Ga naar de inhoud
Warmste jaar ooit

Methaanlek zoeken: klimaattop van start met Nederlands tintje

Demonstraties in Dubai tijdens de klimaattop. Beeld © ANP

Staatshoofden en regeringsleiders komen bij elkaar in Dubai. Hun toespraken vormen het begin van de mondiale klimaattop, die een nieuwe stap moet betekenen in de aanpak van het klimaatprobleem. Ze spreken over fossiele brandstoffen, over geld, maar ook over methaan. En laat Nederland daar nu net een nieuwe aanpak voor hebben bedacht.

Het evenement wordt deze keer door een recordaantal mensen bezocht: in Dubai worden de komende twee weken maar liefst 70.000 bezoekers verwacht. Vanuit Nederland wonen premier Rutte en meerdere ministers de top bij.

Voor het eerst sinds het Parijse klimaatakkoord uit 2015 wordt op deze top officieel geëvalueerd of de wereld op koers ligt om de doelen uit dat akkoord te halen. Dat wil zeggen: of het lukt om de opwarming van de aarde te beperken tot ‘ruim onder de 2 graden’, en liefst 1,5 graad.

Klimaatschadefonds

Bekend is al wel dat dat tot nu toe niet het geval is, zo bleek afgelopen maand uit onderzoek. De vraag is welke conclusies landen hier vervolgens aan verbinden, en in hoeverre de ambitie om de uitstoot aan te pakken wordt opgevoerd.

Akkoord
Lees ook:
Akkoord over schadefonds voor kwetsbare landen op klimaattop

Een belangrijk onderwerp vormt de oprichting van een wereldwijd klimaatschadefonds voor arme landen. Zij ondervinden nu al schade door extreem weer, terwijl ze het minst hebben bijgedragen aan de CO2-uitstoot die klimaatverandering veroorzaakt.

Alle landen werden het vorig jaar op de top in Egypte al eens over zo’n fonds, nu is de officiële oprichting een feit.

Fossiele brandstoffen

Een derde belangrijk thema deze keer vormen fossiele brandstoffen. Lange tijd ging het bij klimaatonderhandelingen veel over het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen, maar nauwelijks over de grootste veroorzaker van die uitstoot: de fossiele energiesector. Nu de top in een belangrijk olieproducerend land wordt gehouden, dringt dat onderwerp zich meer dan eens op.

Maar onduidelijk is nog hoe concreet de gesprekken daarover zullen zijn. Landen met olie, steenkool of gas in hun bodem zijn duidelijk minder happig om het hier uitgebreid over te hebben. Volgens het Internationaal Energie Agentschap is het moment van de waarheid aangebroken voor de fossiele energiesector.

Deel van de oplossing, of probleem verergeren?

Producenten van olie, gas of steenkool zullen moeten kiezen, stelde het Agentschap in een rapport vlak voor de top: blijven ze bijdragen aan het verergeren van de klimaatcrisis, of willen ze deel uitmaken van de oplossing, door de verschuiving naar schone energie te omarmen.

Bij deze discussie wordt vooral de opstelling van het gastland goed in de gaten gehouden. De Verenigde Arabische Emiraten is een van de grootste olie-exporterende landen ter wereld. De voorzitter van de top, Sultan Al Jaber, is ook de baas van een oliebedrijf, en heeft dus volgens critici een dubbele pet op.

Al Jaber

In de media verschenen deze week berichten dat het land de top ook wilde gebruiken om met andere landen olie- en gasdeals te sluiten. De BBC zegt daarover gelekte documenten te hebben ingezien.

Maar Al Jaber ontkent de beschuldigingen. Hij zegt dat ze 'vals, niet waar, onjuist, en onnauwkeurig' waren, en noemde ze 'een poging om het werk van het voorzitterschap van de top te ondermijnen'.

Dat óók Dubai duurzamer kan, valt niet te ontkennen. Waarom niet? Dat zie je in onderstaande video:

Overal airco, zelfs buiten: ook organisator klimaattop Dubai kan duurzamer

02:33
Er wordt zelfs buiten airco gebruikt.

Op elke top zijn de onderhandelingen over het klimaat maar een deel van wat er gebeurt. Apart daarvan presenteren landen, bedrijven, wetenschappers en milieu- en hulporganisaties hun eigen initiatieven.

Methaan

Zo worden er projecten gepresenteerd die gaan over het beperken van airconditioning, of het terugdringen van financiering voor kolencentrales. Ook Nederland is betrokken bij verschillende initiatieven.

Zo wordt er vandaag in Dubai een wereldwijd alarmeringssysteem gelanceerd waarmee de uitstoot van methaan kan worden tegengegaan. Het Nederlands Instituut voor Ruimtevaartonderzoek, SRON, is bij het project betrokken, vanwege het Nederlandse satellietinstrument Tropomi. Methaan is een veel sterker broeikasgas dan CO2 en een grote bron van zorg.

Er komt veel methaan vrij in de olie- en gasindustrie, bij steenkoolwinning en bij vuilstortplaatsen. Vanuit de ruimte kunnen grote methaanlekkages met satellieten worden opgespoord. Het nieuwe systeem heet MARS (Methane Alert and Response System). Een mooi moment dus voor de Nederlandse onderzoekers.

Ruim 100 meldingen

In de opstartfase van MARS afgelopen jaar is al meer dan honderd keer een waarschuwing gestuurd naar landen of bedrijven, omdat er vanuit de ruimte een methaanlek werd gezien. Ilse Aben van SRON zegt: "De bedoeling is dat landen en bedrijven met die melding aan de slag gaan en het lek zo snel mogelijk dichten."