Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

09 augustus 2018 17:40

Orgaandonatie: kun je als familie bezwaar maken?

Zo'n 3,7 miljoen Nederlanders zijn orgaandonor. Maar steeds vaker maken de nabestaanden van een overledene bezwaar als het eenmaal zo ver is. "Jammer, want het donorcodicil is als een testament. Op deze manier wordt iemands laatste wens niet gerespecteerd", zegt Jelle Epker, arts op de intensive care van het Erasmus MC.

Vandaag bleek uit cijfers van het CBS dat 6,3 miljoen Nederlanders hebben laten vastleggen of ze wel of geen orgaandonor willen zijn na hun overlijden.

  • Bijna twee miljoen mensen willen dat niet
  • Zo'n 3,7 miljoen mensen dus wel
  • Ruim 600.000 mensen laat de beslissing over aan de nabestaanden

Familie heeft laatste woord

Als de overledene in het donorregister heeft laten vastleggen dat hij of zij geen organen wilde afstaan, dan kunnen de nabestaanden dit niet ongedaan maken. Die beslissing is dus definitief.

Maar wat gebeurt er als een overledene duidelijk heeft laten vastleggen dat hij of zij organen wil doneren, maar dat de nabestaanden toch bezwaar maken? Daarover is de wet duidelijk: "Een nabestaande kan orgaandonatie niet tegenhouden als de overledene geregistreerd staat als orgaandonor." Toch zijn er twee uitzonderingen:

  • Bij jongeren tot 16 jaar
    Jongeren kunnen vanaf 12 jaar in het donorregister laten registreren dat ze orgaandonor willen worden. Komt een jongere onder de 16 te overlijden? Dan kunnen de ouder(s) of voogd bezwaar maken tegen orgaandonatie. De donatie gaat dan niet door.
  • Bij zwaarwegende redenen
    Een nabestaande kan bijvoorbeeld in zware psychische nood raken als de donatie zou doorgaan. De betrokken arts moet beoordelen of hier sprake van is.

Wat staat je als nabestaande te wachten?

"We weten allemaal dat je als orgaandonor iets goeds doet, maar over hoe het precies in zijn werk gaat als het eenmaal zover is, bestaat nog veel onduidelijkheid." Dat zei de Hilversumse Timna Rauch (33) in een eerder interview tegen RTL Nieuws. Haar moeder overleed vijf jaar geleden plotseling aan een hersenbloeding en was orgaandonor.

"Op het moment dat de artsen constateerden dat ze niets meer konden doen, werd een zogeheten transplantatiecoƶrdinator ingeschakeld." In dit interview vertelt Timna stap voor stap hoe het verder ging.

 

Steeds vaker bezwaar

Uit jaarverslagen van de Transplantatiestichting blijkt dat nabestaanden steeds vaker bezwaar maken tegen de wens van de overledene om zijn of haar organen te doneren na overlijden.

In 2015 gebeurde dat in 8 procent van de gevallen, in 2016 was het percentage 11 procent en uit de cijfers van 2017 blijkt dat bij 13 procent van de geschikte donoren uiteindelijk geen donatie plaatsvond, omdat de familie dat niet wilde.

'Wij zijn ook verdrietig'

Jelle Epker is werkt al ruim tien jaar als ic-arts bij het Erasmus MC. "Als wij als ic-artsen de patiƫnt niet meer beter kunnen maken en 'de dood aanstaande is' moeten wij het Landelijke Donorregister raadplegen. Daarin staat of iemand zich wel of niet geregistreerd heeft, en wat zijn of haar keuze was. Bij een 'nee' is het heel duidelijk: dan is het van de baan en hoef je familie ook niets te vragen."

Ook kunnen mensen aangeven dat ze willen dat hun nabestaanden beslissen. "Dan moeten we het gesprek met de familie aangaan. Eerst leggen we uit waarom we met het team besloten hebben de behandeling te staken. Dat moet natuurlijk bezinken, maar we kunnen ook niet te lang wachten met de volgende vraag: of ze de organen van hun geliefde willen doneren."

Archieffoto (iStock)

Geen makkelijk gesprek. "Het liefst willen wij zo'n vraag natuurlijk helemaal niet stellen. We willen als artsen zeggen: het komt goed, morgen is-ie weer beter. Op het moment dat we vertellen dat het niet lukt, zijn wij ook verdrietig."

'We zetten niet door'

De derde optie is dat iemand heeft aangegeven donor te willen zijn. Dan is het in de meeste gevallen simpel, en wordt de procedure in gang gezet. Epker zag een paar keer dat nabestaanden toch bezwaar maakten. "Als iemand geregistreerd staat als donor, vertel ik dat aan de nabestaanden. Het is een paar keer voorgekomen dat die vervolgens zeiden: dat willen we liever niet."

Epker gaat in zo'n geval het gesprek aan en vraagt waarom ze bezwaar hebben. "Soms is dat gebaseerd op onjuiste aannames over het donatieproces en kun je dingen verhelderen. Maar als nabestaanden het echt niet willen, dan zetten we niet door."

Laatste wens

Vorig jaar mochten in Nederland in totaal 26 geregistreerde donoren na overlijden hun organen niet doneren omdat de familie bezwaar had gemaakt. "Dat is echt jammer, want het donorcodicil is als een testament. De overledene heeft bewust een bepaalde keuze gemaakt over zijn leven en lijf. En ook al is diegene overleden, zijn of haar mening geldt nog steeds. Op deze manier wordt iemands laatste wens niet gerespecteerd."

Als het aan Epker had gelegen, was er een heel anders systeem gekomen om vast te leggen of iemand wel of geen donor wil zijn. "Ik had liever een systeem waarbij je een verplichte registratie hebt. Dus dat je bij het aanvragen van bijvoorbeeld je paspoort of rijbewijs moet kiezen." Dat is volgens Epker ook fijner voor de nabestaanden. "Die hoef je dan in zo'n hectische situatie niet op te zadelen met zo'n moeilijke vraag."

Zo werk de nieuwe donorwet:

Verslaggever Fons Lambie over de verschillende opties in het donorregister.

Meer op rtlnieuws.nl:

Topnieuws