Welkom bij RTL Nieuws! Hier vind je voortaan al jouw RTL Z nieuws, actuele beurskoersen, nieuwsuitzendingen en meer.

Heb je nog vragen? Check onze FAQ.

×
Geld en Werk

'Nederland haalt Amerika rechts in met nieuwe inlichtingenwet'

06 oktober 2015 20:18 Aangepast: 06 oktober 2015 20:26
Beeld © ANP

Als het aan minister Plasterk ligt mogen de Nederlandse inlichtingendiensten binnenkort meer afluisteren, en ook nog eens via meer bedrijven dan nu het geval is. Daar zijn de 'nieuwkomers' die straks onder de wet vallen niet blij mee. RTL Z sprak met Jochem de Groot van Microsoft over de zorgen van het bedrijf.

Nederland krijgt een nieuwe inlichtingenwet: de AIVD en MIVD krijgen een groter mandaat. Ze mogen, als deze wet doorgaat zoals voorgesteld, informatie in bulk 'slepen' en dan pas écht zoeken. Bedrijven en mensenrechtenorganisaties zijn massaal in de pen geklommen om hun bezwaren ten aanzien van het wetsvoorstel te delen. De overheid zou veel te veel macht krijgen en de wet zou veel te vaag zijn.

Eén van de bedrijven die in de pen klom is Microsoft. RTL Z sprak met Jochem de Groot, de public affairs-man van het bedrijf. 

Wat heeft zo’n inlichtingenwet nou precies met Microsoft te maken?
“Het wetsvoorstel raakt de kern van wat voor ons belangrijk is: vertrouwen in technologie. Zonder dat vertrouwen kan er geen gebruik gemaakt worden van onze diensten. Er is altijd een balans tussen privacy en de mogelijkheid van een overheid om aan opsporing te doen. Die balans is bij deze nieuwe wet weg. Er zijn te weinig waarborgen om privacy te garanderen. De Nederlandse inlichtingendiensten krijgen een te groot mandaat om informatie te vergaren: alle digitale communicatie kan worden overgedragen aan de overheid. Daarbij gaan ze eerst verzamelen en dan pas specifiek zoeken. Zonder onafhankelijke toetsing."

Hoe gaat dat nu dan? Kloppen er nu wel eens inlichtingendiensten bij jullie aan?
"Je hebt eigenlijk twee soorten opsporing. De reguliere versie: via justitie. Dan wordt er bij ons informatie opgevraagd van een Hotmail- of Outlookgebruiker bijvoorbeeld, als justitie denkt dat dat nodig is. Wij brengen daar elk half jaar een rapport over uit: hoeveel verzoeken we hebben gehad en hoe vaak we informatie hebben overgedragen."

"Dan heb je de opsporing via veiligheidsdiensten. Die zijn nu nog gebonden aan de inlichtingenwet uit 2002, toen internet nog niet zo belangrijk was. Ze mogen momenteel alleen nog informatie vergaren die niet kabelgebonden is. Veel informatie van partijen als Microsoft valt nog niet onder die wet. In de nieuwe wet is het mandaat opgerekt: vrijwel alle communicatie, emails en appjes vallen eronder. En er mag veel meer informatie worden afgetapt, waaronder ook meer diensten van Microsoft."

Jullie rapporteren nu dus regelmatig over die informatieverzoeken. Kan dat met deze nieuwe wet eigenlijk nog wel? Als er bulkdata worden gesleept?
"Bij reguliere opsporingsdiensten kunnen we aangeven om hoeveel verzoeken het gaat. Bij inlichtingendiensten is dat vaak heel moeilijk. We konden pas een jaar na de onthullingen van Snowden inzage geven in het aantal informatieverzoeken van de Amerikaanse overheid aan Microsoft. Het ging om 15.000 tot 16.000 Amerikaanse verzoeken aan Microsoft wereldwijd. Omdat het bij de nieuwe Nederlandse wet gaat om bulkdata - ze pakken eerst de metadata en zoeken dan specifiek - is het eigenlijk onmogelijk geworden om inzage te geven."

Toch zullen er veel mensen zeggen: er zijn al zo veel bedrijven die wat van me weten. Wat maakt deze wet dan nog uit? Is iedereen niet allang gewend aan het 'bespieden'?
"Wij denken van niet. Volgens mij willen mensen dat hun email, hun onedrive en gesprekken via skype volledig integer kunnen blijven. We bieden daar waarborgen voor aan, door informatie te versleutelen. Door onafhankelijke partijen te laten controleren dat we het allemaal netjes doen."

"Er loopt nu een rechtszaak van Microsoft tegen de Amerikaanse overheid over de uitwisseling van informatie. De Amerikaanse overheid wil de informatie van een Hotmailgebruiker, wiens informatie staat opgeslagen in een datacenter in Ierland. Jullie zijn een Amerikaans bedrijf, zegt Amerika, en omdat het om digitale informatie gaat kunnen jullie het makkelijk overdragen. Wij zeggen: nee, de Ierse wet is hier van toepassing, dus je moet eerst naar Ierse overheid. En die moet ons dan vragen of we het willen overdragen. Waarom doen we dit? Omdat we het heel belangrijk vinden dat in een digitale wereld landsgrenzen blijven gelden. Klanten moeten informatie kunnen opslaan in bepaalde regio’s, wetende dat ook echt de lokale wetgeving van toepassing is."

Jullie hebben ook een datacenter in Nederland. Overwegen jullie om die weg te halen als deze wet er komt?
"Het is nog te vroeg om dat te zeggen, maar het lijkt me zeer onwaarschijnlijk. Het is eerst van groot belang dat de wet gespecificeerd wordt. In sommige landen is het veel helderder wat er wel en niet onder de inlichtingenwet valt. Stel dat in het Nederlandse datacenter informatie opgeslagen staat van een gebruiker uit het buitenland. Wordt die informatie dan óók verzameld? Waar liggen de grenzen? Dat is niet duidelijk. Als jij je als ondernemer misschien wilt vestigen in Nederland en je hebt informatie opgeslagen op buitenlandse servers, dan weet je niet of dat nu wel of niet onder de Nederlandse wet valt." 

Wat doet dat met het startupklimaat?
“Nederland wil zich profileren met Startup Delta. We willen concurreren met Londen en Berlijn. Als ondernemer kijk je ook hoe de lokale wetgeving is en voor start-ups is deze wet draconisch. Ondernemers weten niet waar ze aantoe zijn.”

Microsoft is niet de eerste die protesteert. Wat verwacht u van Plasterk?
“Het wetsvoorstel ligt nu bij de Raad van State. Ik ben wel benieuwd wat die oordeelt. Daarna is het de vraag of Plasterk nog adviezen van de consultatie over gaat nemen. Maar het moge duidelijk zijn dat wij pleiten voor aanpassingen. Met als een van de belangrijkste punten: in Nederland komt er, als deze wet doorgaat, geen rechterlijke toetsing. Dat is bij Amerikaanse inlichtingendiensten wel zo. Nederland haalt Amerika rechts in met deze wet.”

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore