Economie

Verbod op gloeilampen bijna écht van kracht: de alternatieven

20 januari 2016 19:00 Aangepast: 20 januari 2016 22:21
Daar komt vanaf 25 februari een eind aan Beeld © Philips

Hij is al sinds 2009 verboden in ons land: de ouderwetse vertrouwde gloeilamp. Maar door een trucje kon hij toch nog verkocht worden. Daar komt vanaf 25 februari een eind aan. Wij zetten de alternatieven op een rij en kijken met experts in de toekomst.

De verkoop van gloeilampen voor consumenten werd in 2009 met de invoering van Europese regels verboden, omdat hij slecht voor het milieu is en maar heel weinig licht oplevert. Van de energie die de lamp verbruikt, wordt maar 5 procent omgezet in licht, de rest gaat op aan warmte. Door een maas in de wet konden gloeilampen van 60 watt toch nog verkocht worden in bouwmarkten. Maar vanaf 25 januari kan ook dat niet meer. Dan geldt er namelijk een importverbod, waardoor het niet meer mogelijk is om de bewuste lampen te importeren.

Gelukkig zijn er inmiddels voldoende alternatieven voor de gloeilamp. We zetten ze op een rij:

  • De spaarlamp en TL-balk. Die is tot 5 keer zuiniger dan de gloeilamp en gaat langer mee. Nadeel: hij start langzaam op en is meestal niet dimbaar. Bovendien zit er kwik in en dat is slecht voor het milieu en de gezondheid als ze stuk gaan. Toch adviseert Milieu Centraal om ze te gebruiken tot ze kapot gaan, in tegenstelling tot gloeilampen. "Die kun je beter meteen vervangen en weggooien, dat is beter voor het milieu", zegt een woordvoerder.
  • De halogeenlamp. Eigenlijk ook een gloeilamp, maar dankzij een speciaal gas zijn ze net iets efficiënter dan gloeilampen. Maar omdat ze maar een klein beetje zuiniger zijn en ook niet zo lang meegaan als gloeilampen, worden ze vanaf 1 september 2018 ook verboden. Dat zou eigenlijk dit jaar al gebeuren, maar Brussel vindt dat er nog niet genoeg alternatieven van goede kwaliteit zijn. Er zijn op dit moment 'gloeilampen' te koop met een halogeenlampje in de bol. Ook die verdwijnen dus van de markt.
  • Maar de belangrijkste vervanging is de led-lamp. Hij is nog zuiniger dan de spaarlamp en in de meeste gevallen gewoon dimbaar. Ze zijn wel duurder dan gloei- en spaarlampen, maar omdat hij zuiniger is, verdient die aanschafprijs zich binnen een jaar terug, volgens de Consumentenbond. "Er komt ook steeds meer keuze, zodat consumenten voor iedere lamp in huis een led-lamp kunnen kopen", volgens Milieu Centraal, die tips hebben waar je op moet letten bij de aankoop van een led-lamp. Er zijn tegenwoordig led-lampen voor alle soorten fittingen en met verschillende uitstralingen. Het nieuwste is de filament-led-lamp, die er uit ziet als een gloeilamp.

Het zal niet meer lang duren of op dit lijstje staat nog maar één soort lamp: de led-lamp. Zelfs de gloeilamp die onderzoekers van MIT ontwikkelden, een soort gloeilamp 2.0, verbruikt nog altijd drie keer zoveel stroom als een led-lamp. Eric Drent van Philips is stellig: "Alles wordt led. Alles. Met led-verlichting is alles mogelijk, van lichtjes zo klein als een speldenkop tot enorme bakken die stadions kunnen verlichten. De voordelen van led-verlichting zijn gigantisch." 

Overal led mogelijk
Daarbij speelt mee dat voor bijna alle soorten lampen inmiddels ook vervangingen met led zijn. "Neem de TL-balk. Je zou het niet zeggen, maar die is verantwoordelijk voor 40 procent van de wereldwijde verlichtingsmarkt. Je kunt ze nu vervangen voor balken met led, zonder het armatuur te vervangen." Dat geldt inmiddels ook voor lichtjes in koelkasten, afzuigkappen en ovens. 

"De led-lamp heeft gezorgd voor een totale transformatie van de verlichtingsmarkt. Traditionele lampen gaan er helemaal uit, of dat nu spaarlampen zijn of natriumlampen op straat. Met led is ook meer mogelijk, met name omdat het niet warm wordt. Zo werken we aan lichtgevende stoffen of tapijt waarin je teksten kunt weergeven met leds." 

Circulaire economie
De omslag naar duurzamer producten noopt bedrijven hun verdienmodel te veranderen, constateert hoogleraar Ruud Balkenende. Hij doceert Circular Product Design aan de Technische Universiteit Delft. Als producten beter worden en langer meegaan, moeten bedrijven zich gaan focussen op service verlenen, zegt hij. 

Hij noemt Philips als voorbeeld; die hebben contracten met onder meer bedrijven, steden en voetbalstadions, waarin zij verantwoordelijk zijn voor alles wat met verlichting en het onderhoud ervan te maken heeft. "Dat is een bredere ontwikkeling binnen de circulaire economie", vertelt Balkenende. Van rugzakken tot auto's, bij steeds meer consumentenproducten wordt gekeken of het geschikt is voor hergebruik en dan is het verlenen van service een aantrekkelijk verdienmodel, legt hij uit. 

Flink inslaan
Toch zou het nog goed kunnen dat je de oude, vertrouwde gloeilamp nog kunt kopen, winkeliers hebben ze massaal ingeslagen om ook na 25 februari nog aan de vraag te kunnen voldoen, blijkt uit onderzoek van onze economieredactie. Dat mag ook, mailt een woordvoerder van de Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT), zolang ze maar voor de verbodsdatum op de markt zijn gebracht.

Maar trucjes zoals nu worden toegepast, waarbij lampen werden bestempeld als ‘schokbestendig’, zijn dus verboden. En om dat te voorkomen is een vermelding van de speciale toepassing op de verpakking niet voldoende, maar moeten er ook uitgebreide technische specificaties worden aangeleverd.

`