvoorbeeld een team worden ingedeeld op lengte. Het is interessant om te zien wat er dan gebeurt. Verder zou er meer geïnvesteerd moeten worden in het opleiden van goede, gediplomeerde trainers, ook voor recreatieve spelers. Een betere training geeft meer spelplezier, waardoor kinderen langer aan sport blijven doen. En dat wil toch iedereen."

Anne Broekman

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore