Kerstklassieker

Geen kerst zonder Love Actually: 'Nee, niet wéér!'

24 december 2020 10:51 Aangepast: 24 december 2020 11:41
Beeld © privéfoto's

Minder vlees op tafel, meer mensen aan tafel, grotere kerstboom, meer cadeaus. In de afgelopen jaren zijn er heel wat dingen veranderd aan de kerstvieringen van redacteur Eveline Domevscek, om nog maar te zwijgen over die van dit jaar. Toch is er steeds één constante: de film Love Actually. Een traditie die veelvuldig wordt gedeeld, maar waaraan volgens velen ook snel een einde moet komen. "Het cynisme stoort me enorm."

Op slag verliefd was ik. In een bioscoop in Nijmegen, de stad waar ik toen studeerde, zag ik de film Love Actually voor de allereerste keer. In de dagen die volgden ging God Only Knows van The Beach Boys niet meer uit mijn hoofd en voelde ik me warm en rozig alsof ik steeds net iets te veel wijn had gedronken. Dit alles door die berg aan liefde die over me heen was gekieperd.

Dat was december 2003. Sindsdien heb ik deze film elk jaar wel een keer gezien, dus dan moet ik inmiddels 17 keer hebben gezien hoe Hugh Grant door Downing Street 10 danst en Emma Thompson de affaire van haar man ontdekt. Maar een stuk of 25 keer komt – vrees ik – dichter bij de waarheid. Want inmiddels is het traditie geworden dat ik samen met één en dezelfde vriendin vlak voor kerst naar deze film kijk. En dan nog een keer met kerst met mijn ouders, want 'niet alweer Home Alone' en 'die nieuwe kerstfilms zijn toch niets'.

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Publiek kiest Love Actually als kerstclassic

Lang durfde ik er niet voor uit te komen dat ik me jaarlijks 2,5 uur zit te vergapen aan dezelfde Britse upper-middle class personages. Ik hang namelijk nogal eens de filmsnob uit en houd heel erg van films die juist niet bol staan van de Hollywood-clichés. Maar waarom dan wel jaar in, jaar uit Love Actually?

Ik begeef me als notoire Love Actually-kijker in goed gezelschap. Zo laat Rutger Bregman, opiniemaker en schrijver van onder meer 'De Meeste Mensen Deugen', aan wie het ook maar horen wil, weten dat Love Actually zijn 'lievelingsfilm' is. Zijn favoriete filmfragment? De openingsscene uit deze film waarin 'prime minister' Hugh Grant losgaat over waarom het toch echt niet zo slecht gesteld is met de mensen op deze aardbol. Eindigend met: 'If you look for it, I've got a sneaky feeling you'll find that love actually is all around'. Boem. Binnen de eerste minuten van de film is de titel al verklaard. Wel zo overzichtelijk.

Eigenlijk overal te zien 

Nu staan Bregman en ik absoluut niet alleen in onze liefde voor deze kerstfilm. Nadat Love Actually in 2003 een bioscoophit werd, was hij jarenlang een dvd-hit en inmiddels een streamingshit. Ook dit jaar prijkt de kersthit weer bovenaan de 'meest bekeken'-lijstjes van Videoland, Netflix en Amazon Prime Video. Kirsten Hazewinkel (34) zat er op 1 december alweer klaar voor. "Ik dacht: 'Yes, ik mag weer. Mijn man was weg, mijn kinderen lagen op bed, en dus kan ik lekker met een kop thee in de hand mijn favoriete film aller tijden kijken", zegt Hazewinkel.

Love Actually-fan Kirsten Hazewinkel kijkt de film het liefst alleen Love Actually-fan Kirsten Hazewinkel kijkt de film het liefst alleen

Waarom kan geen enkele andere kerstfilm tippen aan deze? Hazewinkel: "De vele verschillende verhaallijnen die op de een of andere manier allemaal iets met elkaar te maken hebben. Waardoor je altijd wel iets herkent uit je eigen leven. En het is romantisch, misschien zelfs zoetsappig, maar er is ook herkenbaar drama: de man die verliefd is op de vrouw van zijn beste vriend, de vreemdgaande man, een man die zijn vrouw moet begraven. En dan de eindscene waarin alles toch redelijk goed lijkt te komen. En oja, de dansscene van Hugh Grant niet te vergeten."

Dat dansje  - waarover Hugh Grant in de documentaire 'Hugh Grant: A life on Screen' verklaarde deze 'de absolute hel' te hebben gevonden – spoelden Miep Smitsloo (64) en haar jongste zoon meerdere malen terug om het voor de tv te kunnen meedoen. "Love Actually was verplichte kost voor mijn kinderen omdat zoveel elementen van het leven in de film vertegenwoordigd zijn: liefde, haat, jaloezie, opportunisme, egoïsme, overspel, leugens en ga zo maar door", zegt Smitsloo. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Zo vier je kerst tijdens de lockdown: 'Lekker je huispak aan'

Zij zag de kerstklassieker 'zeker een keer of 33' en net als dochter Monique kan zij elke zin uit de film zo ongeveer letterlijk meepraten. Net als Hazewinkel vindt ook zij het knap hoe de verhaallijnen in elkaar overvloeien, vindt ze de muziek geweldig ("veel hits uit de jaren ’70 en ’80, toen muziek nog echt goed was") en is de cast volgens haar fantastisch.

