Linkshandigendag

Zijn linkshandigen beter in vechten? 6 stellingen over je handvoorkeur

12 augustus 2022 11:05 Aangepast: 12 augustus 2022 12:17
"Studenten van de kunstacademie zijn vaker linkshandig." Beeld © GettyImages

Ben je linkshandig dan heb je een andere schaar nodig en ook een gitaar die speciaal voor linkshandigen is gemaakt. Dat is logisch. Maar waar komt de voorkeur voor een bepaalde hand eigenlijk vandaan? En zijn linkshandigen per definitie creatiever? Twee experts geven antwoord op zes stellingen. "Je kunt niet tegen de natuur ingaan."

1. Linkshandigheid ontstaat pas na je geboorte

Klopt. Volgens Guy Vingerhoets, professor in de neuropsychologie aan de universiteit van Gent, blijkt pas later - rond een leeftijd van zes jaar - of je links- of rechtshandig bent. Dit heeft te maken met de zogenoemde 'lateralisatie' van je brein, oftewel het proces waarbij je linker- of rechterhersenhelft dominant wordt voor fijne motoriek.

"Bij een standaardindeling van de hersenen worden functies als handvoorkeur, taal, spraak, motorisch geheugen en praktijkvaardigheden vanuit de linkerhersenhelft aangestuurd, en functies als ruimtelijk inzicht, emotionele herkenning en het begrijpen van iemands toon, vanuit de rechterhersenhelft."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Internationale Linkshandigendag: blauwe handen en niet kunnen knippen

Ton Groothuis, gedragsbioloog van de Rijksuniversiteit Groningen, maakt hier een belangrijke kanttekening bij. Zelf is hij linkshandig en verwondert hij zich over het feit dat linkshandigheid over de hele wereld schommelt rond slechts tien procent. Volgens hem klopt het dat bepaalde functies tot de linker- of rechterhersenhelft behoren, maar is dat bij lang niet iedereen het geval.

"Kijk je met een representatieve steekproef, dan blijkt dat slechts vijftig procent van de mensen deze standaardindeling van de hersenen heeft. Daarnaast bestaan er veel variaties."

Gespiegeld brein

Uit onderzoek van Vingerhoets blijkt dat linkshandigen beduidend meer variatie vertonen op deze 'standaard hersenorganisatie' dan rechtshandigen. "In sommige gevallen, zo'n tien procent, bevinden niet alleen de voorkeur voor een bepaalde hand, maar alle functies zich in de atypische hersenhelft, wat betekent dat deze linkshandigen een gespiegeld brein hebben. Dit komt vaker voor dan we vooraf hadden verwacht."

Een gespiegeld brein en deze hogere mate van neurodiversiteit bij linkshandigen kan zowel voor- als nadelen hebben, afhankelijk van de taak die je uitvoert of het beroep dat je hebt. "Als beeldhouwer is het bijvoorbeeld handig als je ruimtelijk inzicht én je fijne motoriek in één hersenhelft zitten dan wanneer ze, zoals gebruikelijk, elk in een andere hersenhelft zitten", zegt Vingerhoets.

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Waarom linkshandigen een eigen dag nodig hebben...

Sommige neuropsychologen dachten aanvankelijk dat linkshandigheid kan ontstaan door beschadiging aan de linkerhersenhelft tijdens de zwangerschap of geboorte. De handvoorkeur zou daardoor naar de andere kant van de hersenen kunnen verhuizen. Vingerhoets: "Na meerdere onderzoeken is gebleken dat die theorie niet klopt."

2. Linkshandigen zijn creatiever

Nee, dit klopt niet. Volgens Groothuis is dit een mythe die al een lange tijd de ronde doet. "Vermoedelijk omdat Leonardo da Vinci linkshandig was en Picasso dat ook zou zijn geweest. Al begint het er steeds meer op te lijken dat dat niet eens het geval was. Bovendien zijn er naast Da Vinci en Picasso ook veel rechtshandige kunstenaars, maar daar wordt niet over gesproken."

Het probleem van deze stelling is volgens Groothuis ook dat creativiteit moeilijk wetenschappelijk te meten is. Zelf voerde hij een grote internetstudie uit naar creativiteit bij linkshandigen. "Door het begrip creativiteit op te delen in verschillende componenten, konden we gerichte vragen stellen aan linkshandigen. Hoe vaak tekenen ze? Met welke hand? Ook lieten we ze puzzeltjes maken en andere oefeningen doen. Niks wees erop dat de linkshandigen in ons onderzoek creatiever waren dan de rechtshandigen."

'Dat linkshandigen creatiever zouden zijn, is een mythe die al honderden jaren bestaat.'

De enige logische verklaring die Groothuis kan bedenken, is dat blijkt dat studenten van de kunstacademie vaker linkshandig zijn dan rechtshandig. "De vraag is of dit met creativiteit te maken heeft of met andere persoonseigenschappen."

Betere vechters

Wat wél bewezen is, is dat linkshandigen een voordeel hebben bij gevechten en bepaalde sporten. "Negentig procent van de mensen is getraind op rechtshandigen, dus als linkshandige heb je een soort surprise effect. Vooral op hoger niveau in sport zie je dat linkshandigheid oververtegenwoordigd is."

"Dit betekent overigens nog niet dat linkshandigen vaker winnen dan rechtshandigen", zegt Groothuis. "Daar is geen hard bewijs voor. Er zijn wel onderzoeken gedaan, maar die wijzen niet allemaal in dezelfde richting of zijn op verschillende manieren te interpreteren. Mocht het waar zijn, dan kan het bestaan van linkshandigen ondanks mogelijke nadelen evolutionair verklaard worden."

3. Linkshandigheid is erfelijk

Ja, in lichte mate. Bij twee linkshandige ouders is de kans op een linkshandig kind 26 procent. Bij één linkshandige ouder zakt de kans naar 19 procent en bij twee rechtshandige ouders is de kans nog zeven procent: iets minder dan het gemiddelde van tien procent. "Dit geeft aan dat linkshandigheid tenminste gedeeltelijk genetisch wordt bepaald. Twee linkshandige ouders hebben veel meer kans een linkshandig kind te krijgen dan twee rechtshandige ouders. Maar ook hier spelen andere factoren een belangrijke rol", zegt Vingerhoets.

Volgens onderzoek kan 25 procent van de variatie in handvoorkeur worden verklaard door genen. Dit betekent dat 75 procent verklaard moet worden door andere factoren, zoals omgevingsinvloeden. "Zo wordt er geoppperd dat de positie van een ongeboren baby in de baarmoeder invloed heeft, of bepaalde hormonen zoals testosteron. Ander onderzoek wijst uit dat linkshandigen vaker geboren worden in bepaalde seizoenen. We kunnen er nog geen vinger op leggen wat het nu precies is."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Beschuit voor linkshandigen

Wat Vingerhoets wél weet, is dat er niet één specifiek gen is dat linkshandigheid veroorzaakt. "Door onderzoek van grote groepen hebben we gezien dat meerdere genen elk een klein beetje invloed hebben op linkshandigheid. In totaal zijn er vermoedelijk meer dan twintig genen bij betrokken."

Groothuis merkt op dat de moeder een net iets grotere invloed op linkshandigheid heeft dan de vader. Hoe dat komt is nog niet bekend. "Het zou kunnen dat de hormonen in de baarmoeder hierbij een rol spelen. We hebben dit onderzocht en er bestaat inderdaad een correlatie tussen de hoeveelheid testosteron in het vruchtwater en hoe de hersenindeling van een kind zich ontwikkelt. Maar een oorzakelijk verband konden we nog niet aantonen. Dan moet je namelijk mensen manipuleren met hormonen en dat is lastig."

4. Linkshandigheid is af te leren

Nee, dit klopt niet. Vroeger – en in sommige culturen nog steeds – werd dit geprobeerd. Op scholen, bijvoorbeeld. Omdat linkshandigheid werd gezien als dom, of niet passend binnen de norm, werd je op school bij schrijven, tekenen, knippen en naaien geforceerd om dit als linkshandige met je rechterhand te doen. "Na een tijdje ging dat goed, maar dan zag je dat bij buitenschoolse activiteiten als hameren, zagen en tennissen toch de linkerhand werd gebruikt", zegt Vingerhoets.

'Linkshandigheid werd gezien als dom.'

Voor verschillende onderzoeken hebben mensen zichzelf langere tijd gedwongen een tijdje alles met links te doen, maar dat bleek bijzonder moeilijk te zijn. "Je kunt niet tegen de natuur ingaan", vult Groothuis aan. "We kunnen ons goed aanpassen, maar tot op zekere hoogte."

Zelf heeft de professor vroeger ook rechts leren schrijven, maar dat vond hij maar niks. "Ik schrijf dan heel slordig, ook omdat de fijne motoriek van mijn linkerhand nu eenmaal beter is dan die van mijn rechterhand. Gewoonlijk bevindt de optimale controle van de fijne motoriek zich in de hersenhelft van je voorkeurshand, wat maakt dat je priegelbewegingen goed kunt uitvoeren."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Links(on)handig: gaan linkse mensen eerder dood?

5. Linkshandigheid komt vaker voor bij mannen

Dit klopt. Mannen zijn net wat vaker linkshandig dan vrouwen. Volgens een oude theorie komt dit door het hormoon testosteron, maar Groothuis zegt dat hier niet voldoende bewijs voor is. "Hoe het precies zit, weten we niet. Ook hier bestaan geen overtuigende onderzoeksresultaten."

6. Linkshandigen leven korter dan rechtshandigen

Dit zou kunnen kloppen. Ooit was er een studie die claimde dat linkshandigen korter leefden dan rechtshandigen, maar na meer onderzoek bleek dat die studie niet goed was geanalyseerd. Wel kan Groothuis zich voorstellen dat ongelukken misschien vaker voorkomen bij linkshandigen dan bij rechtshandigen, omdat apparaten en werkgereedschap zijn ontworpen voor de rechtshandige mens.

"Van messen en blikopeners, tot gevaarlijke machines: de gehele maatschappij is ingericht op rechtshandigen. Het is een logische gedachte dat linkshandigen daardoor groter risico lopen om te overlijden aan een fataal ongeluk."

Linkshandig en wil je je steentje bijdragen aan de wetenschap? Vingerhoets zoekt nog mensen voor zijn onderzoek. Contact: guy.vingerhoets@ugent.be.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore