René Tissen

Angst voor oorlog

28 april 2014 08:08

Het conflict in Oekraïne wakkert de angst voor een derde wereldoorlog aan in Duitsland en geeft nieuwe voeding aan de oude ergernis van de Amerikanen over de besluiteloosheid van Europa, schrijft René Tissen in zijn column.

Terwijl afgelopen zaterdag het vredige Nederland haar eerste succesvolle Koningsdag vierde en er bij de bevolking terecht even geen aandacht was voor het strakgespannen conflict in de Oekraïne, houdt vooral in Duitsland de groeiende angst voor een oorlog van Europa (met Amerika) tegen Rusland (met China) de gemoederen stevig bezig. 

Duitsland is niet zonder reden bang dat Oekraïne de lont in het kruitvat van een derde wereldoorlog zal blijken te zijn waarin Duitsland wederom, maar dit keer ongewild en niet onverdacht de kar zal moeten trekken, vanwege een compleet verdeeld en geruïneerd Europa. Fijntjes wordt er door Duitsland op gewezen dat het niet Europa is dat in de afgelopen zestig jaar voor vrede heeft gezorgd, maar Duitsland.

Even fijntjes wordt erop gewezen dat de NAVO na decennia van politiek wanbeleid van Europa niet veel meer is dan een bureaucratische puinhoop die afhankelijk is van de afzonderlijke lidstaten om voldoende materieel en menskracht bij elkaar te schrapen, waarmee meesmuilend ‘boe’ tegen de Russen kan worden geroepen.

Europese Defensie Organisatie
Al jaren is het de Amerikanen bijvoorbeeld een doorn in het oog dat er zoveel geld vanuit de VS naar Europa wordt gestuurd om de NAVO nog een beetje overeind te kunnen houden. In Amerika gaan dan ook steeds vaker stemmen op om Europa meer verantwoordelijkheid te geven voor de eigen veiligheid: “Europa erin. Amerika eruit”. Voor Europa zou dit de noodzaak van oprichting van een Europese Defensie Organisatie betekenen. Daarover wordt al jaren gesproken. Maar praatjes vullen geen gaatjes.

Tot nu toe wordt de potentiële escalatie van het conflict met de Russen krachtig door Europa en Amerika gevoed, namelijk door Rusland economische strafmaatregelen op te leggen en die ook door te voeren. Dat is vragen om oorlog onder het mom van vrede.

Net als Europa kent Rusland immers een enorme en niet af te betalen schuldenberg die –wederom net als Europa- zo hoog en onbetaalbaar is, dat de Russen onlangs de financiële modderstatus van de internationale kredietbeoordelaars heeft gekregen. Als het Westen ook nog eens het lef zou hebben om het buitenlandse miljarden vermogen van president Putin te blokkeren, dan zijn precies op dat moment de rapen gaar.

Schuldencrisis
Er is zelfs alle aanleiding om te denken dat de problemen van het westen met Rusland het rechtstreekse gevolg zijn van de schuldencrisis die de wereld nu al jaren in een ijzeren wurggreep houdt, problemen die alleen langs de economische weg van samenwerking en gunning kunnen worden opgelost.

De schuldencrisis kent inmiddels een voorspelbaar patroon. Eerst was er de Amerikaanse bankencrisis die vanaf 2008 viraal is gegaan en tot een financieel-economische crisis van wereldomvang heeft geleid, als gevolg waarvan veel zwakke landen in een staatscrisis terecht zijn gekomen. Deze speelt zich momenteel overal uit via verschuivende en zelfs losgeslagen bevolkingsgroepen, die geen andere weg uit de crisis meer zien dan het heft van hun bestaan in eigen hand te nemen. Het westen noemt hen separatisten. De Russen noemen hen vrijheidsstrijders. Zijzelf zijn wanhopig, zonder geld en zonder toekomst. Maar met schulden.

Het komt er op neer dat de grote machtsblokken in de wereld (Amerika, Europa, Rusland) als gevolg van de schuldencrisis zijn uitgehold, omdat de fundamenten van het bestaan van deze blokken –welvarende burgers- aan het verbrokkelen zijn. Voor de opkomende machten als China en India moet gevreesd worden, omdat zij hun burgers wel kansen op welvaart en welzijn bieden, maar dat alleen kunnen doen met teveel geleend en teveel nieuw gedrukt geld. We weten inmiddels dat deze weg de mogelijkheid van oorlog op termijn vergroot en niet verkleind. De theorie van Keynes is dood.

Geen sancties maar kansen
De oplossing voor het probleem van de toegenomen oorlogsdreiging in de wereld ligt in het serieus nemen van bevolkingen en burgers, namelijk door hen concreet economisch en financieel perspectief op een betere toekomst te bieden. Geen sancties. Wél kansen. Geen institutionele economie van banken en bureaucraten. Wél een burgereconomie van wonen, werken en winkelen en van vrijheid van denken en doen. Mensen voelen zich over het algemeen daar thuis waar zij het goed (denken te) hebben. 

Eerst schoot Duitsland Europa te hulp en voorkwam het daarmee het uiteenvallen van Europa. Terecht of onterecht, Europa is er nog maar dreigt nu stuk te lopen op Rusland. Veel gewone Duitsers vrezen alsnog voor het omvallen van Europa. Ten eerste omdat aan de oostelijke lidstaten geen werkelijke veiligheid kan worden geboden. De Russen laten zich niet afschrikken door een stelletje kwakkelende ambtenaren met speelgoed geweren.

Ten tweede omdat de zuidelijke lidstaten nog steeds geen functionerende economie hebben. Dat wordt ontkend, maar is feitelijk wel het geval. Het zuiden kost nog altijd veel geld van het noorden en dat drijft beiden uit elkaar. Zover zelfs dat de Duitse welvaart nu ook zwaar onder druk staat.

Ten derde omdat de economie van de andere lidstaten niet voldoende zelfvoorzienend is en te afhankelijk is geworden van o.a. Rusland. Het is Europa bijvoorbeeld niet gelukt om de binnen-Europese energievoorziening zo te regelen en te exploiteren dat een gesloten netwerk van gastransport leidingen aanwezig is ten bate van de eigen economie, waardoor complete lidstaten afgesloten zijn en zichzelf maar op geheel eigen wijze moeten bedruipen.

Moet de oplossing voor Oekraïne dan toch uit Amerika komen? Nee, want hoe meer partijen hun geopolitieke belangen over de hoofden van dit bufferland uitspelen, hoe groter de kans op een derde wereldoorlog is. Want oorlog is van oudsher dé manier om de economie een oppepper te geven.