Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

17 juli 2017 18:33

Schokkende video van politie schrikt niet af: 'Zo zit de mens niet in elkaar'

Met een video van een man die stuiptrekkingen heeft van de drugs waarschuwde de politie Enschede dit weekend voor de gevaren van drugsmisbruik. "Gelukkig waren we er op tijd bij", schrijft de politie erbij. Helpt dit soort schokkende filmpjes?

Waarschijnlijk niet, zegt Gjalt-Jorn Peters, universitair docent aan de Open Universiteit die onderzoek doet naar gedragsverandering. Angstaanjagende voorlichting is meestal niet zo effectief, weet hij.

'Zo zitten mensen niet in elkaar'

"Dit soort video's of foto's gaat er vanuit dat als mensen weten wat slecht voor ze is, ze het dan niet meer doen. Er zijn veel films met geweld dus je moet hard en emotioneel zijn om te raken, is het idee. Maar zo zitten mensen niet in elkaar. Alcohol brengt de maatschappij en de drinker bijvoorbeeld veel schade toe, maar het grootste deel van Nederland drinkt."

Dit filmpje heeft vooral negatieve gevolgen, vermoedt Peters. "Als iemand een bad trip heeft, is het goed als ze op hulpdiensten zoals de politie afstappen. Zo'n filmpje kan mensen juist afschrikken om dat te doen, omdat ze bang zijn om online gezet te worden. Dat is vast niet het afschrikwekkende effect dat de politie voor ogen heeft."

'Logisch dat politie mensen wil waarschuwen'

Daarnaast vindt Peters de toon vrij hard voor een situatie waarin de politie nog geen medische expertise heeft betrokken. "Misschien was het wel geen drugs. Een beetje onhandig om dat filmpje dan te plaatsen. Stel dat het geen drugs was, dan zeg je eigenlijk: we weten niet zo veel van middelengebruik af."

De onderzoeker snapt de politie overigens heel goed. Agenten komen door hun werk relatief vaak met de negatieve gevolgen van drugs in aanraking. "Het is logisch dat zij er vooral een negatief beeld van hebben en de behoefte voelen mensen te behoeden."

Het probleem is volgens Peters dat mensen niet zo makkelijk te helpen zijn. "Je kunt ook niet heel snel zeggen: deze boodschap werkt en deze niet. Ga maar na. Waarom drink je bijvoorbeeld wel of geen wijn, rook je wel of niet en sport je veel of weinig? Daar kunnen heel veel redenen voor zijn. Het is niet makkelijk daar een boodschap voor te bedenken om gedrag te veranderen."

Plaatjes op pakjes sigaretten

Om dezelfde reden werken de griezelige plaatjes op pakjes sigaretten ook niet, zegt Peters. "Door die plaatjes gaat de roker nadenken: Vind ik die dreiging ernstig? Het gevaar is kanker. Ja, dat is ernstig. Kan ik het krijgen? Ja. Wat kan ik eraan doen?"

"Daar gaat het fout. Rokers kunnen stoppen, maar dat is heel moeilijk. Meestal hebben ze dat wel al geprobeerd. In hun ervaring lukte dat niet. Het enige wat je dan nog kunt doen is proberen van dat vervelende gevoel af te komen. Dat doe je door de dreiging te verkleinen. Dan denk je dingen als: mijn oma werd 100 en rookte twee pakjes per dag, of ik sport heel veel en eet gezond."

Ook voor mensen die beginnen met roken, speelt het bewustzijn van de risico's geen grote rol, weet de onderzoeker. "Er zijn tientallen mogelijke redenen die kunnen spelen: ze zouden het gewoon een keertje willen proberen of stoer kunnen vinden."

Geen sexy boodschap

Oftewel, de les van Gjalt-Jorn Peters: politie, je kunt niet zomaar op een heftige manier waarschuwen zonder dat je hebt onderzocht wat het probleem eigenlijk is. Geen sexy boodschap, dat erkent hij. "Maar het kan bijvoorbeeld goed zijn dat mensen die af en toe drugs gebruiken dat juist doen omdat het gevaarlijk kan zijn. En dat mensen door zo'n video misschien juist willen laten zien dat zij wel een grote hoeveelheid aankunnen en niet in een bad trip belanden."

"De meeste mensen die wel eens drugs gebruiken zullen denken: Die zal wel te veel hebben genomen, of slecht hebben gegeten of er te veel bij hebben gedronken. Hun eerste gedachte is in elk geval nooit: Ja, dit is wat er gebeurt als je drugs gebruikt. Het is net alsof je een video van een dronken persoon laat zien. Dan denken alle alcoholgebruikers: Natuurlijk, die heeft te veel gedronken."

Video van Facebook verwijderd

De politie Enschede heeft de video van de vermeende drugsgebruiker vandaag van Facebook weggehaald om het grote aantal negatieve reacties. Het doel was mensen bewust te maken van de gevaren van drugs en te laten zien waar de politie zoal mee te maken krijgt. Maar veel mensen vonden dat de politie te ver was gegaan en de privacy van de man in de video te weinig gerespecteerd was.  

Wat volgens Peters wel goed zou kunnen werken: mensen confronteren met beelden van hun eigen gedrag. Geen online shaming dus, maar jezelf in dronken toestand terugzien.

RTL Nieuws maakte daar eerder een reportage over:

Meer op rtlnieuws.nl:

Topnieuws