We zien dat je waarschijnlijk onze advertenties blokkeert. RTLNieuws.nl heeft de inkomsten uit advertenties nodig om goede, onafhankelijke verhalen te blijven maken. Ook kan het zijn dat door het gebruik van een adblocker bepaalde functies op de website niet goed werken. Maak je een uitzondering voor onze pagina's? Voor meer informatie, klik hier.
Menu Zoeken Mijn RTL Nieuws

15 januari 2017 12:00

Duits concertgebouw ontworpen met algoritmes

De bouw duurde zes jaar langer dan gepland en het pand kostte tien keer meer dan begroot, maar deze week opende het eindelijk zijn deuren: de Elbphilharmonie in Hamburg. Het spectaculaire nieuwe concertgebouw moet geluidstechnisch tot één van de topzalen van de wereld behoren. En dat is deels te danken aan computeralgoritmes.

Benjamin Koren, één van de ontwerpers, ontwierp in totaal 10.000 verschillende akoestische panelen die ervoor moeten zorgen dat het geluid overal in de concertzaal goed te horen is. Ze zitten overal tegenaan geplakt: de balustrades, het plafond en de muren. Daardoor ziet de zaal er bijna een beetje uit als een ivoorkleurige grot, als je het oneerbiedig wil beschrijven. Anderen omschrijven de structuur als 'koraal' of schelpen.

Elk paneel bevat cellen die het geluid weerkaatsen. Als het geluid de oppervlakte raakt, dan wordt deze geabsorbeerd of weerkaatst, zegt Koren tegen Wired. Het hele geheel zorgt er samen voor dat het geluid overal goed in balans is. Om daarvoor te zorgen, zijn er in totaal meer dan een miljoen van deze rimpelingen in de panelen uitgefreesd.



De speciale akoestische panelen. (Beeld: ANP)

Het is bijna onmogelijk om het effect van al die inkepingen met de hand te berekenen. Vandaar dat Koren met een computermodel de precieze vorm heeft bepaald. Topmuzikant Philippe Jaroussky is enthousiast. 

Zelf horen hoe dat klinkt? Luister hier:

Het doel is intimiteit tussen publiek en muzikanten

Toch red je het nog niet alleen met een algoritme. Hoe muziek moet klinken is bovenal een kwestie van smaak. Dus werd de Japanse sound architect Yasuhisa Toyota ingevlogen, een beroemdheid in de muziekwereld. Hij hielp onder andere ook mee met de renovatie van het wereldberoemde Sydney Opera House en bouwde de Walt Disney Concert Hall in Los Angeles. 

Hij bepaalde de groeven in de speciale panelen op sommige plekken dieper moesten zijn. En op andere plekken wat minder. Dat deed hij niet alleen vanwege de kwaliteit van het geluid. Wie tegenwoordig namelijk van goede kwaliteit muziek wil genieten, hoeft daarvoor geen concertzaal meer te bezoeken. "Dan koop je een CD of downloadt je een MP3", zegt Toyota in Zeit.



Boven: de grootste concertzaal. Onder: Toyota met gespitste oren tijdens het openingsconcert van het gebouw. (Beeld: ANP)

'Voor goede kwaliteit muziek download je wel een MP3'

Een concert moet iets extra's toevoegen. Ondanks de 2150 zitplaatsen in de grootste zaal, wilde intimiteit tussen het publiek en de muzikanten realiseren. Vandaar dat hij het orkest in het midden van de zaal zette, in plaats van vooraan.

Om ervoor te zorgen dat het geluid in het gebouw aan de oevers van de Elbe zo perfect mogelijk is, Je kunt natuurlijk een paar muzikanten vragen om een stukje te spelen en dan op verschillende plekken in de zaal de muziek meten. Echter: dan mis je een belangrijke storingsfactor: het publiek. Door hun aanwezigheid wordt een deel van het geluid geabsorbeerd. Dus zette Toyota op elke stoel een pop bedekt met vilt. Daarna werden op 56 verschillende locaties de geluidsfrequenties gemeten, blijkt uit een interview met de NDR



Publiek tijdens het openingsconcert van het gebouw. (Beeld: ANP)

866 miljoen euro

Ondanks het technische vernuft, kan je twijfels hebben bij de prijs: ruim 866 miljoen euro is aan de hoge kant. Sterker nog: "Het zou nooit gebouwd zijn als de inwoners van tevoren was gezegd dat het 800 miljoen euro ging kosten", zegt econoom Rainer Holznagel in een uitzending van RTL Nieuws. Er is gebouwd aan een klank om stil van te worden, zegt Duitslandcorrespondent Jeroen Akkermans toepasselijk.

Het gebouw telt 26 verdiepingen en die worden niet alleen gebruikt voor concerten. "Het project moest hoger, hoger en al maar groter", zegt Akkermans. Het gebouw heeft een hotel, parkeergarage en koopwoningen in het hoogste segment. "De Elbphilhamonie is zoveel mooier geworden dan we in de tien jaar voorbereidingstijd hadden uitgedacht", zei directeur Christoph Lieben-Seutter in zijn speech tijdens de opening.




Boven: de gangen van het concertgebouw. Onder: het gebouw van de buitenzijde. (Beeld: ANP)

Hoge kosten geen uitzondering voor Duitsland

Dat het prestigieuze bouwproject veel en veel meer hebben gekost dan begroot is geen uitzondering, zegt Akkermans. "Tal van prestigieuze bouwprojecten in Duitsland raakte het overzicht kwijt." Als voorbeeld noemt hij een ondergronds station in Stuttgard, dat in kosten opliep van 3 naar 10 miljard. "Na 20 jaar rijdt er nog steeds geen echte trein doorheen."

Datzelfde geldt voor het nieuwe gebouw van de inlichtingendienst in Berlijn: veel te duur en te laat opgeleverd. Het nieuwe vliegveld in Berlijn loopt ook al zeven jaar achter op schema. De bouwkosten lopen op van 2 naar 6 miljard euro.

Wat is er aan de hand? "In de meeste gevallen is er sprake van budgetoverschrijdingen omdat er slecht gepland is en ook omdat de politiek achteraf met nieuwe wensen komt", zegt Holznagel. "Ook de tijd speelt een rol: hoe langer het bouwproject duurt, hoe duurder het wordt."

Erg? Ach, zegt Akkermans. "De Duitse overheid kan het zich ook veroorloven: de belastinginkomsten waren nog nooit zo hoog als vorig jaar. Het gaat goed met de Duitse economie. En dit is toch uniek?"

Topnieuws