Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

10 augustus 2018 13:49

'Rampzalige val' Turkse lira: dit is er aan de hand

De koers van de Turkse lira duikelde vrijdag met 12 procent. Sinds begin dit jaar verloor de munt 30 procent van zijn waarde. De Turkse centrale bank lijkt vooralsnog niet in te grijpen. Vijf vragen en antwoorden over de financiële crisis in Turkije.

1. Waarom daalt de koers de afgelopen dagen zo hard?

Dat heeft te maken met een conflict tussen Turkije en de Verenigde Staten. Sinds 2016 zit een Amerikaanse predikant vast in Turkije op verdenking van steun aan terreurorganisaties. Zijn proces is nog altijd niet begonnen en de Amerikaanse president Donald Trump eist zijn vrijlating. Omdat dit niet gebeurt, heeft de VS Turkije sancties opgelegd

Daarnaast wordt Turkije hard geraakt door de wereldwijde handelsoorlog. De export van Turks staal en aluminium naar de VS is sinds het uitbreken van die handelsoorlog met 42 procent gedaald.

Vrijdag kondigde Trump middels een tweet aan dat hij de importheffingen op Turks aluminium en staal heeft verdubbeld naar respectievelijk 20 en 50 procent. De lira zakte daarop verder weg naar een nieuw diepterecord.  

Volgens Bart Hordijk, valutaspecialist bij Monex Europe, zijn de recente ontwikkelingen de druppel die 'een emmer die al langer heel vol zit' doet overlopen. "De inflatie is hoog en de centrale bank doet er niets aan." Onder druk van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan houdt de centrale bank de rente laag, zegt hij. "Met goedkoop geld wordt al jarenlang de economie aangejaagd."

RTL-correspondent Olaf Koens vertelt dat Turkije al vijf jaar economische problemen heeft. "De overheid heeft geld gestoken in veel te grote en dure projecten als de aanleg van bruggen en vliegvelden. Investeerders zijn weggerend, mede door Erdogan die de macht in het land steeds meer naar zich toetrekt. De situatie is problematisch."

2. Wat zijn de gevolgen voor de Turkse economie?

Ten eerste wordt het leven duurder voor de Turken door de inflatie en komen ondernemers in de problemen. Eerder dit jaar was Koens in de provincie Rize, waar Erdogan vandaan komt en waar thee verbouwd wordt. "Een product waar de Turken heel trots op zijn." Zelfs in die regio wordt er gemord. "De theeboeren moeten de bemesting die ze importeren afrekenen in dollars en dat kost ze dus veel geld."


Theeplukkers in Rize. (Foto: Getty Images) 

De financiële markten hebben het inmiddels gehad met het beleid van Erdogan en de Turkse centrale bank, zegt valutaspecialist Hordijk. "Ze willen actie en niet alleen in de vorm van geruststellende woorden." De snelste en meest doeltreffende maatregel volgens hem: de rente verhogen. 

Gaat dat gebeuren? "Geen idee, maar als grote bedrijven die nu hun schulden niet geherfinancierd kunnen krijgen of alleen tegen hele hoge rentes, en zich tegen Erdogan zullen keren, dan grijpt hij wellicht in."

3. Waarom doet Turkse regering niets?

Sinds Erdogan in 2003 premier werd, is de economie hard gegroeid. Dat was zijn belofte, die hij deels heeft waargemaakt, zegt Hordijk. "Zijn imago is daarnaast die van sterke leider die niet met zich laat sollen. Niet door de VS en niet door de financiële markten. Kiezers geloven hem. Dat geeft hem meer ruimte."

Koens denkt dat Erdogan tot inkeer brengen nog niet zo makkelijk is. "Ik weet niet of er mensen zijn die hem durven tegen te spreken." Erdogan heeft graag gelijkgestemden en ja-knikkers om zich heen. Zo benoemde hij recent zijn schoonzoon als nieuwe minister van Financiën. Erdogan voelt zich bovendien gesteund door God, zo liet hij in een verklaring weten.

Vrijdagmiddag kwam hij opnieuw met een verklaring waarin hij, zo meldt Reuters, zei dat mensen 'niet zo op de wisselkoersen moeten letten, maar naar het grotere geheel moeten kijken'. Hij sprak verder van een 'aanval op de Turkse economie' en riep zijn aanhangers op de koersval te negeren. 

4. Leidt dit niet tot enorme onrust in het land?

Kiezers geloven Erdogan, die zegt dat alles de schuld is van het buitenland; andere landen die samenspannen tegen Turkije, zegt Hordijk. Koens vult daarbij aan: "Het zijn de Amerikanen en hun dollar die ons de nek omdraaien, denken de Turken."

Helemaal naïef is dit niet, zegt hij. "Normaal gesproken zag je wisselkoersen op tv. Die zijn verdwenen." De Turkse staat controleert de media en het buitenland krijgt overal de schuld van. "Mensen horen geen ander geluid, ze weten niet beter."

Er heerst volgens Koens onrust onder Turken, maar niet genoeg om daarvoor massaal de straat op te gaan. "Protesteren tegen de regering, dat moet je in Turkije ook maar durven."

5. Wat zijn de gevolgen voor de euro en banken?

Turkijke is een groot en belangrijk land, zegt Hordijk, maar 'elke bank kent al jaren de risico's en heeft die ook afgedekt'. De euro staat wel wat onder druk, zegt hij. "Maar ook dat is al langer zo."

Toch maakt de Europese Centrale Bank zich wel degelijk zorgen om de blootstelling van Europese banken aan de Turkse lira. Volgens The Financial Times hebben Spaanse banken voor 72,7 miljard euro uitstaan in Turkije, de Fransen voor 33,5 miljard euro en de Italiaanse voor 14,8 miljard euro. 

ABN Amro heeft geen geld geleend aan de Turken, Rabobank amper en ING voor 15 miljard dollar, laten de banken weten na navraag van RTL Z. Dat is weliswaar maar een paar procent van het totaal, maar als dit bedrag moet worden afgeschreven is dat wel pijnlijk. Of het zover komt is de vraag, al denkt beurscommentator Janneke Willems dat het mogelijk is dat Turkije het IMF op korte termijn om hulp moet vragen.  

Door de crisis in Turkije zitten Europese banken met de gebakken peren, ook ons eigen ING:

 

6. Merken toeristen hier nog iets van? Is het bier goedkoper?

Toeristen uit Europa die nu denken goedkoop uit te zijn op vakantie in Turkije, moeten zich niet te snel rijk rekenen, waarschuwt Koens. "Een taxirit van vliegtuig naar hotel is goedkoper geworden, maar in toeristische gebieden aan de kust worden hotelkamers vaak afgerekend in euro's, dollars of het Britse pond."

Dat gaat niet op voor kleine buurtwinkels of een biertje, "maar op veel andere plekken wel. Ik heb geen idee of dat legaal is, maar het gebeurt."

Topnieuws