Gezondheid

Helft pubers slaapt niet genoeg (maar daar is iets aan te doen)

27 september 2017 09:00 Aangepast: 27 september 2017 12:12
Beeld © iStock

Veel ouders weten het: pubers zijn soms bijna niet uit bed te slaan. Omdat ze voor school toch vroeg moeten opstaan, voelt bijna de helft van de pubers zich 's ochtends niet goed uitgerust, blijkt uit nieuw onderzoek. Het gevolg: slechtere cijfers en een ongezondere levensstijl.

Als kinderen ongeveer veertien zijn, verschuiven hun slaap-waakritme en hun biologische klok, zegt chronobioloog Marijke Gordijn. "Ze worden pas later slaperig en willen 's ochtends veel langer in bed blijven liggen." Dat is onhandig, want juist rond die leeftijd wordt van pubers verwacht dat ze eerder opstaan. "Op de basisschool beginnen ze meestal rond half negen met de les, terwijl op sommige middelbare scholen de lessen al om tien over acht beginnen."  

Slaperige pubers

Daar komt bij dat de reistijd naar de middelbare school voor veel leerlingen langer is dan naar hun basisschool, zegt Gordijn. "Als leerlingen naar de middelbare school gaan, moeten ze dus plotseling eerder opstaan, terwijl ze juist geneigd zijn langer in bed te blijven liggen."

Het gevolg is dat één op de vijf pubers overdag slaperig is en dat één op de zes zelfs overdag een dutje doet. Leerlingen die slaperig zijn, kunnen minder goed opletten tijdens de les, maar hebben ook minder zin om te bewegen en zijn geneigd ongezond te eten.

Slaaptips

Om ervoor te zorgen dat jongeren 's ochtends beter uitgerust zijn, heeft Gordijn een lespakket ontwikkeld over slaap: Charge your brainzzz. "We leren de jongeren over wat voor slaapstoornissen er zijn, en wat de gevolgen  zijn van slecht slapen. We leren ze ook over de positieve effecten van slaap en over hoe je hersenen regelen dat je slaperig wordt en weer wakker wordt. Als laatste geven we slaaptips. We leren de jongeren wat ze zelf kunnen doen om ervoor te zorgen dat ze beter slapen."

Dit kunnen ouders volgens Marijke Gordijn doen als hun kinderen slecht slapen:

  • Geef het goede voorbeeld aan je kinderen. Zit dus zelf niet de hele avond op je telefoon, laat de televisie uit en ga op tijd naar bed.
  • Leer je kinderen over het belang van goede slaap en over hoe ze ervoor kunnen zorgen dat ze beter slapen. Leer ze de goede keuzes maken.
  • Maak van de slaapkamer een rustige, veilige plek. Leer ze dat een bed is om op te slapen, en dat ze daar bijvoorbeeld geen huiswerk moeten maken. Dat maakt het voor kinderen makkelijker om 's avonds rustig in slaap te vallen.

Gordijn is niet de enige die zich bezighoudt met het slaaptekort van pubers. De middelbare school De Nieuwe Veste in Hardenberg heeft er zelfs de lestijden voor omgegooid. Miriam Wever, docent Engels en programmaleider doelgericht leren op de school, vertelt dat de school eerst om acht uur begon met de lessen, maar dat dat verschoven is naar half negen.

"Daarnaast hebben we de dag heel anders ingedeeld. Kinderen hebben bij ons geen lesuren zoals op de meeste andere scholen. We werken hier met instructielessen en verwerkmomenten, en we zorgen er nu voor dat de instructielessen niet meer 's ochtends vroeg zijn. De meeste leerlingen krijgen hun uitlegmomenten laat in de ochtend of vroeg in de middag: dan is het voor pubers het makkelijkst om zich te concentreren. Ook de proefwerken doen we niet meer 's ochtends vroeg."

Profielwerkstuk

De aanleiding: in 2014 wijdden twee leerlingen van de school hun profielwerkstuk aan slaaptekort bij pubers. Samen met de Rijksuniversiteit Groningen onderzochten ze de relatie tussen slaapritmes en schoolresultaten van hun ruim 700 medeleerlingen.

Hun conclusie was dat leerlingen met een 'late' biologische klok, voornamelijk de wat oudere pubers, er gemiddeld een half punt slechter voor stonden dan leerlingen met een 'vroege' biologische klok. Daarnaast maakten de late types de toetsen die later op de dag waren een stuk beter.

'Blijer en alerter'

Wever merkt dat deze nieuwe tijden voor de leerlingen een stuk fijner zijn. "Als ik vroeger 's ochtends vroeg les moest geven, merkte ik dat alle kinderen rustig en stil waren, maar dat er nog niet zo veel bij ze binnenkwam. Nu is dat wel anders. Ik zie ook dat de leerlingen blijer zijn, en alerter."

Meer op rtlnieuws.nl:

`