Economie

Europa gaat je privégegevens delen als je het vliegtuig pakt

14 april 2016 12:17 Aangepast: 15 oktober 2017 11:18
Beeld © ANP

Europese landen gaan privégegevens van vliegtuigpassagiers uitwisselen en voor vijf jaar bewaren. De lidstaten zien de uitwisseling als een belangrijk instrument in de strijd tegen terrorisme en andere zware criminaliteit.

Het Europees Parlement heeft vandaag ingestemd met het zogeheten Passagiersnamen Register (PNR), waar jaren over is onderhandeld. De aanslagen in Parijs en Brussel hebben de onderhandelingen over het register opnieuw aangewakkerd. Het systeem moet onder andere aanslagen voorkomen door terrorismeverdachten tijdig op te pakken. 

Dit weet het PNR van jou
Via het register worden gegevens uitgewisseld die een persoon aan de luchtvaartmaatschappij levert. Het gaat dan om persoonsgegevens als je volledige naam, geboortedatum, adres, telefoonnummer en creditcardinformatie, gegevens die reizigers gebruiken om tickets te boeken.

Daarnaast wordt er andere informatie over je opgeslagen, zoals je reisbestemming, reisgeschiedenis, met wie je reist en of je bijvoorbeeld een halal-maaltijd bestelt. Deze informatie kan volgens het Europees Parlement worden gebruikt om criminelen op te sporen en criminele netwerken in kaart te brengen.

De informatie wordt door de luchtvaartmaatschappijen opgeslagen en gedeeld met de instanties van Europese landen, zoals de Nederlandse politie en geheime dienst AIVD. De informatie wordt voor vijf jaar opgeslagen en na vijf maanden gedeeltelijk geanonimiseerd. Dit houdt in dat sommige persoonsgegevens worden afgeschermd, maar de informatie kan nog wel naar je worden teruggeleid.

500 miljoen euro
Het 28-delige systeem - elk land krijgt een eigen database - gaat naar schatting 500 miljoen euro kosten. Het uitwisselen van passagiersgegevens is niet nieuw: de EU wisselt al jaren deze informatie uit met de VS, Canada en Australië. Nu gaat dat ook tussen Europese landen gebeuren.

Europese landen hebben zelf de keuze om deel te nemen aan het PNR-systeem. Het is vooralsnog onduidelijk of Nederland deel gaat nemen aan het systeem.

Thumbnail

'Geen oplossing, wel onmisbaar'
"Het PNR systeem is geen totaaloplossing in de terreurbestrijding maar wel een onmisbaar element", zegt CDA-Europarlementariër Jeroen Lenaers, die voor het PNR heeft gestemd. "Als wij door middel van de uitwisseling van relevante reisgegevens dichter bij het oppakken van terroristen en zware criminelen kunnen komen dan is dat het waard."

Daar is D66 het niet mee eens. De partij diende een amendement in om het systeem op één belangrijk punt aan te passen. De gegevens van vliegtuigpassagiers zouden met het amendement verplicht moeten worden uitgewisseld, maar alleen als er blijkt dat de persoon gesignaleerd staat of dat er een andere reden tot oplettendheid is. Dat voorstel haalde het niet.

Volstrekt absurd 
"Na de aanslagen in Brussel bleek dat de inlichtingendiensten faalden omdat ze informatie niet uitwisselden. Om nu in reactie daarop voor ieder land een aparte database met vluchtgegevens op te zetten, is volstrekt absurd", aldus GroenLinks-Europarlementariër Judith Sargentini.

"Het jarenlang opslaan van alle vluchtgegevens in Europa is een peperdure schijnoplossing in de strijd tegen criminaliteit en terrorisme. Wij steken de miljoenen voor zo'n PNR-systeem veel liever in iets dat bewezen wat oplevert: betere Europese samenwerking tussen politie- en justitiediensten."

Iedereen wordt verdachte
Rejo Zenger van burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom is ook kritisch en vreest dat het PNR-systeem van iedereen een verdachte maakt: "Je bent dan als onverdacht persoon opnieuw in beeld bij de overheid. Zij hebben niets in jouw leven te zoeken, behalve als daar een specifieke reden voor is. Dat principe zijn we langzaam aan het verlaten. Het is heel simpel: de overheid heeft gewoon niets te zoeken in mijn reisinformatie."

`