René Tissen

Een lawine van geld

31 maart 2015 14:20

Ooit sprak de toenmalige voorzitter van de Fed –Ben Bernanke alias Helikopter Ben- de fel omstreden woorden dat hij zelfs met behulp van helikopters geld over het land zou uitstrooien, om snel en definitief een einde te maken aan een financiële crisis. Zijn uitspraken waren uiteraard metaforisch bedoeld. Maar had hij het maar echt gedaan. Dan hadden we er ook in Nederland beter voorgestaan.

Bernanke, van de Amerikaanse Federal Reserve Bank, heeft wel degelijk heel veel geld beschikbaar gesteld in het kader van wat kwantitatieve verruiming is gaan heten. Zelfs zoveel dat het begrip biljoenen een min of meer harde maatstaf is geworden voor daadkrachtig beleid van centrale banken, in plaats van de ‘lullige’ miljoenen en miljarden waarvan voor de crisis sprake was. Onlangs overtroefde Europa de VS door de overtreffende trap van kwantitatieve verruiming te betreden. Voor de ECB is geld eindeloos geworden.

Een deuk in een pakje boter
Veel geholpen heeft het allemaal niet. De Amerikaanse economie kwakkelt op zijn best, schommelend rond het vriespunt. Op de Europese economie is geen peil te trekken. Niemand weet wat er gebeurt als Griekenland er daadwerkelijk aangaat. De kans daarop is groot. Vooralsnog is alleen maar zeker dat door kwantitatieve verruiming de wereldwijde banken van de collectieve ondergang zijn gered en dat noodlijdende landen en lidstaten via het infuus van de ECB door kunnen modderen, voor zo lang het duurt. Het plaatje is niet fraai.

Al vanaf het begin van de eerste financiële crisis is er door alternatieve economen en columnisten zoals ik, op gewezen dat het pas echt zin heeft om geld uit te strooien over de economie als een deel van dat geld ook rechtstreeks ten goede komt van burgers, dus niet in de vorm van krediet- meer schulden- maar als bezit –minder schulden. Daarom werd het strenge bezuinigingsbeleid van veel landen volgens wat de Merkel doctrine is gaan heten, afgewezen als zijnde contraproductief voor economisch herstel.

Het kabinet Rutte wist de weg, een beetje
Ten tijde van het begin van de crisis waren de meeste ontwikkelde economieën consumptie economieën geworden, In Amerika was er zelfs sprake van 70%. In Europa was de consumptie weliswaar gematigder, maar ging die er abrupt aan toen de bevolking gedwongen werd om hard de broekriem aan te trekken. Bijna onopgemerkt voerde de regering Rutte in Nederland beter beleid. Er werd wél bezuinigd, maar niet snoeihard. Nog belangrijker was dat er door het kabinet naar wegen werd gezocht om de bevolking van netto geld te voorzien, dat is geld waarmee privéschulden konden worden afgebouwd en er zelfs wat overbleef om te kunnen consumeren.

De regeling van het kabinet Rutte om ‘erfenisgeld’ in 2014 vrijwel gratis aan rechthebbenden ter beschikbaar te stellen heeft onmiskenbaar bijgedragen aan het lichte herstel van de woningmarkt en zelfs voor een lichte stijging van de huizenprijzen. In ieder geval werd bodemvorming in de prijzen en het transactie volume bereikt. Mijn bewering is dat wanneer het kabinet ook een weg had gevonden voor het overdragen van opgebouwde pensioenen richting particulieren, Nederland van het ene op het andere moment uit de crisis was gekomen.

Het Nederlandse voorbeeld verdient de aandacht
Europa zou er goed aan doen  om het Nederlandse voorbeeld te volgen, door namelijk de ECB op te dragen een deel van het beschikbare reddingsgeld over de bevolkingen van alle lidstaten uit te strooien, om het maar op zijn Amerikaans te zeggen. Gewoon money in the pocket. Geef vervolgens aan burgers de opdracht mee om naast het aflossen van schulden en de normale consumptie, het geld ook te investeren in innovatieve projecten en bedrijven in de vorm van crowdfunding en overal zal de economische motor weer gaan lopen. Niet het socialiseren van schulden moet plaatsvinden, maar het collectiveren van herstel, bijvoorbeeld via aandelen.

Zodra Europa in de gaten krijgt dat het om burgers gaat, biedt kwantitatieve verruiming de rechtstreekse mogelijkheid voor herstel van vertrouwen in Europa. Er is geen mooiere manier om de toekomst van Europa te verzekeren dan via het vertrouwen van burgers. Een hoeraatje voor Europa? Graag, maar eerst zien, dan geloven.