Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

14 februari 2018 16:30

Lijkschouw in Nederland schiet tekort: 'De opleiding was een veredelde cursus'

De kwaliteit van lijkschouwers in Nederland is niet voldoende: forensisch artsen hebben niet genoeg kennis en zijn dan ook niet alert genoeg op verschijnselen die wijzen op een niet-natuurlijk overlijden. Daardoor kunnen strafbare feiten gemist worden.

Dat blijkt uit een nieuw rapport van de Taskforce Lijkschouw, die de afgelopen maanden in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid onderzoek deed naar lijkschouw in Nederland.

Sectie verrichten

​Wanneer je overlijdt, moet worden vastgesteld wat de doodsoorzaak is. Wanneer je ziek bent en onder behandeling van een arts bent, dan doet deze dat. Maar overlijdt iemand niet door ziekte of ouderdom, dan moet een schouwarts (forenisch arts) de doodsoorzaak vaststellen. Denk aan bijvoorbeeld iemand die overlijdt na een verkeersongeval, een zelfmoord of wanneer een lichaam in het water gevonden wordt. Wanneer de schouwarts denkt dat er sprake is van niet natuurlijk overlijden, neemt deze contact op met de officier van Justitie. Die beslist vervolgens of er vervolgonderzoek en sectie nodig is.

Was de dood van Youri toch een misdrijf?

Will en André Bicker verloren in 2011 hun zoon Youri (26). Een ongeluk, oordeelde de lijkschouwer. De achtergebleven ouders geloven dat niet.

Het kan beter

Maar uit het rapport blijkt nu dat lang niet altijd als dat nodig is een schouwarts wordt ingeschakeld door de behandelend arts. Ook als artsen er niet van zijn overtuigd dat iemand een natuurlijke dood is gestorven. En als de huisarts wél melding maakt, doet de gemeentelijke lijkschouwer daar in 15 procent van de gevallen niets mee. 

"We hebben niet kunnen constateren dat er misdrijven gemist worden, maar we kunnen ook niet zeggen dat ze níet gemist worden", zegt Ina Adema, voorzitter van de Taskforce. Uit het onderzoek blijkt volgens haar dat het Nederlandse systeem alles in zich heeft om goed te werken - maar dat het nog veel beter kan.

Lijkschouw in Nederland

Voor het onderzoek heeft de Taksforce Lijkschouw gebruik gemaakt van cijfers uit 2014:

  • In dat jaar overleden bijna 140 duizend inwoners van Nederland
  • Zo'n zestienduizend mensen stierven dat jaar een niet-natuurlijke dood (bijvoorbeeld bij een verkeersongeval of door zelfmoord of moord)  
  • De forensisch arts werd in zo'n tienduizend gevallen ingeschakeld om te bepalen of het om een al dan niet natuurlijke dood ging
  • De overige zesduizend waren euthanasiegevallen

Veredelde cursus

Schouwarts Guido Reijnen is ervan overtuigd dat de opleiding beter moet. "Soms wordt al snel aan zelfmoord of een natuurlijke dood gedacht. Hierbij worden dan signalen gezocht. Zo moet je niet te werk gaan, je moet echt met een open blik onderzoek doen." 

Dat de ongeveer driehonderd schouwartsen in Nederland onvoldoende geschoold zijn, is niet volledig aan henzelf toe te schrijven, vindt Reijnen. Hij is voorzitter van de werkgroep voor de nieuwe opleiding tot schouwarts. "De opleiding moet veel beter, dat was lange tijd een veredelde cursus. Die is nu stopgezet. We zijn nu een nieuwe opleiding aan het opzetten. Je kunt het vak niet goed uitoefenen, omdat het op oproepbasis is: je zit thuis met een pieper. Schouwarts is geen fulltime baan. Artsen kunnen dus ook onvoldoende ervaring opdoen, omdat ze veel te weinig uren maken."

Meer onderzoek

Om te voorkomen dat strafbare feiten gemist worden, doet Ina Adema namens de Taskforce een aantal aanbevelingen aan het ministerie van Veiligheid en Justitie:

  • Het aantal forensisch artsen dat als gemeentelijk lijkschouwer staat geregistreerd, neemt de komende jaren af. Er moeten maatregelen worden genomen om te voorkomen dat er straks te weinig schouwartsen zijn.
  • Er moet meer toxicologisch onderzoek komen. Hoe eerder je weet wat er in het bloed van de overledene zit, hoe beter. Nu is bijvoorbeeld niet geregeld of de lijkschouwer bevoegd is om bloed af te nemen.
  • Mensen die 45 jaar of jonger zijn als ze overlijden en van wie de doodsoorzaak niet duidelijk is, moeten standaard onderzocht worden door een schouwarts.

'Te vaak kwestie van gokken en gissen'

De bekende patholoog Frank van de Goot uitte al eerder zijn zorgen over de lijkschouw in Nederland. Het is volgens Van de Goot 'idioot' hoe we in Nederland omgaan met het vaststellen van een doodsoorzaak. "Er gaan ieder jaar zo'n 145.000 mensen dood. Maar van al die sterfgevallen worden er maar 285 forensisch onderzocht, en dan zijn de overduidelijke steek- en schietpartijen al meegerekend", zei hij vorig jaar tegen RTL Nieuws.  

Samen met strafrechtadvocaat Sébas Diekstra, oud-rechercheur Dick Gosewehr en andere experts heeft Van de Goot de website www.doodsoorzaakonbekend.nl opgericht. Hier kunnen nabestaanden die twijfelen over de doodsoorzaak van een overledene zich via een formulier aanmelden. 


Frank van de Goot (Foto: ANP)

Meer op rtlnieuws.nl:

Topnieuws