Lifestyle

Kijk lief naar je lijf, kind

12 september 2021 09:01 Aangepast: 14 september 2021 09:34
Beeld © Mandy @Miezelmoods

'Wat een dikke billen!' Kinderen zijn goudeerlijk over alles en iedereen. Soms grappig, soms pijnlijk. Niet in de minste plaats voor henzelf. Hoe geef je het grut nou een beetje goed lichaamsbeeld mee in deze beeldbepaalde tijd, vraagt journalist Hanneke Mijnster zich af?

"Jij bent tenminste breed, en golvend", benadrukte de dochter van mijn verkering nog maar eens, toen ze mijn lichaam met dat van haar moeder vergeleek. We schelen een paar maten en dat was ook de goudeerlijke kinderoogjes niet ontgaan. In dit geval kwam ik er ogenschijnlijk goed vanaf, al ligt dat denk ik aan het perspectief. Op diezelfde stranddag vroeg zij - ze is 8 - namelijk ook: "Zijn mijn benen nou dik of gespierd?" Blijkbaar hanteert ze voor zichzelf een andere standaard dan voor mij.

Oordelen spuwen

Later die avond zapp ik met mijn zoon Guus (12) langs TLC. En ineens was daar Tammy. Een morbide obese vrouw, die samen met haar uit de kluiten gewassen zus op tv probeert om een paar kilo te verliezen, zodat ze een maagverkleining kan ondergaan. Ze moet op een rollator naar de keuken en kan alleen leunend op haar karretje een ei bakken. "Zij eet zeker wel duizend eieren op een dag", roept Guus naar de tv. "Gatver, er zit zelfs vet op haar voorhoofd. Eet gewoon sla in plaats van een ei." Hij spuwt nog een paar oordelen naar de tv en ik schrik me dood. Zo jong als ze zijn, blijken kinderen al geïnteresseerd in een goed en een slecht figuur. In mooi en niet mooi. In schuld en maakbaarheid. Wat is mijn rol als ouder hierin?

Ik weet 30 jaar later nog wie er wanneer en met welke exacte woorden mijn bouw becommentarieerden

"Meteen bespreken", zegt opvoedkundige Tischa Neve. "Leer je kind dat alles een context heeft. Niet iedereen kan er wat aan doen dat-ie zwaar is, en vraag ook eens door waarom dat eigenlijk zo erg is. Iedereen heeft zijn eigen verhaal en daar hoef je geen oordeel aan te hangen. Van stempels als goed en fout blijf je weg."

Bouw commentaar

Bij ons op de bank zijn de kaarten als volgt geschud: Guus is een pezige puber en zijn broertje Freek (10) heeft meer, nou ja, mijn bouw. Ze eten allebei graag een donut als ontbijt, maar ik merk dat ik er zelf anders op reageer. Bij Guus maak ik me alleen zorgen om de gemiste vezels en vitaminen, bij Freek vooral ook om de suikerbom. Ik was als kind ook zoals Freek en ik weet dertig jaar later nog precies wanneer en met welke exacte woorden mijn moeder, mijn oma en mijn vader mijn bouw becommentarieerden. En ik weet inmiddels ook dat het averechtse effect bereikt is. Ondertussen doet mijn innerlijke stem er nog eens een schepje bovenop. Behept met dat emotionele gewicht probeer ik zo goed mogelijk om geen blijvende schade aan te richten bij mijn eigen bloedjes met een gesprek over lijven en voeding.

Psycholoog Jennifer B. Webb van de Universiteit van North-Carolina ontdekte in 2018 dat kinderen die familieleden vaak negatief horen praten over mensen met een zwaarder lichaam, minder geneigd waren bewust te eten of hun eigen lichaam te waarderen. Dat bevestigt ook Elsbeth Reitzema, specialist seksuele vorming bij Rutgers kenniscentrum seksualiteit. "Beeldvorming over je lichaam begint al vroeg. Kleuters zijn zich al bewust van hun eigen lichaam en vanaf een jaar of 6 begint een kind te vergelijken. Een zesjarige kan al ontevreden zijn met zijn of haar lichaam en dat wordt in de puberteit alleen maar meer. Als jij lelijk praat over je eigen lijf, over je buik of je billen of je droge haar, geef je die negativiteit door aan je kind. De woorden die jij aan je eigen lijf en dat van anderen geeft, hebben impact op de manier waarop kinderen naar zichzelf kijken. Geef dus liever het goede, en positieve, voorbeeld en doorleef dat ook."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook

Hoe je puber je een spiegel voorhoudt

Vergelijken met een ideaalbeeld

Sowieso hebben kinderen van nu te kampen met veel beeldvormingsbemoeienis. Met hun neus uren in TikTok en Insta, en later kan Pornhub zomaar aan het rijtje worden toegevoegd, zien ze modellen en filters en is dat waar ze zich mee vergelijken. "Douchen bij gym doen kinderen steeds vaker met een onderbroek aan en op het strand zont bijna niemand meer topless", vertelt Reitzema. "Niet omdat we preutser zijn geworden, maar wel voorzichtiger. Nu iedereen een foto van je kan maken, denk je wel twee keer na voordat je naakt gaat. En dus zien kinderen bijna geen normale blote lijven meer. Daarom hebben we begin dit jaar met de NTR ook het tv-programma Gewoon. Bloot. gemaakt. Om te laten zien hoe ieder lijf echt anders is. Wanneer kinderen zich alleen maar kunnen vergelijken met een ideaalbeeld, gaat hun zelfbeeld naar beneden. En dat kan weer eetstoornissen en depressies tot gevolg hebben." Zo merkte Reitzema bijvoorbeeld bij haar eigen zoon dat hij na het zien van Gewoon. Bloot. makkelijker de badkamer binnenstapte als er iemand aan het douchen was. Ook bij mij en mijn jongens was het programma favoriet. Buiken werden vergeleken, billen, borsten en piemels ook. Opvallend genoeg bleken piercings nog het meeste indruk te maken.

Een onderzoek onder 5000 meisjes liet onlangs zien dat meer dan de helft van de tieners tussen 10 en 17 jaar oud een laag zelfbeeld heeft. En volgens psycholoog Renee Engeln, die voor haar boek Beauty Sick het lichaamsbeeld van vrouwen onderzocht, zijn meisjes op zeer jonge leeftijd al met hun ideale lichaam bezig. Eén onderzoek suggereerde dat 34 procent van alle vijfjarigen af en toe minder eet om niet dik te worden en 28 procent van deze meisjes willen dat hun lichaam lijkt op dat van vrouwen in films en op televisie. 40 procent van alle meisjes tussen 5 en 9 jaar oud willen graag dunner zijn.

Gaat bij jullie thuis gezelligheid hand in hand met ongezond?

Bij adolescenten zijn de cijfers nog zorgwekkender. Maar liefst 90 procent kan zonder moeite een lichaamsdeel aanduiden waar ze ontevreden over zijn. Ook bleek dat jonge meisjes die geloofden dat hun moeders ontevreden zijn over hun lichaam veel meer kans maakten om zelf ook een negatief lichaamsbeeld te ontwikkelen. Dit werd bevestigd door een ander Amerikaans onderzoek dat uitwees dat jonge meisjes jonger dan 11 jaar oud vaker zelf aan het diëten gingen als hun moeder zelf ook aan de lijn deed.

Patronen in huis

Hoe kijken mijn jongens naar hun eigen lijf? Guus van 12 is dik tevreden met zijn tengere bouw, en vindt ook het ontbreken van billen geen probleem. "Ik zou alleen wel een betere conditie willen, want voor corona kon ik veel harder rennen." Freek had daar ook last van, en is bewust gaan voetballen. Bijna elke dag een potje werpt zijn vruchten af, want hij voelt zich fitter dan voorheen. Maar de kussentjes op zijn buik zitten hem niet lekker, en ik vraag me af hoe ik daar nu het beste met hem over praat, bewust van alle schade die ik door een verkeerde aanpak kan aanrichten.

Stap één is ook in dit geval goed voorleven, weet Neve. "Kijk eerst goed naar wat je je kinderen zelf aanbiedt. Wat haal je in huis en welke patronen hang je eraan? Gaat gezelligheid hand in hand met ongezond? Zet je tijdens de borrel alleen maar vette happen op tafel? Troost je een regenachtige dag weg met vijf koekjes? Dat zijn de boodschappen die je je kind meegeeft in de opvoeding en daarin kun je al een verschil maken."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook

Klaar met body positivity: 'Ik wil een buikwandcorrectie'

En let ook hierin op wat je zegt. "Praat niet over aankomen en afvallen als fout en goed en waarschuw niet voor dik worden. Benoem liever het effect. Dat veel vitaminen en weinig suiker het beste idee zijn om gezond op te groeien. En laat je kind meedenken over wat jullie kunnen doen. Misschien stelt hij zelf wel een dagelijkse avondwandeling voor om zijn conditie te verbeteren en gaan jullie samen uitzoeken hoe je een pizza zo gezond mogelijk kunt maken. Houd snacks en ongezond eten niet weg bij je kinderen, want hoe harder je het verbiedt, hoe aantrekkelijker het wordt. Maak ze er liever wegwijs mee."

Ook belangrijk volgens Neve: luister goed tussen de regels door. Als je kind een vraag stelt over dikke benen of een bolle buik, zeg dan niet 'Nee joh, je bent helemaal niet dik' of 'Je bent mooi zoals je bent'. Dat is misschien een susser omdat je zelf dat gevoel graag wil wegnemen bij je kind, maar je helpt het er niet mee. "Ga liever het gesprek aan en zoek uit welke boodschap erachter ligt. Misschien heeft iemand op school iets gezegd of heeft een plaatje op Instagram nogal indruk gemaakt. Pas dan weet je of je je zorgen moet maken of wat je moet doen."

Was het vroeger beter?

Op de vraag of kinderen nu daadwerkelijk een lager zelfbeeld hebben dan vroeger, is geen duidelijk ja of nee te vinden. Wel kan Reitzema vertellen dat een van de meest gestelde vragen aan de Kindertelefoon is: 'Ben ik normaal?' en dat uit een onderzoek naar seksualiteit bij jongeren onder 25 bleek dat de leeftijd waarop jongeren beginnen met seks is opgeschoven van 17 naar 18 jaar. Een van de redenen die ze daarvoor aangeven is dat ze vinden dat alles perfect moet zijn. Hun lijf, hun techniek, de setting. Jongeren gebruiken sociale media om aan peers te laten zien hoe leuk ze het hebben en hoe mooi ze zijn, door sexy foto’s op Instagram te zetten en hun populariteit te laten zien door het aantal vrienden of volgers. Tegelijkertijd roepen deze beelden uit hun sociale netwerk veel onzekerheid bij jongeren op, doordat ze zich steeds vergelijken met de 'perfecte levens' van hun leeftijdsgenoten en met de mooie lichamen van beauty vloggers en andere online celebrities. Deze onzekerheid en angst om te falen, remt de seksuele start.

'Met een elfjarige gaan zitten voor THE TALK zet geen zoden aan de dijk'

Reitzema is net als Neve geen voorstander van verbieden, zoals een kinderslot op de tv en de tablet. "Nieuwsgierig zijn ze toch, dus leer je kind liever hoe ze met die beelden om moeten gaan. Ze kunnen een beeld dat ze niet fijn vinden gewoon wegklikken en als ze googlen op poesje inderdaad een vulva tegenkomen. Dat is de tijd van nu. Laat ze liever vertellen over wat ze tegenkomen, en vragen wat ze willen weten. Met een elfjarige gaan zitten voor THE TALK zet geen zoden aan de dijk, maar van jongs af aan beginnen en open met kinderen praten en ingaan op de vragen die ze hebben des te meer."

HEMA en Dove laten nu bijvoorbeeld een diverser en realistischer beeld zien in hun uitingen. "Dat is fijn", vindt Reitzema. "Leer kinderen dat ieder lijf anders is en vooral dat ieder lijf goed is. Praat van jongs af aan al over de verschillen in kleur, vorm en seksualiteit, gewoon omdat dat is wat je ziet. We zijn daar ook samen als maatschappij verantwoordelijk voor, en daar worden het echt leukere en gezondere mensen door."

Vanavond zak ik dus golvend en gelukkig met mijn kroost onderuit op de bank. Met worteltjes en nootjes, en Beste Zangers op de buis. Genoeg te bespreken met deze leuke mensen.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore