Supermarktsafari

Zo maak je een gezonde keuze in de supermarkt: 'Laat je niet verleiden'

30 juli 2021 09:00 Aangepast: 06 augustus 2021 11:23
Foto ter illustratie Beeld © iStock

In de supermarkt zijn veel producten te koop die minder gezond zijn dan ze lijken. Productinformatie kan verwarrend zijn en soms zelfs misleidend, waardoor je onbewust ongezonde keuzes maakt. Maar: wat is dan wél gezond? Voedingsdeskundige Ralph Moorman ziet het als zijn persoonlijke missie om consumenten beter en bewuster wegwijs te maken in de supermarkt.

Als voedingsdeskundige Ralph Moorman het voor het zeggen had, dan zou hij de supermarkt vol onbewerkte verse voeding en minimaal bewerkte levensmiddelen leggen. Al tijdens zijn studie Levensmiddelentechnologie aan de Wageningen Universiteit had Moorman al veel ideeën had over gezonde producten, maar hij kwam er al snel achter hoe lastig het is deze gezonde producten succesvol op de markt te krijgen en te houden.

"Wanneer een concurrerend product weliswaar minder gezond is, maar wel lekkerder, makkelijker en goedkoper, wordt het al snel moeilijk je plaats te veroveren in het schap", zegt Moorman. "In plaats daarvan help ik nu mensen bewust te worden van wat gezond is en wat niet". Moorman schreef er het boek 'De boodschappencoach - het beste uit de supermarkt' over.

'Dicht bij de natuur' is beter

Om te weten of iets écht gezond is, moet je een product volledig analyseren. "Dit is niet alleen het lezen van het etiket, maar ook onderzoek doen naar het productieproces, de ingrediënten en voedingswaarden van een product", zegt Moorman, die er zelf van overtuigd is dat het in veel gevallen zo is dat de gezondste voeding dicht bij de natuur staat. "Hoe verder van de natuur, hoe meer het een experiment met je gezondheid kan zijn."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Zeg maar dag tegen brood en pasta: is het ketogeendieet geschikt voor iedereen?

Als voorbeeld neemt hij een appel. "Pluk je deze van een boom af en eet je 'm direct op, dan betreft het een product rechtstreeks uit de natuur en kun je er vanuit gaan dat dit product gezond voor je is. Zodra er op een pak staat dat het appelsap bevat, moet je eerst nagaan hoe gezond die appel dan echt nog kan zijn. Meestal wordt voornamelijk de zoete fructose van de appel gebruikt en de rest weggegooid, waardoor er niks gezonds van de appel meer overblijft."

'Bron van vitamine C'

Ondanks dat er volgens Moorman nog steeds een hoop ongezonde producten in de schappen liggen, heeft Nederland toch een positieve ontwikkeling doorgemaakt. "Tegenwoordig zijn de richtlijnen voor gezondheidsclaims aangescherpt. Vroeger kon je sneller beweren dat je product gezond is, dan nu. Toen kon je bijvoorbeeld vitamine C toevoegen aan je sap en claimen dat je sap gezond is. Dat kan nu gelukkig niet meer door de beugel. Wel zie je nog vaak dat een voedingsmiddel een 'Bron van vitamine C' is, maar vervolgens wordt niet meer geclaimd dat dat product gezond is. Het bewijs is meestal te dun, waardoor dit niet meer mag."

Ook zie je nog steeds een hoop andere misleiding. "Bedrijven weten altijd wel op een bepaalde manier een gezond imago te bewerkstelligen. Een goed voorbeeld is een product met omega 3. Soms staat op de verpakking: met extra omega 3. We zijn dan gauw geneigd om te denken dat het om een gezond product gaat, omdat we omega 3 associëren met gezonde vetzuren. Maar wist je dat omega 3 enkel gezond is als je het onverhit consumeert? Voeg je dit toe aan een braadproduct, dan kan het zelfs schadelijk zijn."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Pleidooi voor strenge regels vermelding 'natuurlijk' en 'puur' op voedseletiketten

Andere manieren om consumenten om de tuin te leiden zijn het volledig uitschrijven van e-nummers. "Veel mensen vertrouwen een product met veel e-nummers niet, waardoor bedrijven er nu voor kiezen om in plaats van het e-nummer, de volledige naam van het e-nummer uit te schrijven op het etiket. Hierdoor herkennen we de stof niet meer als e-nummer", zegt Moorman.

"Rookgordijnen opwerpen op verpakkingen en etiketten zie je door de hele supermarkt heen", volgens de voedingsdeskundige. "En niet alleen de tekst op het etiket, maar ook in hoe een product zelf bijvoorbeeld tot stand gekomen is. Mooie plaatjes die ambachtelijkheid uitstralen en slim gebruikmaken van kleuren en vormen op een verpakking, doen ook wonderen."

Hoe kies je de juiste producten?

Niet alles wat je tegenkomt is dus zo gezond als wordt geclaimd. Maar, hoe zorg je dan dat je wél voor de juiste producten gaat? "Allereerst is het belangrijk te weten waar de vallen liggen, zodat je er niet kunt intrappen. Daarnaast moet je, voordat je de supermarkt inloopt, goed voorbereid zijn op je 'missie'. In mijn ogen betekent dit voldoende gemotiveerd zijn om gezond te leven, want alleen dan win je het van de impulsaankopen, misleiding en verleiding."

De volgende stap is het opdoen van betrouwbare kennis over gezondheid en gezonde producten. Zoals Moorman zegt: "De allerbeste producten zijn eigenlijk heel makkelijk te herkennen, want die hebben geen etiket." Hiermee bedoelt hij alle onbewerkte producten, zoals groentes, fruit en knollen. "Alles wat rechtstreeks uit de natuur komt, dus. Eet je daar gevarieerd in, dan ben je al heel ver."

80/20

Moorman begrijpt dat het een mission impossible is om alléén maar onbewerkte producten te eten. Dit hoeft dan ook echt niet per se om gezond te kunnen leven. "Honderd procent perfectie bestaat niet. Streef naar tachtig procent gezonde keuzes en vul de andere twintig procent aan met andere voeding en producten, die het voor jou makkelijk maken om deze leefstijl goed vol te houden."

Dan, met je opgedane kennis, is het tijd om de supermarkt in te gaan. Heb je een product op het oog dat je wilt kopen? Check dan altijd twee dingen op het etiket: de voedingswaarden en de ingrediënten. "Goed om te weten is dat de ingrediënten altijd op volgorde zijn vermeld, op basis van hoeveel er van dat ingrediënt in het product zit. Het liefst pak je een product met zo min mogelijk ingrediënten. Hoe langer het lijstje met ingrediënten, hoe groter de kans is dat daar iets ongezonds tussen zit."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Gezonder eten stijgt harder in prijs dan ongezond eten

Naast de ingrediënten moet je volgens Moorman letten op de voedingswaarden. "Hierin zijn vooral calorieën, eiwitten, koolhydraten en vetten belangrijk. Ook kijken veel mensen naar het kopje onder koolhydraten, genaamd: 'waarvan suiker'. Het is ten slotte belangrijk te weten hoeveel suiker er in een product zit. Maar wat mensen vaak niet weten, is dat er ook veel koolhydraten bestaan die niet gedefinieerd worden als suiker, maar wél je bloedsuikerspiegel net zo hard laten stijgen als suiker."

"Deze koolhydraten betreffen koolhydraten zonder vezels", zegt Moorman, die de koolhydraten ook wel 'witmelen' noemt. "Neem bijvoorbeeld bloem. Hier zitten veel koolhydraten zonder vezels in. Je lichaam verwerkt die koolhydraten zó snel, dat deze zich omzetten in glucose – ofwel suiker. Deze koolhydraten worden vermeld onder het kopje 'waarvan suiker', maar kun je eigenlijk wel schalen onder suikers. Pas daar dus mee op."

Kritisch op keurmerken

Naast de claims op het etiket zelf, vindt Moorman dat je ook kritisch moet kijken naar de weergegeven keurmerken. "We zijn gewend een product als 'goed' of 'gezond' te zien omdat het een bepaald keurmerk heeft, maar veel keurmerken worden in het leven geroepen door de branche zelf. Op zich hoeft dit niet altijd negatief te zijn, maar het kan risicovol zijn als er te weinig toezicht is van een onafhankelijke partij. Ga daarom altijd bij een keurmerk na door wie of wat dat keurmerk in het leven is geroepen. Op internet valt genoeg te vinden over de oorsprong van een keurmerk."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Snackbar sluiten tegen overgewicht? 'Vette rotzooi kunnen ze ook thuis bakken'

Wat Moorman het liefst zou willen? "Dat supermarkten de verleiding tot ongezonde producten verkleinen. Je kunt nóg zo gemotiveerd zijn, maar als overal waar je komt het je moeilijk wordt gemaakt, dan is de kans dat je bezwijkt altijd aanwezig. Gezond gedrag moet makkelijker gemaakt worden en ongezond gedrag moeilijker.

Oftewel: we moeten af van een overheersende 'obesogene' omgeving. "Een snackbar op iedere hoek van de straat helpt niet. En overwegend schappen vol met vette chips, nootjes en mierzoete koekjes ook niet. Zijn mensen eenmaal gemotiveerd om voor gezond te gaan, dan ondervinden ze veel weerstand. Je moet sterk in je schoenen staan, wil je alle verleidingen kunnen weerstaan. En dat zou juist niet zo moeten zijn."

Ralph Moorman staat dit jaar op Healthy Fest met twee lezingen. Tijdens deze lezingen praat hij onder andere over alle ins en outs van 'de supermarktsafari' en ook geeft hij uitleg over hoe je je hormonen (weer terug) in balans brengt. Er zijn nog tickets beschikbaar.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore