Kookboekenweek

Koken als je blind bent: Ciham maakt Griekse kofta op gevoel

08 november 2019 17:17 Aangepast: 08 november 2019 20:01

Komende week is het Kookboekenweek, waarbij boekhandels en bibliotheken extra aandacht besteden aan de mooiste kookboeken. Maar wat nou als je lekkere recepten wil maken, maar niks kunt zien? De 39-jarige Ciham Fennich werd op haar vijfde volledig blind. Maar haar visuele beperking weerhoudt haar er niet van om te doen waar ze blij van wordt: zich uitleven in de keuken.

Dinsdagavond, etenstijd, en bij Ciham in de keuken is het een gezellige boel. Ze kookt vooral op gevoel. "Ik kan eten niet zien, maar wel voelen en ruiken. Daar geniet ik enorm van. Ook heb ik nog wat kleine ziende herinneringen aan eten. Zo weet ik nog precies hoe mijn tante op de fiets zat met een puntzak friet met mayo. En ik herinner aardappels in de pan als ze aan het koken zijn."

Die liefde voor eten was er niet altijd. "Van mijn 14e tot mijn 21ste had ik anorexia. Mijn gewicht was een schreeuw om hulp. Ik ben opgegroeid in een traumatische thuissituatie waar ik graag uit weg wilde. Op een gegeven moment was ik zo zwak dat ik alleen nog maar in een ziekenhuisbed kon liggen. Ik woog 32 kilo. Toen ik 21 was ging er een knop in me om. Ik wilde weer leven, genieten van dingen. Dan proef je pas echt wat je eet en drinkt."  

Blind snijden

Kookboeken heeft Ciham in verschillende vormen: in braille, op cd en sommige recepten leest ze op haar telefoon, die een brailleregel en een spraakfunctie heeft. Vandaag staat er Griekse kofta op het menu. Ze pakt alle keukenbenodigdheden uit de kastjes, waarop in braille staat aangegeven wat er inzit. Knoflook, ui, courgette en tomaat ligt al klaar om gesneden te worden. Ze voelt voorzichtig in haar besteklade, pakt een scherp mes en begint met de courgette. "Bij het snijden voel ik of het mes niet te dicht bij mijn vingers komt. Dan leg ik een stukje groente neer en snijd het doormidden. Dit doe ik puur op gevoel. Hierna voel ik of de stukjes klein genoeg zijn. Is het te groot? Dan snijd ik nog even verder."

Er bestaan handige trucs om te snijden als je blind bent, zoals snijden met een rubberen handschoen. Maar dit vindt Ciham zelf niet nodig."Ik doe voorzichtig, maar ik ben zo getraind dat ik doorheb wat ik aan het doen ben. Het gaat automatisch."

''Een slechtziende klasgenoot stond in brand''

Ciham voelt even aan de pan die op het fornuis staat, komt met haar vingers zonder moeite bij de kraan en vult alvast een pan met water voor de rijst. De inductieplaat gaat aan. Het geluid van zes tikjes is te horen in de keuken. "Elk tikje is een stand. Zo weet ik precies hoe warm de inductie staat", legt Ciham uit. Het koken met inductie is bewust. Een slechtziende klasgenoot van Ciham stond vanaf zijn kruis tot aan zijn oksels in brand toen hij op een gasfornuis een kopje thee wilde maken voor een groepsgenoot. Om te voorkomen dat Ciham zich aan de inductieplaat verbrandt, zet ze meteen de pan op de warme plaat. "Hey Google, zet een timer over twintig minuten", zegt ze tegen haar Google Home.

Terwijl het water op het fornuis staat, giet Ciham in een andere pan wat olie. Ze voelt met haar vinger aan de zijkanten van de pan en aan de dop van de fles olie. Hierna giet ze het snel in de pan. Het water hoort ze al een beetje borrelen. Om het nog beter te horen, houdt ze haar hoofd iets dichterbij. "Maar ook weer niet zo dichtbij dat er stoom op mijn gezicht komt. Dan bestaat de kans dat mijn haar in het kokend water hangt."

Altijd volhouden

Ciham stopt het gehakt in de pan en niet veel later de tomaten, courgette en kruiden. De zijkanten van de pan en de snijplank raakt ze nog even aan om te zorgen dat de groentes niet op de inductieplaat vallen. Dat lukt perfect. Ook de kruiden gaan zonder moeite in de pan. Ze herkent de vorm en de geur van de verschillende kruidenpotjes. Maar niet alles aan koken is vanzelfsprekend voor Ciham. "Ik vermijd liever de oven. Ik kan niet zien wanneer ik mezelf verbrand. Ik voel alleen de enorme hitte die ervanaf komt. En het lastigste aan koken vind ik om in te schatten wanneer iets gaar is. Biefstuk maken kan ik bijvoorbeeld niet."

Toch gaat het inschatten al een stuk beter dan vroeger. "Ik heb vaak pasta’s of aardappels klaargemaakt die helemaal niet gaar waren. Maar ik hield vol dat ik er beter in wilde worden." Als Ciham nu niet zeker weet of iets gaar is, prikt ze er nu met een vork in - eigenlijk zoals veel zienden ook doen. Zo kan ze bijvoorbeeld voelen of de courgette al zacht genoeg is. Ook een sterke geur van de groenten is een teken dat het eten bijna klaar is.

Bron van inspiratie

Google Home laat weten dat de twintig minuten voorbij zijn en Ciham giet het water af. "Ik heb geleerd om van me af te gieten voor de veiligheid. Maar ik doe eigenlijk alles tegen de regels in. Ik giet het gewoon richting mezelf. Net als dat ik groente snijd met het mes naar me toe." Ciham voelt aan het vergiet en er gaat geen één korreltje rijst naast. Ondertussen sist de pan met groente en gehakt en hangt er een kruidige geur in de keuken. De Griekse kofta is klaar.

Ciham hoopt mensen te inspireren met haar kookkunsten. "Ik ben geen chef-kok, maar kan erg genieten van koken. Als ik met ziende mensen ga koken, wil ik dat ze niet te veel uit handen nemen. Met veel oefenen kun je ook met een visuele beperking zelf lekkere gerechten maken. Stapje voor stapje kun je steeds meer. Bijvoorbeeld met behulp van middelen zoals een maatbeker met voelbare streepjes en een sprekende keukenweegschaal. Er zijn overal trucjes voor. En waar je vooral op moet vertrouwen is je gevoel." Iets dat geldt voor alle koks.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`