Gezin

Negatieve effecten social media vaak overdreven: 'Tieners worden er socialer van'

14 december 2017 19:32 Aangepast: 05 juni 2018 07:24
Jongeren worden socialer door social media Beeld © Getty

"Zucht, daar gaan we weer." Dat denkt orthopedagoge Helen Vossen geregeld als social media weer eens negatief in het nieuws zijn, vanwege de negatieve effecten op jongeren. Zij deed onderzoek, en wat bleek? Tieners worden er juist socialer door.

Vandaag was weer zo'n dag voor Vossen. Het bureau DUO kwam met een onderzoek naar buiten, waaruit blijkt dat 92 procent van de docenten negatieve gevolgen ziet van socialmediagebruik op de schoolprestaties. Ze zien leerlingen met sociale en psychische problemen, leerlingen raken verslaafd aan hun telefoon, worden online gepest, hebben slaaptekort en kunnen zich minder goed concentreren. 

ZIE OOK: Zeg nichtjes, wat doen jullie de hele dag op social media?

Vaak overdreven

Miniatuurvoorbeeld

"Wat de docenten denken te zien, is heel herkenbaar", zegt Vossen. "Alleen zijn de zorgen niet helemaal terecht. Voor een groot deel van de zorgen is maar heel weinig bewijs, of zelfs helemaal geen bewijs. En als er al bewijs is, dan worden de gevolgen vaak overdreven." 

Vossen baseert haar uitlatingen op verschillende wetenschappelijke studies. Zelf publiceerde ze vorig jaar een onderzoek naar de gevolgen van social media op het empathisch vermogen van tieners. Uit dat onderzoek bleek het tegendeel van wat tot dan toe werd beweerd: tieners werden niet minder empathisch, maar waren na gebruik van social media juist empathischer dan daardoor. 

Waarom is mijn telefoon zo verslavend?

Ook zo'n moeite om je smartphone weg te leggen? Dat is niet zo gek. Bedrijven als Facebook weten precies hoe ze ons verslaafd kunnen maken.

Past bij levensfase 

Er is veel aandacht voor de negatieve gevolgen, maar jongeren kunnen er volgens Vossen juist heel veel mee doen. "Dat het zo populair is onder jongeren, komt omdat het perfect aansluit bij de ontwikkelingsfase van tieners. Ze willen autonomie, loskomen van ouders en zoeken naar hun eigen identiteit. Ze kunnen daarmee experimenteren en kunnen zien wat vrienden doen." 

Social media vervult volgens Vossen belangrijke taken voor tieners. "Er zijn meer mogelijkheden nu. En natuurlijk zijn er ook risico's, maar het is zeker niet per se negatief. Voor de grootste groep jongeren is het effect van social media maar klein. En waarschijnlijk is er een kleinere groep die vatbaar is voor de negatieve effecten." Ze vindt het jammer dat de positieve kanten vaak onderbelicht blijven. 

Vooroordelen ontkracht

Concentratieproblemen
Er zijn volgens Vossen onderzoeken waaruit blijkt dat gebruik van social media tijdens bijvoorbeeld leren, afleidt. Maar dat effect is niet groot en geldt met name voor jongeren die al concentratieproblemen hebben.

Minder persoonlijk contact
Dit is volgens Vossen nooit aangetoond. Ze noemt het een achterhaalde gedachte. Onderzoekers zien dat jongeren op social media juist vooral contact hebben met vrienden. Het is een verlengstuk van het contact dat ze toch al hadden. Onderscheid tussen online contact en offline contact is er eigenlijk niet. Social media zorgt voor meer contact met vrienden en via social media vertellen tieners elkaar meer, omdat het veiliger voelt. Vriendschappen worden hechter.

Empathie neemt af
Het vooroordeel is dat jongeren door social media emoties moeilijker kunnen herkennen, narcistisch worden en minder empathisch zijn. Uit eigen onderzoek van Vossen blijkt dat niet waar, ze worden juist empathischer. Daarnaast worden de meeste jongeren volgens haar niet heel sterk beïnvloed door social media.

Meer gepest
Ook een uitspraak die veel wordt gedaan. Maar ook hier geldt volgens Vossen dat pesten via social media een verlengstuk is van pesten op het schoolplein. Het is volgens haar niet zo dat jongeren veel meer gepest worden op social media. De pesters en de slachtoffers zijn hetzelfde.

Slecht voor zelfbeeld en zelfvertrouwen 
Volgens Vossen is het juist andersom: jongeren krijgen veel positieve feedback online. Maar 5 procent van de jongeren krijgt geregeld negatieve reacties. Veruit de meeste jongeren krijgen positieve feedback en dat is goed voor het zelfvertrouwen.

Pareltjes

Mediapedagoog Frederike Lems is het ermee eens dat de negatieve effecten van social media en de smartphone overbelicht worden. "Wat een meerwaarde heeft zo'n apparaat. Je hebt alle kennis van de wereld bij de hand. En zo'n smartphone kan ook stimuleren. Mensen zeggen dat kinderen er minder creatief van worden, ik zie het tegenovergestelde. Ze worden uitgedaagd door wat ze zien."

Meer op rtlnieuws.nl:

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore