Gezondheid

Darm- of erectieproblemen: man met prostaatkanker weet te weinig van bijwerkingen

16 november 2017 09:30 Aangepast: 16 november 2017 11:07
Archieffoto Beeld © iStock

Kies je voor een operatie, bestraling of laat je de tumor alleen goed in de gaten houden? Patiënten met prostaatkanker moeten vaak zelf een behandeling kiezen, terwijl ze niet goed weten wat die keuze inhoudt.

Prostaatkanker is de meestvoorkomende kankersoort onder mannen in West-Europa. En, anders dan bij andere vormen van kanker, krijgt een patiënt die de diagnose krijgt vaak de keuze uit meerdere behandelopties, waarvan er niet per definitie één 'de beste' is. Dat maakt het maken van een keuze nog moeilijker: elke behandeling heeft zijn eigen bijwerkingen en die kunnen ook na genezing veel invloed hebben op het leven van de (ex-)patiënt.

Verkeerde ideeën

Maar hoe belangrijk die keuze ook is, onderzoekers van de ziekenhuizen Antoni van Leeuwenhoek en UMC Utrecht ontdekten dat veel mannen al een beslissing (moeten) nemen terwijl voor hen onduidelijk is wat de verschillen tussen de behandelingen zijn en ze daar verkeerde ideeën over hebben.

Zo blijkt uit het onderzoek dat slechts een derde van de patiënten met niet-uitgezaaide prostaatkanker dat een operatie en bestraling even effectief zijn. En slechts 20 procent van de mannen weet dat hun overlevingskansen even groot zijn als ze actief gevolgd worden als wanneer ze gelijk overgaan tot bestraling of een operatie.

Beste behandeling?

Dat moet anders, zegt onderzoekster Marie-Anne van Stam. "Het komt voor dat patiënten met prostaatkanker drie behandelopties krijgen: bestralen, opereren of actief volgen. Ze vragen dan vaak: welke behandeling is de beste? Maar hoewel dat bij andere vormen van kanker wel te zeggen is, is dat bij prostaatkanker niet zo."

"Als patiënten dan een keuze moeten maken, dan zijn vooral de bijwerkingen belangrijk. Bij een operatie is de kans op incontinentie en erectieproblemen bijvoorbeeld het grootst, terwijl na bestraling vaker plas- en darmproblemen voorkomen. Dat zijn stevige bijwerkingen, het is belangrijk dat een patiënt zich daarvan bewust is als hij voor een behandeling kiest."

Actief volgen

De derde optie die patiënten met prostaatkanker nog wel eens krijgen, is dat ze 'actief gevolgd' worden. Dat houdt in dat er nog niet direct behandeld wordt, maar dat de patiënt goed in de gaten wordt gehouden om te kijken of er in een later stadium behandeling nodig is.

"Niet iedereen komt voor die optie in aanmerking, maar ook patiënten voor wie dat wel een mogelijkheid is, kiezen daar niet altijd voor", zegt Van Stam. "Er zijn mannen die zeggen: haal het er maar uit. Anders moet ik steeds weer met spanning wachten op de uitslag van de bloedtest. Daar kan ik niet mee leven."

Niet uitstellen

Ook denken patiënten nog wel eens dat actief volgen betekent dat een behandeling wordt uitgesteld, maar dat is volgens de onderzoekers niet het geval. Meer dan de helft van de patiënten die deze optie hebben, hoeft nooit geopereerd of bestraald te worden.

Eén van de problemen die daaraan ten grondslag liggen, is dat een patiënt in één keer heel veel informatie krijgt, terwijl hij nog moet verwerken dat hij kanker heeft. "In de beperkte tijd waarin artsen en verpleegkundigen de opties met een patiënt moeten doornemen, is dat veel gevraagd", zegt Van Stam.

"Het woord 'kanker' heeft voor veel mensen een enorme lading. Iedereen kent wel mensen die daaraan overleden zijn. Als je dan zegt dat iemand prostaatkanker heeft, dan gaan de oogkleppen op en wil de patiënt daar alleen maar zo snel mogelijk van af. Welke bijwerkingen behandelingen hebben, is dan niet zo belangrijk meer." Prostaatkanker is een vorm van kanker waaraan relatief weinig patiënten overlijden. Na vijf jaar is bijna 90 procent nog in leven.

Wat kun je als patiënt doen?

KWF Kankerbestrijding geeft een aantal tips voor patiënten die zo'n slechtnieuwsgesprek hebben:

  • Weet je dat het een moeilijk gesprek wordt? Denk dan vooraf na over welke vragen je hebt en schrijf die op
  • Vraag of je het gesprek mag opnemen. Tijdens zo'n heftig gesprek kunnen mensen dichtslaan en horen ze niet meer wat er verteld wordt. Dat is een logische reactie. Door het op te nemen - dat kun je gewoon op je telefoon doen - kun je het nog eens rustig terugluisteren. Vraag wel eerst of de arts daarmee akkoord gaat.
  • Neem als dat mogelijk is iemand mee als je weet dat je misschien slecht nieuws krijgt
  • Kijk op de website kanker.nl. Dat is een site voor en door kankerpatiënten, waar je bijvoorbeeld vragen kunt stellen en met lotgenoten kunt spreken. Daar kun je veel steun vinden, al is het natuurlijk wel zo dat je medische vragen altijd het best aan je arts kunt stellen.

Wat is kanker en wat doet de ziekte in een lichaam?

Meer op rtlnieuws.nl:

`