Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

25 oktober 2017 13:15

Veel misbruik onder gehandicapten, maar 'slachtoffers pakken niet zomaar de telefoon'

Veel misbruik onder gehandicapten, maar 'slachtoffers pakken niet zomaar de telefoon'
Archiefbeeld.

Er is maar weinig aandacht voor seksueel misbruik bij verstandelijk gehandicapten in zorginstellingen. Terwijl het vaak gebeurt. Micha de Winter, hoogleraar pedagogiek, doet een oproep aan ouders en personeel om misstanden te melden.

Het gaat om de allerkwetsbaarste groep mensen, zegt De Winter. Daarom vindt hij het zo belangrijk dat verhalen van misbruik worden gedeeld door ouders (of verzorgers).

Slechts acht meldingen

Dat gebeurde tot nu toe niet of nauwelijks. De Winter onderzoekt in opdracht van het kabinet geweld in de jeugdzorg. Lichamelijk en psychisch geweld, maar ook seksueel geweld. Over de afgelopen 70 jaar ontving de commissie De Winter maar acht meldingen van seksueel misbruik bij verstandelijk gehandicapten.

Dat zijn er opvallend weinig. Want seksueel misbruik komt in deze groep veel vaker voor dan bij mensen zonder handicap, bleek in 2011 uit onderzoek in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid. Van de vrouwen met een verstandelijke beperking gaf 61 procent aan te maken te hebben gehad met misbruik, bij de mannen 23 procent.

Die cijfers gingen over seksueel misbruik in het algemeen, dus ook buiten de tehuizen. Maar ook in instellingen is het probleem groot: uit onderzoek van de commissie-Samson in 2012 bleek dat kinderen in een jeugdzorginstelling ongeveer 2,5 keer meer kans hebben om seksueel te worden misbruikt. Voor verstandelijk gehandicapte kinderen is dat drie keer meer. Ook blijkt dat vaak niet de hulpverleners, maar juist de jongeren onderling verantwoordelijk zijn voor het misbruik.

Zembla over situatie in Australië

Dat het misbruik vaak plaatsvindt door medebewoners van tehuizen, laat het onderzoeksprogramma Zembla vanavond zien (21.15 uur, NPO 2). Daarin een schokkend voorbeeld uit Australië:

"In de uitzending zit een voorbeeld van een slachtoffer van 50 jaar, met het verstandelijke vermogen van iemand van 5 jaar", zegt hoogleraar de Winter. "Die snapt weinig van wat er met hem gebeurd is. Maar hetzelfde geldt voor de daders. Die zijn meestal ook beperkt. Wat moet je daarmee bij een rechter? Die dader snapt niet wat-ie doet."

Het is 'heel ingewikkeld', zegt De Winter. "Als iemand écht seksueel ontremd is: ga er maar aanstaan. Dit soort zaken worden eigenlijk altijd geseponeerd. Dat is in Australië zo, maar dat is hier precies hetzelfde."

Lange wachtlijst

Het is daarom belangrijk om dader en slachtoffer uit elkaar te halen, zeggen deskundigen. Of nog beter: mensen die 'seksueel ontremd' zijn, plaatsen in een gespecialiseerde instelling. Want die zijn er, maar er heerst een enorm tekort aan plaatsen. "Er is een lange wachtlijst. Eén van de grootste instellingen heeft nu 70 mensen op de wachtlijst staan. Het is ook duur: vaak zijn meerdere begeleiders nodig op één cliënt."

Eind volgend jaar komt De Winter met een rapport over geweld in de jeugdzorg. De hoogleraar roept iedereen op om misstanden bij zijn commissie te melden via commissiegeweldjeugdzorg.nl, zodat seksueel geweld kan worden voorkomen. De commissie kan en mag alleen niet ingrijpen in lopende situaties. "Wat ik nu heb, is echt nog maar een heel klein percentage. Ik wil er meer van weten."

Reactie Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland:

De brancheorganisatie van Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland laat aan Zembla weten:

"Met Micha de Winter delen wij de grote zorg dat het probleem van seksueel misbruik onzichtbaar blijft omdat de betrokkenen zich moeilijk kunnen uitdrukken of niet weten hoe zij om hulp moeten vragen. Dat betekent dat wij elk advies van De Winter en andere experts dat ons helpt om de bescherming en de weerbaarheid van cliënten te verbeteren graag overnemen."

Lees hier de hele reactie (.docx)

Topnieuws