Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

27 juli 2017 14:32

'Een donor wordt vanwege zijn organen echt niet zomaar van de beademing gehaald'

De meeste mensen die overlijden, zijn niet geschikt als orgaandonor. Maar wat gebeurt er precies met die 1 op 15.000 mensen die wel donor kan zijn? Is die wel echt dood voordat de transplantatie plaatsheeft? En wat als een donorregistratie ontbreekt? "Vooral met het hart hebben nabestaanden moeite."

Om in Nederland orgaandonor te worden, moet je op de intensive care liggen als je overlijdt. Aan de beademing. "Het is echt een misvatting dat je orgaandonor kunt zijn als je buiten het ziekenhuis overlijdt", zegt Erwin Kompanje, klinisch ethicus aan het Erasmus MC in Rotterdam.

Wel echt dood?

Er zijn twee scenario's waarbij iemand mogelijk geschikt is als orgaandonor. "De eerste is dat je hersendood bent. Dat is een heel kleine groep", zegt Kompanje. De meeste donoren zijn patiënten van wie verdere behandeling zinloos is. 

Op de operatietafel

Hersendode donoren:

  • Hersendode patiënten worden met kloppend hart naar de operatiekamer gereden.
  • Daar worden de organen verwijderd die kunnen worden gedoneerd, waarna de beademing wordt stopgezet.
  • Alleen van hersendode donoren kan ook het hart worden gebruikt.

Andere donoren:

  • De behandeling wordt stopgezet, waarna de patiënt overlijdt.
  • Nabestaanden krijgen na overlijden nog een paar minuten om afscheid te nemen.
  • Vervolgens wordt de patiënt naar de operatiekamer gebracht om de te doneren organen uit het lichaam te halen.

Veel mensen zijn bang dat ze hersendood worden verklaard terwijl ze dat nog niet zijn, zodat hun organen nog kunnen worden gebruikt. Die angst snapt Kompanje, maar die is volgens hem volstrekt irreëel. "De criteria daarvoor zijn in Nederland echt heel streng, strenger dan in andere landen. In Engeland ben je hersendood als de hersenstam geen activiteit meer vertoont. Bij ons is dat stap 2 van de 3 en volgen er nog testen op de hersenschors en de bloedvaten om te controleren of je echt hersendood bent."

Video - Anjo is bewust geen donor

 

Moeilijk om hart geliefde te doneren

Naast de manier van overlijden, zijn er andere criteria waaraan een donor moet voldoen. Je mag bijvoorbeeld geen kanker hebben of een ernstige infectieziekte. En uiteraard wordt het donorregister geraadpleegd. "Sta je met nee geregistreerd, dan wordt de behandeling gestaakt en overlijd je zonder donor te worden. Staat er ja? Dan is het helder en ga je de procedure in."

Als mensen überhaupt niet geregistreerd staan, wordt de keuze voorgelegd aan de nabestaanden. Kompanje: "Ongeveer de helft zegt dan nee. Vooral met het hart hebben nabestaanden moeite. Nieren zijn in dat opzicht makkelijker weg te geven."

ZIE OOK: Hoe artsen omgaan met orgaandonatie: 'Die vraag stellen aan nabestaanden is heftig'

Als behandelaar moet je daarom over de patiënt praten als persoon, vindt Kompanje, niet als een verzameling organen. "Neem er de tijd voor. Soms worden die gesprekken afgeraffeld. Leg in ieder geval je pieper en mobieltje bij een collega. Natuurlijk zeggen de nabestaanden nee tegen orgaandonatie als tijdens het gesprek opeens de ringtone van een of andere film klinkt."

Maar artsen moeten ook niet doorslaan in overtuigen, vindt Kompanje. "Je moet ervoor waken dat je als een gelikte verkoper inpraat op mensen. Voorkomen dat nabestaanden na een paar uur denken: waar heb ik in vredesnaam mee ingestemd?"

Verschil orgaan- en weefseldonatie

  • Orgaandonatie moet vlak na het overlijden plaatsvinden: hoe minder zuurstof bijvoorbeeld de nieren krijgen, hoe 'slechter' ze worden. Weefseldonatie kan ook een paar uur na het overlijden.
  • Het hoornvlies wordt vaak genoemd als weefseldonatie, maar ook huid en zelfs botten kunnen worden gedoneerd.
  • Botten worden bijvoorbeeld gebruikt voor patiënten met botkanker.

Aantal geschikte donoren is afgenomen

Door de toenemende verkeersveiligheid en de vooruitgang in de medische wetenschap is het aantal potentiële donoren flink afgenomen. Verkeersslachtoffers zijn sneller geschikt als orgaandonor omdat ze relatief vaak met hersenletsel op de intensive care belanden.

"In de jaren zeventig hadden we jaarlijks ruim drieduizend verkeersdoden. Nu zijn dat er nog maar 400. Ook hart- en vaatziekten, waaronder hersenbloedingen, kunnen we steeds beter voorkomen en behandelen."

Kleine kans dat je donor wordt

Ook als je met ja in het donorregister staat, is het dus helemaal niet vanzelfsprekend dat je ook organen doneert als je overlijdt. "Je bent niet donor, je bent een potentiële donor. De kans dat je als positief geregistreerd persoon ook daadwerkelijk donor wordt, is 1 op 15.000", zegt Kompanje.

De meeste Nederlanders staan niet met een 'ja' of een 'nee' in het donorregister. Van hen is niet bekend wat ze willen. Als de donorwet van D66 wordt aangenomen door de Eerste Kamer, worden die mensen opgenomen in het register met 'geen bezwaar'. 

Uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat er sinds begin 2016 ruim 150.000 mensen zijn bijgekomen in het donorregister die expliciet geen toestemming geven voor het doneren van hun organen na overlijden. Het aantal mensen dat met 'ja' in het register staat, ligt met 3,6 miljoen nog wel een stuk hoger. 

Topnieuws