Nationale Week Zonder Vlees & Zuivel

Vaker vega: goed voor mens, dier & milieu (en zo doe je dat)

11 maart 2022 07:00 Aangepast: 15 maart 2022 10:49
Isabel Boerdam (31) met een veganistische maaltijd

Van 7 t/m 13 maart is het de Nationale Week Zonder Vlees & Zuivel, de campagne die het minderen van vlees en zuivel wil stimuleren. Maar waarom eigenlijk? En wat levert het op? "Een vegetarische curry maken lijkt klein, maar levert een grote bijdrage aan de klimaatuitdaging."

"Het begon in 2018 aan de keukentafel", vertelt Isabel, bekend van blog/boek De Hippe Vegetarier. "Ik was veel met het milieu bezig en hoorde steeds vaker geluiden over de klimaatuitdaging: overmatige CO2-uitstoot, opwarming van de aarde. Dat greep me enorm aan."

"In die periode was er al veel te doen rondom het klimaatakkoord. Als oplossing voor de problemen werd genoemd: elektrische auto's, zonnepanelen en minder of geen gas. Dat je met minder vlees eten ook een grote impact kunt maken, bleef buiten beschouwing. Terwijl dat juist iets heel simpels is wat wij, als consumenten, kunnen doen. Een vegetarische curry maken lijkt een klein gebaar, maar levert een grote bijdrage aan de klimaatuitdaging die wij hebben."

Steeds meer vega opties 

Haar strijdlust gaf Isabel de motivatie om de Nationale Week Zonder Vlees te starten. "Nu, bijna vijf jaar verder, is er veel veranderd. Er is steeds meer aandacht voor het minderen van dierlijke producten. De helft van Nederland kent inmiddels onze campagne en in de afgelopen jaren deden er maar liefst 2,4 miljoen mensen actief mee. Ook in de supermarkt komt er steeds meer aandacht voor vega opties."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Meer windmolens en zonnepanelen: hier kunnen ze komen te staan

Het liefst had Isabel al vanaf dag één ook zuivel betrokken bij haar campagne, maar ze koos er bewust voor om dit niet te doen. "Geen vlees meer consumeren was al een grote verandering voor de meeste mensen. Ook zuivel schrappen, zou weerstand oproepen. Ik wilde het bewust stapje voor stapje opbouwen, zonder mensen af te schrikken."

De volgende stap

Nu we gewend zijn aan minder vlees, denkt Isabel dat het tijd is voor de volgende stap: het minderen van zuivel. "Nederland is klaar om het hele verhaal te horen. Wil je middels je voedingspatroon iets goed doen voor het klimaat, dan moeten we naar een wereld toe waarin we alle dierlijke producten steeds meer vervangen door plantaardige alternatieven."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Berber (27) en Joni (24) zijn veganist: 'De grootste uitdaging? Kaas en chocolade'

De reden om deze campagne te starten was in eerste instantie het klimaat. "Maar voor mijzelf speelt dierenleed ook een hele grote rol",  zegt Isabel. Ze legt uit: "In de zuivelindustrie komt veel dierenleed voor. Het milieu is in onze campagne het belangrijkst, maar uiteindelijk is een plantaardige leefstijl ook goed voor mens en dier."

Havermelk 

Isabel vindt het dan ook geweldig om te zien dat mensen de plantaardige leefstijl zijn gaan omarmen. "In de laatste jaren vonden grote ontwikkelingen plaats in het vleesvervangerschap. Ook in het zuivelschap worden de alternatieven steeds diverser."

Dat maakt het makkelijker om over te stappen op plantaardige vervangers. "Neem bijvoorbeeld je cappuccino eens met havermelk. Op veel plekken is havermelk, sojamelk of amandelmelk verkrijgbaar. Ook in restaurants en cafés. Veel mensen geven tegenwoordig de voorkeur aan plantaardige melk. Dat is mooi om te zien."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Nieuwe generatie plantaardige 'biefstuk' en 'varkenshaas' net echt

Het leuke van dit soort zuivelvervangers is dat je er niet meer heel diep voor in de buidel hoeft te tasten. Een pak amandelmelk heb je al voor anderhalve euro. Isabel: "De prijs voor plantaardige melk was in het begin hoog, omdat er nog niet veel vraag naar was. Nu de vraag toeneemt, zie je dat de prijs daalt. Verschillende supermarkten produceren lactosevervangers van hun eigen merk voor een schappelijke prijs. Een kwestie van vraag en aanbod. Wil je kosten besparen? Dan kun je je haver- of amandelmelk ook zelf maken met water en havermout. Goedkoper kan niet."

Kleine beetjes, grote impact

Isabel legt ook uit dat je niet van de één op de andere dag al je oude gewoonten over boord hoeft te gooien als je wilt overstappen naar een meer plantaardige leefwijze. "Kleine beetjes hebben al grote impact. Begin eens met het halveren van je porties, of het nu gaat om vlees of zuivel. Neem een half stukje vlees, of drink de helft van je cappuccino’s met havermelk om eraan te wennen."

Want, zo vertelt Isabel, het gaat om kleine stapjes: "We zijn er niet op uit om je een plantaardig eetpatroon aan te meten, maar willen je wel stimuleren om eens een week afstand te nemen van je huidige gewoonten. Zo ontdek je ook nieuwe producten en recepten die je in je routine kunt houden. Als een overgroot deel van de deelnemers na deze week besluit drie dagen minder vlees te eten en cappuccino zonder koemelk te drinken, dan is dat al een enorme winst."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Milieuvriendelijk drinken? Laat cappuccino en cola staan

Dit zegt de voedingsexpert

Minder vlees en zuivel is beter voor het milieu, maar wat doet het voor onze gezondheid? Nanneke Schreurs, voedingsdeskundige en orthomoleculair therapeut, moedigt het minderen van vlees en zuivel aan, maar maakt daarbij wel een kanttekening: "Het hangt er wel vanaf hoe je het doet. Enkel dierlijke producten weglaten, is niet de juiste manier. Je wilt de dierlijke producten wel vervangen door andere vitamine- of mineraalrijke producten, zoals peulvruchten, groenten, zaden en noten."

"Na een week kun je daar al de gezondheidsvoordelen van ervaren", zegt Schreurs, die denkt dat het vervangen van vlees door een plantaardige variant altijd een goede keuze is. "Vooral varkensvlees en rundvlees bevatten ontstekingsbevorderende waarden."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Steeds meer soorten vegan kaas, maar kunnen ze al tippen aan de traditionele?

De orthomoleculair therapeut adviseert om in het begin eens af en toe vlees weg te laten uit je voedingspatroon om te zien wat dat doet met je lichaam. "Grote kans dat je verschil gaat merken in je stoelgang. Dit geldt ook voor zuivel: lactose is niet goed voor onze darmen en stoelgang." 

Pre- en probiotica

Veel plantaardig voedsel bevat juist wel goede vezels, die bevorderlijk zijn voor de werking van je darmen. "Prebiotica noemen we dat. Daarnaast adviseer ik mijn cliënten ook om probiotoca te nemen: gefermenteerde producten met bacteriën die zorgen voor een goede werking van je darmen. Ook werken deze bacteriën een sterk immuunsysteem in de hand. Denk aan zuurkool, kimchi of gefermenteerde dranken zoals waterkefir of kombucha."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Zelf je eigen melk- of waterkefir maken: 'Niet moeilijk, zo gepiept'

Daarnaast is er nog een nadeel aan vlees, aldus de voedingsdeskundige: de toegevoegde hormonen. Schreurs "Veel vlees en zuivel dat wij consumeren komt uit de bio-industrie. Let op: dat is iets heel anders dan biologisch vlees, waarbij dieren en milieu wél goed behandeld worden."

Hormonen

"In de bio-industrie krijgen dieren goedjes toegediend zodat ze niet ziek worden. Denk aan medicijnen, antibiotica en hormonen. Door vlees te eten en zuivelproducten te consumeren, nemen wij die hormonen ook tot ons."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Er is een nieuwe website voor alles wat je wilt weten over voedingssupplementen

Supplementen

Als je mindert met vlees en zuivel, loop je dan nog kans op bepaalde tekorten? Schreurs: "Ja, daar moet je wel voor uitkijken. Maar dat moet je altijd, ook als je geen plantaardig voedingspatroon hebt. Bij een diervrije leefstijl is het wel belangrijk dat je je hiervan bewust bent, omdat je sommige voedingsstoffen niet binnenkrijgt via voedsel en ze dus moet suppleren."

Ook moet je als vegetariër voor sommige voedingsstoffen en mineralen meer moeite doen om ze binnen te krijgen. "Denk bijvoorbeeld aan vitamine B12, dat in dierlijke producten zit. Met een plantaardig eetpatroon krijg je dat niet binnen”, zegt Schreurs. Ook Omega-3 is belangrijk om op te letten: "Omega-3 zit in vette vis, schaal- en schelpdieren, maar ook zeewier. Wil je geen vis eten? Eet dan wat vaker zeewier, gemalen lijnzaad, hennepzaad, chiazaad, walnoten of walnootolie. Of neem een voedingssupplement."

'Als vegetariër moet je voor sommige voedingsstoffen en mineralen meer moeite doen om ze binnen te krijgen.'

Veel mensen denken dat je met een plantaardig dieet geen eiwitten binnenkrijgt, maar dat ligt volgens Schreurs wel wat genuanceerder. "Er zijn drie hoofdgroepen die een plantaardige eiwitbron zijn: granen, noten en peulvruchten. Plantaardige bronnen hebben soms net van één aminozuur te weinig voor de aanmaak van eiwitten. Door voeding uit de drie verschillende groepen te nemen, zorg je dat je alles goed aanvult."

"Bij vlees heb je in één keer de juiste samenstelling aminozuren te pakken. Bij plantaardige voeding moet je de verschillende aminozuren halen uit peulvruchten, granen en noten. Door vlees te vervangen door enkel veel groenten, bestaat inderdaad de kans dat je een tekort aan eiwitten oploopt."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Barbecueën zonder vlees doe je zo: 'Weinig werk, geweldig resultaat'

De laatste jaren komen er steeds meer vleesvervangers op de markt. Zijn die gezond? Schreurs: "Niet alle vleesvervangers zijn zo gezond als wordt beweerd, dus wees daar voorzichtig mee. Sommige producten zitten vol E-nummers, te veel zout of toegevoegde suikers en kunnen daarmee zelfs slecht voor je zijn. Lees altijd het etiket. Veel vleesvervangers zijn gemaakt op basis van soja, maar kijk ook eens naar alternatieven op basis van havermout, erwten of zeewier. Die worden ook steeds vaker geproduceerd."

Gevarieerd eetpatroon

Schreurs benadrukt dat naast vleesvervangers, een gevarieerd eetpatroon cruciaal is. "Een vleesvervanger zou niet elke dag een groot onderdeel van je maaltijd moeten zijn. Het is lekker af en toe en daarbij maakt het eten van vleesvervangers de overstap van een dierlijk- naar plantaardig voedingspatroon eenvoudiger. Maar vleesvervangers zijn wel vaak bewerkt voedsel - en dat wil je eigenlijk zo min mogelijk consumeren."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Zo maak je een gezonde keuze in de supermarkt: 'Laat je niet verleiden'

Wat zuivel betreft vindt Schreurs de alternatieven voor koemelk zoals amandelmelk, havermelk en sojamelk een goede toevoeging. "Sommige mensen zijn bang dat deze alternatieven te veel suiker bevatten, maar tegenwoordig zijn ze bijna overal ongezoet verkrijgbaar. Het is overigens niet waar dat je koemelk moet drinken om voldoende calcium binnen te krijgen."

"Calcium zit ook in bladgroenten en daarnaast is calcium op zichzelf sowieso weinig waard. Het voegt pas iets toe wanneer het een goede verhouding heeft met andere vitaminen, zoals fosfor en magnesium. Ook helpt voldoende Vitamine D om calcium zijn werk goed te laten doen. Veel naar buiten dus!"

Wat past bij jou?

Misschien denk je: klinkt allemaal leuk en aardig, maar ik voel dat mijn lichaam vlees nodig heeft. Schreurs: "Dat is mogelijk. Iedereen is anders. Er is nooit één voedingspatroon dat voor iedereen werkt. Op elk voedingspatroon kun je optimaal presteren, mits je de juiste voedingsstoffen binnenkrijgt die je nodig hebt. Voor de een zal een plantaardig voedingspatroon beter werken dan voor de ander, dus kijk naar wat bij jou past."

Minderen? Dit levert het op!

Doe je mee met de Nationale Week Zonder Vlees & Zuivel (zeven dagen stoppen met de consumptie van vlees en zuivel), dan bespaar je als volwassene zo'n 150 liter water en 121 kilometer autorijden aan CO2-uitstoot. Dit is de maximale besparing van iemand die een hele week meedoet. 

Veel impact 

Ben je door de Nationale Week Zonder Vlees & Zuivel gemotiveerd om standaard één of meerdere dagen per week geen vlees en zuivel te eten? Dan begin je echt een verschil te maken! Eet je een jaar lang één dag per week geen vlees, dan bespaar je al bijna 6 kilo aan vlees, zo’n 572 kilometer rijden met de gemiddelde auto en 750 liter aan water. Laat je ook zuivel staan, dan maak je nog meer impact: dat scheelt maar liefst 921 kilometer rijden, 1.114 liter aan water en bijna 18 kilo aan zuivel. 

Meer weten over de Nationale Week Zonder Vlees & Zuivel? Klik hier.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore