Wakker dromen

Yoeri lijdt aan slaapverlammingen: 'Het is een levensechte nachtmerrie'

10 december 2021 09:02 Aangepast: 10 december 2021 14:02
Foto ter illustratie Beeld © iStock

Yoeri (21) wordt ‘s nachts vaak wakker, maar kan zich dan niet bewegen. Tegelijkertijd ziet hij op dat moment de engste dingen, soms wel minutenlang. Hierdoor durft hij niet meer alleen te slapen. "Er stond een man met een mes in mijn kamer. Ik kon niks doen, behalve toekijken."

Het was maart 2020 toen Yoeri zijn eerste slaapverlamming meemaakte. "Ik was een weekendje weg met mijn familie. Midden in de nacht werd ik wakker. Ik zag een beer door een raam naar binnen klimmen, terwijl de kamer geen raam had. Ik wilde bewegen, maar mijn lichaam was verlamd. Uiteindelijk kon ik opstaan en ben ik naar de wc gegaan, om daarna weer in slaap te vallen. Ik wist toen nog niet dat ik zojuist een slaapverlamming had meegemaakt."

Huis in de fik

In de maanden die volgden kreeg Yoeri vaker last van slaapverlammingen, die steeds vervelender werden. "Elke week gebeurde het wel een keer en ik begon de engste dingen te zien. Een keer zag ik vanuit mijn bed flikkeringen op de gang en hoorde ik het geluid van knetterend vuur. Het leek alsof mijn huis in de fik stond en ik kon minutenlang niks doen. Vreselijk."

"Een andere keer stond er opeens een man naast mijn bed met een mes in zijn hand. Op hetzelfde moment voelde ik een enorme druk op mijn borst en werd ik benauwd. Naast zien, kan ik tijdens zo’n verlamming dingen horen, ruiken en voelen. Zo’n ervaring is levensecht, dat maakt het extra eng. Het is een werkelijke nachtmerrie."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Verbeter je nachtrust met deze vijf tips

Een half jaar lang had Yoeri elke week een slaapverlamming. Dit had grote impact op zijn leven. "Je schiet constant in volledige paniek, maar je kunt niks doen. Soms duurt het een paar minuten, maar dat voelt als een eeuwigheid. Als ik dan echt wakker word, ben ik helemaal van slag en lukt het me niet meer om opnieuw in slaap te vallen. Overdag ben ik kapot en de avond daarna durf ik niet te slapen omdat ik bang ben dat het weer gebeurt."

Yoeri liep een trauma op en durft tegenwoordig niet meer alleen te slapen. "Ik moet zeker weten dat iemand mij wakker kan maken als ik een slaapverlamming krijg. Mijn vader is er tegenwoordig op getraind. Het lukt me tegenwoordig om tijdens een verlamming met mijn stem een soort kreungeluid te produceren. Mijn vader hoort dat dan, rent naar mij toe en maakt mij wakker."

Minder stress, minder verlammingen

In de afgelopen maanden nam het aantal slaapverlammingen flink af. Yoeri denkt dat dit komt omdat hij is gewisseld van baan. "Mijn vorige baan bezorgde me een hoop stress en ik was niet gelukkig op dat moment. Sinds ik ergens anders werk zit ik beter in mijn vel en heb ik meer plezier in het leven. Nu ik een stuk minder stress heb, zijn mijn slaapverlammingen minder geworden, denk ik."

'Een slaapverlamming voelt als een bijna-doodervaring.'

Volgend jaar gaat Yoeri op zichzelf wonen. Dat vindt hij moeilijk. "Ik moet mijn angst zien te overwinnen. Praten helpt. Ik krijg hierdoor meer vertrouwen in mezelf en mijn slaap, waardoor ik minder bang ben. Ik ben me er steeds bewuster van dat het nep is, maar het blijft vervelend."

Yoeri vindt het soms lastig dat maar weinig mensen weten wat slaapverlamming precies is. "Als ik dan helemaal kapot op mijn werk kom en mensen vragen wat er is gebeurd, dan vind ik het moeilijk uit te leggen. Een slaapverlamming voelt voor mij als een bijna-doodervaring, maar als je dit nooit zelf mee hebt gemaakt is het lastig te begrijpen. Ook kunnen andere mensen me niet helpen, het is iets dat mijn lichaam zelf moet oplossen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Demian was verslaafd aan dagdromen: 'Mijn echte leven was zoveel saaier'

Inmiddels kan Yoeri wel weer normaal slapen. "In dat opzicht gaat het nu een stuk beter met me dan vorig jaar. Maar alleen slapen wil ik echt voorlopig nog niet. Ik ben te bang om een slaapverlamming te krijgen en dat niemand mij dan wakker kan maken. Ik heb al van die bandjes geprobeerd waarbij je een schokje krijgt als je beweegt, maar dat werkt voor geen meter. Ik ben nog steeds op zoek naar een oplossing."

Onderdeel van andere slaapstoornis

Volgens somnoloog Sebastiaan Overeem van het Centrum voor Slaapgeneeskunde Kempenhaeghe, maakte meer dan 10 procent van de Nederlanders ooit een slaapverlamming mee. "En bij zo’n 3 tot 4 procent van de mensen komen de aanvallen herhaaldelijk voor. Slaapverlammingen kunnen voorkomen als onderdeel van een andere slaapstoornis, bijvoorbeeld narcolepsie (een zeldzame ziekte waarbij je overdag plotseling in slaap valt, red.). Ook zien we dat met name mensen met psychiatrische aandoeningen hiervoor vatbaar zijn."

Overeem doelt hierbij op mensen met bijvoorbeeld een angststoornis of depressieve klachten. "Vaak zie je dat wanneer deze psychiatrische klachten verminderen, de slaapverlammingen ook afnemen of zelfs helemaal verdwijnen. Waarom en hoe een slaapverlamming exact ontstaat is niet bekend."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Samantha ligt al 19 jaar naast een snurkende man: 'Hij zaagt hele bossen om'

'Meer dan 10 procent van de Nederlanders maakte ooit een slaapverlamming mee.'

Wel weet hij dat het begint in de hersenen. "Nadat je in slaap bent gevallen, doorloop je verschillende fasen: de lichte-, diepe- en remslaap (ook wel droomslaap genoemd). Elk van de slaapfasen hebben eigen kenmerken. Ben jij in je remslaap, dan zorgen je hersenen dat jouw spieren totaal verlamd zijn. Dit voorkomt dat je de dingen die je droomt op dat moment daadwerkelijk gaat uitvoeren. Bij een slaapverlamming vindt dit uitschakelen van je spieren plaats, maar dan op het verkeerde moment."

De spierverslapping die dus normaal gesproken tijdens je remslaap moet plaatsvinden, vindt tijdens een andere (slaap)fase plaats. "Hierdoor voel je je verlamd terwijl je nog wakker bent of als je net wakker wordt. Dat kan heel eng zijn. Je bent wel bij bewustzijn maar je kunt je niet bewegen."

Hallucinaties

Bij Yoeri gaat slaapverlamming samen met hallucinaties. Dit is iets wat Overeem vaker ziet. "Ook hier gaat het om een ontregeling van de remslaap: normaal droom je alleen in die fase, maar nu treden de droombelevingen op terwijl je nog wakker bent. Daardoor kunnen ze levensecht lijken, en worden daarom hallucinaties genoemd."

"Ongeveer een derde van de mensen met slaapverlammingen heeft naast de verlamming, last van hallucinaties. Daarbij kun je ook druk ervaren op je borstkas. Dit kan een benauwd gevoel geven en de ervaring nog vervelender maken."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Willy (34) zet nooit een wekker: ''s Ochtends ben ik niet vooruit te branden'

"Afhankelijk van de oorzaak van slaapverlammingen, kijken we naar een passende behandeling. Soms is slaaptherapie een oplossing, om te zorgen dat de slaap stabieler wordt en er minder 'waak-slaap-overgangen' zijn. In andere gevallen kunnen klachten verminderd worden door middel van medicatie. Omdat slaapverlammingen vrij zeldzaam zijn, is er nog niet heel veel onderzoek naar gedaan en is het belangrijk dat een specialist meekijkt als de klachten aanhouden en iemand verdere behandeling nodig heeft."

Wisselen van voorkeurslighouding

Soms kan een geruststelling van een expert al helpen om slaapverlammingen te verminderen. "Daarnaast is het voor sommigen fijn een partner naast zich te hebben, of iemand in huis die hem of haar wakker kan maken. Houd er wel rekening mee dat iets wat voor de een werkt, niet voor iedereen hoeft te werken. Er zijn bijvoorbeeld mensen die absoluut geen aanraking willen tijdens een slaapverlamming, omdat die de ervaring juist enger maken. Sommige mensen met slaapverlammingen rapporteren dat het vaker voorkomt in rugligging, dus wisselen van voorkeurslighouding zou een praktische tip kunnen zijn om slaapverlamming te verminderen."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore