Lifestyle

Liefde voor het even

09 januari 2022 13:24 Aangepast: 10 januari 2022 12:12
Beeld © Getty Images

Naast Dry January staat de eerste maand van het jaar ook bekend als 'divorce month'. Allebei geen ramp, want zoals een avond echt niet ongezellig hoeft te zijn zonder wijn, hoeft een relatie ook echt niet meer voor het leven te zijn. Juist niet.

Tijdens het opruimen van de kerstspullen kan het zomaar zijn dat je ziet dat er niet alleen een bezem door je woonkamer moet, maar ook door je hart. Past je relatie nog wel? En nee, natuurlijk zet je je wederhelft niet zomaar bij het grofvuil, maar uit verschillende onderzoeken blijkt wel dat één op de drie relaties sneuvelt en dat dat verrassend vaak na de feestdagen gebeurt. Misschien omdat je netjes even hebt gewacht of juist omdat je na een week op elkaars lip ineens het licht ziet, de reden maakt niet uit. Interessanter is de vraag: is het wel zo'n ramp dat die relatie sneuvelt?

Geen eindman

We zijn doorspekt van opgelegde overtuigingen, ontdekte Sandra Bonestroo (49). Ze groeide op in een christelijk gezin en leerde dat huisje-boompje-beestje het hoogst haalbare is. Maatschappelijk geconditioneerd noemt ze het. "Pas na mijn scheiding ontdekte ik dat mijn waarden en normen helemaal niet overeenkomen met die van mijn ex-man. Mijn huwelijk leerde me dat ik te makkelijk aan mezelf voorbijging. Tot de dood ons scheidt leerden we, maar zo is het niet. Zoals Midas Dekkers al zei: de mens is niet monogaam. Waarom zouden we ons daar dan zo krampachtig aan vasthouden?"

'Het gaat niet een eindman, het gaat om jezelf'

We worden door sprookjesboeken en romantische films richting een vaststaand frame van man en vrouw, kind en huisdier gedreven, vindt Sandra. "Ik dacht ook dat ik dat zocht. De relatie na mijn scheiding droeg mij op handen en dat benauwde mij ook weer. De daaropvolgende relatie was met een man die juist niet aan de liefdesrelatieregels met sociale familieverplichtingen wilde voldoen en daar compleet wars van was. Vond ik egoïstisch toen, maar nu vind ik het juist bewonderenswaardig dat hij precies wist wat hij wilde en zo dicht bij zichzelf bleef. En het was de getrouwde man met wie ik daarna een relatie kreeg, die me liet inzien dat ik mezelf niet op één zette en dat hij dat dus ook niet deed. Allemaal spiegelden ze een stuk van mijn persoonlijkheid."

Als ik nu een single vriendin hoor praten over dat ze een man als potentiële liefdeskandidaat én eindman ziet, krijg ik jeuk. Het gaat niet een eindman, het gaat om jezelf. Bij verschillende fases in je leven zullen verschillende mensen passen. Het gaat om de levenslessen die onderweg je opdoet. En och, wat liet ik onlangs op een verjaardagsfeest een granaat vallen, toen ik zei dat het best kon zijn dat een man een liefdespartner voor een bepaalde tijd is en dat ik daarna, als ik mijn benodigde lessen heb geleerd, weer verder trek op mijn levenspad. Dat was vloeken in de kerk van liefde en relaties. Ik heb het nu weer heel leuk met die man die wars was van familie-moetjes. We hebben geen relatie, maar wel een hele fijne tijd. Misschien is het ook de leeftijd. Ik word steeds zelfbewuster en durf mezelf ook kritischer te bevragen. In de relaties die ik gehad heb, zou ik niks anders hebben gedaan. Blijkbaar heb ik deze relaties in deze vormen nodig gehad om dichter bij mezelf te komen."

Liefde is een beslissing

Je bent niet meteen mislukt als je niet voor altijd bij elkaar blijft, vindt relatietherapeut Robert Haringsma van Hael, maar met de ik-gerichte aanpak heeft hij ook weinig op. "Je kiest ergens voor in een relatie, je kiest voor elkaar. En je hebt juist die ander nodig om jezelf te leren kennen, want je komt zelden tot zelfkennis in je eentje. Liefde is een beslissing en de vraag 'is dit nog oké voor mij?' hoeft niet de overhand te hebben. Geweld of verslaving zijn natuurlijk uitersten, maar als die ander ook enigszins hetzelfde blijft, geldt wat mij betreft ook: je bent dit met elkaar aangegaan en dus zoek je ook samen uit hoe je het volhoudt. Je gaat er niet vandoor als jullie hobby's even niet meer matchen. Ik voel die verantwoordelijkheid wel. Het gaat niet om het maken van de beste keus. Het gaat om het maken van een keus en er dan het beste van maken."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook

Verliefd, verloofd, veroordeeld? De invloed van ouders op onze eigen relaties

De maatschappij gaat steeds meer naar autonomie, maar Haringsma ziet ook nog de schoonheid en waarde van verbondenheid. "We weten uit onderzoek dat ouders ontevreden worden met hun partner als het eerste kind geboren is en dat wordt alleen maar erger wanneer de tweede er is. Maar er zit een verantwoordelijk in wat je met elkaar aangaat. Met een consumptieve houding, waarbij je partner er vooral zou zijn om te geven waar je behoefte aan hebt, kom je niet tot een evenwichtige relatie. Ik zeg in mijn praktijk vaak: 'De dag dat je getrouwd bent is een heel mooi moment, want vanaf dan heb je altijd iemand om de schuld te geven van jouw problemen'. Maar het is wel de moeite waard om te kijken welk deel van de onvrede jouw probleem is, en welk deel het probleem is van je partner. En vooral: hebben jullie het er al over gehad? Zolang je niet op een constructieve volwassen manier goed voor elkaar kunt zijn, neem je je sores ook mee in een volgende relatie."

Toch lijkt het alsof relaties voor het leven steeds moeilijker worden. Maar dat is helemaal niet erg, vindt relatie-expert Jan Geurtz. Dat relaties tijdelijk zijn, is in zijn ogen een natuurwet. "Alles gaat voorbij, dus ook een relatie. Of dat nu komt door de dood of doordat de liefde op is. De druk van religie en cultuur is minder en mensen komen meer in contact met de werkelijkheid. Gelukkig maar. Ik vind het een positieve ontwikkeling dat we gewoon eerlijk durven toegeven dat iets niet meer werkt, in plaats van blijven aanmodderen."

Kom maar op met die clichés

Liefde in mijn leven en niet voor het leven, dacht ook Merin de Does (33), toen ze alleen verder ging na een mislukt samenwoonavontuur. "Ik denk dat het goed is om kalverliefde te onderzoeken en te experimenteren. Hoe kun je op je 20e al weten wat en wie er bij je past? Bij mij maakte het studeren me niet gelukkig, maar reizen en avontuur wel. Dus zocht ik een vriendje dat daarbij paste. Daarvoor, op de middelbare school, koos ik bewust voor de knapste jongen van de klas en rond m'n 30e dacht ik dat het de bedoeling was om te settelen, dus ging ik een relatie aan met een oer-Hollandse, rustige jongen en kochten we samen een huis. Maar eerlijk? Wij maakten elkaar niet gelukkig. We waren allebei vooral met onze carrière bezig en in onze vrije tijd zat hij boven te gamen en ik beneden voor de tv. Dat is niet leven, dat is bestaan. Ik kwam in een soort vroege midlifecrisis terecht en besloot niet meer op zoek te gaan naar de liefde, maar naar mezelf. En uitgerekend toen vond ik de liefde. Bij een asielzoeker uit Afghanistan. 'Ik sta alleen open voor vriendschap', probeerde ik nog, maar toen ik hem voor het eerst zag, was ik verkocht. Nu zijn we drie jaar verder en weet ik zeker dat ik voor de rest van mijn leven bij hem wil zijn. Ook als dat betekent dat we samen naar de andere kant van de wereld moeten verhuizen."

'Zelfs als een relatie heel naar is geworden, blijven mensen doorgaan'

Merin is ervan overtuigd dat ze al die eerdere relaties nodig had om de liefde nu zo te waarderen. "Die eerdere relaties hebben me veel over mezelf geleerd. Hoe onstuimig ik was, hoeveel drang ik naar avontuur heb, hoe naïef ik van nature ben en hoe ik mijn geduld letterlijk heb moeten ontwikkelen. Én ik leerde dat ik krijg wat ik toelaat. Zo heb ik enige tijd gezeurd over een partner met 'narcistische trekjes' totdat ik besefte: ik heb dit zelf toegelaten. Mijn beeld van de liefde is door de jaren heen veranderd. Door de jaren heen ontdekte ik dat het cliché, dat je eerst van jezelf moet houden, volkomen waar is."

Geen liefde maar verlatingsangst

Geurtz: "Je leest in de statistieken vaak dat één op de drie relaties strandt, en dat wordt dan gebracht als 'wat erg', of met het commentaar dat mensen tegenwoordig zo snel uit elkaar gaan. Maar dat is een beeld uit de oude cultuur. Ja, natuurlijk doet het pijn als je uit elkaar gaat, ook wanneer je het er allebei mee eens bent, maar dat is geen reden om het niet te doen. Ik denk eerder dat mensen veel te lang nog proberen om om bij elkaar te blijven. De angst om uit elkaar te gaan zit in ons ego, in een aangeleerd zelfbeeld waarin allerlei opvattingen huizen van hoe een relatie eruit moet zien. Zelfs als een relatie heel naar is geworden, blijven mensen doorgaan. Dat gaat niet over liefde, maar over verlatingsangst. Die verwijst rechtstreeks naar de babytijd waarin we totaal afhankelijk waren van onze ouders om in leven te blijven. Een baby kan blinde paniek voelen als mama uit beeld is, en dat gevoel wordt in volwassenen soms getriggerd bij een relatiecrisis. Maar dat hele 'ik kan niet zonder jou' gevoel dat in zoveel liedjes wordt bezongen, is niet werkelijk waar. Een volwassene kan natuurlijk best leven zonder die ander, alleen is ons ego niet opgewassen tegen het omgaan met die pijnlijke gevoelens. En zo houdt je elkaar dus in de tang."

Daar is Haringsma het wel mee eens. "Goed, als jij 180 graden verandering aanbrengt en je partner is niet in staat om daarin mee te gaan, dan is het niet verkeerd om allebei een andere kant op te gaan. Groei je 25 procent bij elkaar vandaan, dan loont het echt de moeite om elkaar weer op te zoeken. Maar als jullie allebei een andere kant op groeien, kun je je afvragen wie je ermee helpt om aan dat ideaal vast te houden."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook

Van dateleed naar succes: weet wanneer je moet stoppen met swipen

Geurtz: "We hebben niet zoveel kennis van hoe de geest werkt en dat zit ons nog weleens in de weg bij relaties. Veel mensen hebben een automatische reflex: als het pijn doet, stop je. Daardoor zie je dat relaties verharden en gezapig worden. De liefde is verdwenen achter die dwang, maar de angst voor pijn lijkt te groot om te dragen. Wat natuurlijk niet zo is, want elke emotie gaat vanzelf over en pijn dus ook."

Koester je zelfstandigheid

Als je een relatie begint met het idee: dit moet voor altijd zijn, dan ga je alle bedreigingen weg doen. Mogelijke kapers op de kust, tijdrovende hobby's, van alles wordt gesaneerd. Dat werkt averechts, vindt Geurtz. "Want hoe meer veiligheid je invoert in je relatie, hoe sneller de liefde is uitgedoofd. Hoe kan je nu echt liefde voelen voor iemand die voor de helft met jou vergroeid is?"

Je wordt verliefd op iemand die ten opzichte van jou een zelfstandig persoon is, legt Geurtz uit. Maar daarna probeer je die zelfstandigheid in te perken, door samen te wonen, inkomens bij elkaar te gooien en dat soort fratsen. Ineens wordt het heel normaal dat iemand elke dag bij je in bed ligt, dan is het niet zo vreemd dat het aantrekkelijke zelfstandige beeld van je partner verdwijnt. En dat je dat je misschien wel iets in een ander persoon gaat zien. Maar als je die gaat inpalmen, kom je uiteindelijk bij hetzelfde riedeltje uit.

'koester je zelfstandigheid als een belangrijke schat'

Verliefd zijn op een ander voelt het goed en energiek, maar dat is eigenlijk wat we zélf voelen. Alleen denken we dat we die ander daarvoor nodig hebben. En daar gaat het mis, want wanneer je die ander gaat claimen om het geluksgevoel vast te houden, verpest je juist wat je zo graag wilde koesteren. Maar als je mensen de ruimte geeft, neemt de liefde alleen maar meer toe. "Wat dat betreft kun je elkaar in het begin veel beter beloven om zoveel mogelijk je best te doen." Je moet een beetje lef en vertrouwen tonen om die ander zo zelfstandig mogelijk te laten zijn. En zorg dat je, als je al gaat samenwonen, in ieder geval eens in de maand een weekend voor jezelf hebt. Dat zie je ook vaak in knipperlichtrelaties. Zijn mensen een paar maanden uit elkaar dan bloeit de liefde helemaal op als ze elkaar weer treffen. De breuk is dan geen vergissing geweest, maar juist de zuurstof die de zelfstandigheid weer doet opleven. Juist daarop wordt je dan weer verliefd. Ga dus niet meteen samenwonen, maar koester je zelfstandigheid als een belangrijke schat."

Probeer liefdesrelaties aan te gaan vanuit een overvloed, omdat je liefde te geven hebt, vindt Geurtz. Als liefde niet meer stroomt, en de beknelling neemt toe, laat elkaar dan los. "Je ziet nu veel vrijheid-blijheid relaties, dat noemen mensen dan polyamorie, of een open relatie. Daar is niets verkeerd aan, maar het is in feite een spreiding van afhankelijkheid. Het is gewoon een ego dat het goed heeft geregeld. In een spirituele liefdesrelatie doe je je best om elkaar goed te begrijpen en weet je ook dat het pijnlijk kan zijn als je uit elkaar groeit. Maar als je er van het begin al duidelijk over bent dat dat kan gebeuren, kun je ook daarin juist meer samenwerken. Uiteindelijk heb je over verliefdheid niks te zeggen, het kan je zomaar overkomen. De liefde is het mooiste en het pijnlijkste wat je kan ervaren, maar als je een beetje spiritueel ontwikkeld bent en weet hoe je ego werkt, maak je er met jouw geliefde het beste van." Voor zolang het duurt, natuurlijk.

Lekker leesvoer:

  • Verslaafd aan liefde, Jan Geurtz, is wel het meest toegankelijke boek voor spirituele beginners en de ontdekking van je eigen ego.
  • Bevrijd door liefde, Jan Geurtz, is er een vervolg op met veel praktische voorbeelden van relatieperikelen.
  • Over liefde en loslaten, Jan Geurtz, gaat over hoe je een relatiecrisis kunt benutten voor spirituele groei.
  • Liefdesbang, Hannah Cuppen, over verlatingsangst en bindingsangst en de liefdesbange dans.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore