Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

26 januari 2017 16:16

Puber blijft maar roken en drinken: 'Hun brein werkt nou eenmaal anders'

Pubers blijven grijpen naar peuken, joints en drank, ondanks de anti-campagnes. Hoe kan dat? En: hoe krijgen we onze pubers wél van de drank en sigaretten af?

Een derde van de jongvolwassenen rookt weleens, blijkt uit onderzoek van het CBS. Uit de cijfers lijkt ook naar voren te komen dat de antirookmaatregelen van de overheid weinig effect hebben. Wat moet er dan gebeuren? 

"We moeten het puberbrein beter gaan begrijpen", zegt Eveline Crone. Ze is hoogleraar neurocognitieve ontwikkelingspsychologie aan de Universiteit Leiden en schreef een boek over het puberbrein. "Mensen beginnen vaak in hun adolescentie, dus tussen de 10 en de 20, met roken en drinken. En dat doen ze om andere redenen dan volwassenen."

Spanning zoeken

Waar 20-plussers vooral roken uit gewenning, voor de gezelligheid of tegen de stress, doen jongeren dat vooral om spanning op te zoeken. Ook als jongeren drinken, gebeurt er iets anders in hun hersenen dan bij volwassenen. "Pubers zijn gevoeliger voor beloningen, dat is te zien in hun emotiecentrum in de hersenen, en daardoor gaan ze drinken." De beloning die ze krijgen is dan niet alleen een lekker drankje. "Het gaat vaak om een sociale status die ze ermee krijgen, in een groep vrienden bijvoorbeeld." 

Adolescenten die drinken, gaan ook eerder roken, blijkt uit onderzoek. "Het zijn allebei vormen van sensatie en spanning opzoeken."

Campagnes tegen roken

En ondertussen werken de antirookmaatregelen niet bij jongeren. In 2006 rookte 34 procent van de jongeren, nu is dat percentage ongeveer even hoog. "Die gruwelijke plaatjes op sigarettenpakjes maken sigaretten alleen maar spannender. Campagnes leggen jongeren uit wat de negatieve gevolgen zijn van drank en sigaretten. Maar vraag een willekeurige puber wat de negatieve gevolgen zijn van roken of drinken, en ze kunnen het je zó oplepelen. Het weerhoudt ze er alleen niet van te gaan drinken en te roken." 

Met hun brein, dat nog volop in ontwikkeling is, denken jongeren heel sterk: dat overkomt mij niet. "Ze weten dat ze van roken longkanker kunnen krijgen, maar zijn ervan overtuigd dat dat hen niet gebeurt", zegt Crone. "Zo zitten hun hersenen nou eenmaal in elkaar." En ja: sommige volwassenen denken ook zo, maar in het puberbrein is dat extra uitvergroot.

Plekje veroveren in de wereld

Dat kortetermijndenken is niet alleen maar iets negatiefs, zegt de wetenschapper. "Jongeren hebben die losbandigheid en die dat-overkomt-mij-niet-houding ook nodig om de wereld te ontdekken, om zich los te maken van hun ouders, nieuwe vrienden te maken. Met hun risicogedrag veroveren ze een plekje op de wereld. Dat is positief, als ze de sigaretten en de alcohol maar niet ontdekken."

En daarom zouden campagnemakers iets meer moeten kijken naar het puberbrein, zegt Crone. "Onderzoeken laten ons zien dat jongeren vooral gevoelig zijn voor andere jongeren. Keuren leeftijdsgenoten iets af, dan doen zij het ook minder. Keuren ze roken of drinken goed, dan doen jongeren het eerder. Als we die kennis gebruiken voor campagnes en maatregelen, kunnen we meer jongeren van de drank en sigaretten afhouden."

Meer op rtlnieuws.nl: 

Topnieuws