Miep Smitsloo (midden) en dochter Monique (rechts) zagen de film zo'n 33 keer Miep Smitsloo (midden) en dochter Monique (rechts) zagen de film zo'n 33 keer

Want ja, er deden zoveel sterren mee aan deze film dat ze nauwelijks allemaal op de filmposter pasten: de eerder genoemde Hugh Grant, wijlen Alan Rickman, Colin Firth, Emma Thompson, Keira Knightley, Laura Linney, Bill Nighy en zelfs een bijrol voor Rowan Atkinson. "Dat de film ook bij mijn kinderen van minuut tot minuut is blijven hangen blijkt wel uit de analyse van Atkinson’s rol door mijn zoon Max", zegt Smitsloo. "Hij zei: 'Eerst zien we hem als de frustrerende verkoper die belachelijk lang doet over het inpakken van een ketting die Alan Rickman aan zijn potentiële minnares wil geven. Alsof hij Rickman de kans wil geven om nog tot inkeer te komen. Vervolgens zien we hem op het vliegveld de beveiliging afleiden, zodat kleine Sam zijn klasgenootje de liefde kan verklaren. Hij wist beide keren niet wat er aan de hand was en wat er nodig was om liefde een kans te geven, maar handelde er wél naar'."

Niets meer dan onverschilligheid

Toch is niet iedereen fan. Zeker niet. Al vanaf het prille begin waren de meningen verdeeld. De Volkskrant noemde de film in haar recensie 'behaagziek' en 'een film vol korte verschijningen van grote sterren en sentimentele wendingen die niets meer dan onverschilligheid oproept'. NRC was veel milder over deze 'jubelende Britse ode aan de liefde': "Er kan maar één reden zijn waarom je niet van Love Actually houdt, en dat is als je de liefde zelf wantrouwt."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Deze Videoland-kerstfilms mag je dit jaar ábsoluut niet missen

Ook online lopen de discussies tussen de liefhebbers en de haters hoog op. Vijf, tien, soms wel 25 redenen worden opgesomd 'waarom we Love Actually haten'. Een veelgehoorde reden is dat de mannen het voor het zeggen hebben in deze film. Het zijn steeds de mannen – veelal van middelbare leeftijd – die hun gang gaan (vreemdgaan, in Amerika een vrouw gaan zoeken, stiekem de liefde verklaren aan de vrouw van je beste vriend) én de romantische gebaren doen (naar Portugal afreizen en Portugees leren voor de liefde of naar het meest 'dodgy' gedeelte van Londen met hetzelfde doel). De vrouwen zouden makke schapen zijn die alles maar laten gebeuren. De Amerikaanse schrijfster Lindy West bracht dit jaar zelfs nog een boek uit getiteld 'Shit, Actually: The definitive, 100% objective guide to modern cinema' en schrijft: 'Mijn god, waarom praat verdomme geen enkele vrouw in Love Actually?!'.

Zeven keer gedwongen

Dan Hassler-Forest, universitair docent filmwetenschappen aan de Universiteit Utrecht, werd zeven keer 'gedwongen' door zijn beste vriendin om deze kerstknaller te kijken. In de hoop dat hij 'wel een keer zou omgaan'. Dat gebeurde niet. Hij haat de film nog steeds. "Hoewel ik erg van het kerstgenre houd, brengt deze film de grote acteurs terug tot bordkartonnen speelballen van sentimentele clichés. Ik geloof de negen liefdes niet, ik geloof Emma Thompson niet die haar man vergeeft en ga zo maar door", zegt Hassler-Forest.

Volgens de docent zegt één verhaallijn alles over deze film: die van de uitgerangeerde rockster Billy Mack (gespeeld door Bill Nighy) die een poging doet een hit te scoren met een remake van Love is all around. "We zien iemand die op zijn sokken wel even een kersthit scoort. Dat is een onbewuste weergave van hoe de schrijvers van de film hun publiek zien. Met behulp van veel beroemde acteurs, veel te veel verhaallijnen en het ene na het andere cliché, maakten zij 'wel even' een kerstklassieker. En het is nog gelukt ook. Dát cynisme stoort mij enorm." 

Een deel van de sterrencast van Love Actually Een deel van de sterrencast van Love Actually

Filmdocent Rudi de Boer heeft daar totaal geen last van. Hij vindt het een van de betere films in zijn genre, juist door de goede cast en de verschillende verhaallijnen. "Hierdoor verveelt de film geen moment. Je krijgt meerdere verhalen cadeau." Volgens De Boer is de film 'lang niet zo cheesy' als veel andere kerstfilms onder meer door de donkere randjes aan enkele verhaallijnen. "Je krijgt er een goed gevoel van maar je ziet ook de downside van de liefde. Liam Neeson die zijn vrouw verliest en Laura Linney die haar date laat mislukken door de zorg voor haar zieke broer. Tegelijkertijd laat het zien: ook dat is liefde."

Vaste meekijkvriendin Anne-Marie van der Poel (39), uiteraard in het pro-kamp, heeft zich naar eigen zeggen nooit gestoord aan de zaken die de haters allemaal opsommen. "Het enige waar ik wat moeite mee had, waren de opmerkingen over de zogenaamd dikke secretaresse van de prime minister. Net als in de film Bridget Jones, die wordt neergezet alsof ze veel te zwaar is, maar in werkelijkheid nog steeds slanker is dan velen van ons. Maar verder weet de film me elk jaar weer te raken. Ik vind het een goede combinatie van feelgood en realiteitszin. Niet alles loopt goed af maar toch net genoeg om je goed door te voelen en hoopvol te stemmen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Kerst op de bank: vijf kijktips voor vrije tijd in lockdown

Dat realisme is ook een van de redenen waarom Rutger Bregman het zijn lievelings noemt: "Love Actually is in veel opzichten natuurlijk realistischer dan al die films en series waarin mensen beestachtig tekeer gaan, zwaarden bij elkaar naar binnen schuiven en noem maar op", zei hij eerder in een interview. In zijn laatste boek citeert hij zelfs regisseur Richard Curtis hierover: "Als je een film maakt over een man die een vrouw ontvoert en haar vijf jaar aan een verwarming ketent – iets wat misschien één keer ooit heeft plaatsgevonden – dan noemen mensen dit een realistische analyse van onze maatschappij. Maak je een film als Love Actually, die gaat over mensen die verliefd worden – wat vandaag de dag zo’n miljoen keer zal gebeuren – dan heb je een sentimentele presentatie van een onrealistische wereld gemaakt."

Last Christmas-effect

Niet alleen De Boer maar zelfs ook Hassler-Forest snappen wel waarom de film elk jaar weer massaal wordt bekeken. "Ik noem dat het Last Christmas-effect. Zijn er nou écht mensen die van het nummer Last Christmas houden? Er zijn gewoon niet heel veel dingen die we zo met kerst associëren als een kerstboom opzetten, samen eten, Last Christmas luisteren en ja, Love Actually kijken. Dat wil niet zeggen dat dat liedje en die film goed zijn. Het gaat niet om de kwaliteit, maar om het (kerst)ritueel."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Love Actually-actrice vindt de kerstklassieker ver-schrik-ke-lijk

Smitsloo geeft toe dat de film inderdaad 'niet perfect' is. "Zoals niets in het leven." Toch zit ook zij er weer klaar voor. "De film verbindt. Elk jaar weer. 'Neeee, roepen we dan, we gaan niet wéér Love Actually kijken!' Om het vervolgens wel te doen. Hopelijk tot in lengte van jaren."

Warme deken 

En ook vriendin Van der Poel stemt niet af op Love Actually om 'eens even de psyche van alle karakters te doorgronden'. "Het is niet de beste film die ik ooit heb gezien, nee. Maar het is de film met de beste herinneringen, waarvan ik zeker weet dat ik weer ontroerd zal raken en vrolijk word. Hij voelt iedere keer weer als een warme deken. En het is ons ding, ons ritueel."

En dus zitten we ook dit jaar weer onder die warme deken. Misschien prikt deze dit jaar een beetje door alle kritiek die we inmiddels kennen. Maar één ding weet ik zeker: de begin- en eindscene op Heathrow Airport waar 'echte mensen' elkaar onbevreesd in de armen vallen, zullen dit jaar nog diepere indruk maken. God only knows wanneer wij dat weer kunnen.

Wist je eigenlijk dat...

  • ... Love Actually de eerste film is die schrijver Richard Curtis regisseerde? Eerder schreef hij de scenario’s van onder meer Four Weddings and a Funeral, Notting Hill en Bridget Jones’s Diary.
  • ... de acteurs, de regisseur en de film zelf veelvuldig werden genomineerd? Uiteindelijk kreeg acteur Bill Nighy daadwerkelijk een BAFTA-award voor beste bijrol, actrice Martine McCutcheon werd verkozen tot beste nieuwkomer en Emma Thompson tot beste actrice bij de Empire Awards.
  • ... Emma Thompson (die Karen speelt) tijdens de scène waarin ze erachter komt dat haar man een affaire heeft, de tranen makkelijk liet vloeien omdat ze in haar echte leven hetzelfde had meegemaakt?
  • ... Thomas Brodie-Sangster, de acteur die de kleine verliefde Sam speelt, inmiddels 30 jaar is en te zien in de Netflix-hit The Queen’s Gambit?
  • ... zowel de Nederlandse sinterklaasfilm Alles is liefde als de Vlaamse Zot van A gebaseerd is op Love Actually?

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore