Welkom bij RTL Nieuws! Hier vind je voortaan al jouw RTL Z nieuws, actuele beurskoersen, nieuwsuitzendingen en meer.

Heb je nog vragen? Check onze FAQ.

×
Geld en Werk

TTIP: Hebben ondernemers niet gewoon recht op bescherming?

05 oktober 2015 19:35 Aangepast: 06 oktober 2015 12:44
Beeld © EPA

Ruim drie miljoen Europese burgers hebben hun digitale handtekening gezet onder een petitie tegen vrijhandelsverdragen TTIP en CETA. De heetste aardappel: een speciale bescherming voor investeerders. Maar is een stukje bescherming niet hartstikke logisch?

Niet alleen comedian Arjen Lubach wordt naar van vrijhandelsverdrag TTIP. Miljoenen andere Europeanen zien het verdrag met de Amerikanen ook niet zitten. “Wij roepen de instituties van de Europese Unie en haar lidstaten op te stoppen met de onderhandelingen met de Verenigde Staten over TTIP en CETA niet te ratificeren”, staat er op de website Stop TTIP. Tussen de drie miljoen ondertekenaars zitten volgens Milieudefensie 100.000 Nederlanders

Heetste aardappel: ISDS
Bovenaan de lijst van bezwaren van de petitie-initiatiefnemers: ISDS. Slechts tien procent van de Nederlanders zit dat stukje van het verdrag zitten. ISDS is een onderdeel van het vrijhandelsverdrag, waardoor buitenlandse bedrijven een claim in kunnen dienen als ze financieel benadeeld worden, wanneer er (tussentijds) nieuwe wetgeving wordt aangenomen.  

RTL Z sprak met campagneleider Geert Ritsema van Milieudefensie over de vraag: hebben bedrijven niet gewoon recht op enige bescherming als ze zaken doen in het buitenland?

Om te beginnen: wat is er mis met ISDS?
"Het is een arbitrage-tribunaal waar investeerders naartoe kunnen stappen als hun winstverwachting geschaad wordt. Een parallel rechtsysteem dat alleen toegankelijk is voor buitenlandse investeerders. Overheden of milieu-organisaties zoals wij kunnen er niet naartoe stappen. Het is echt eenrichtingsverkeer. Het gaat vaak over milieubeleid: dan mag er bijvoorbeeld tóch niet naar schaliegas geboord worden en stapt een bedrijf naar dat tribunaal voor een schadeclaim. En de overheid mag de rekening betalen."

Maar als jij als bedrijf al miljoenen euro’s hebt geïnvesteerd en de vergunning had om naar schaliegas te boren; is het dan niet logisch dat het bedrijf een schadevergoeding wil?
"Je ziet nu iets vergelijkbaars in Groningen. Daar wordt de gaskraan dichtgedraaid, vanuit algemeen belang. Het zou natuurlijk zo kunnen zijn dat ExxonMobil een schadeclaim in gaat dienen. Dan gaat winst boven democratisch belang."

Op wat voor manier gaat winst dan boven democratisch belang? De gaskraan wordt nog steeds dichtgedraaid. Kamp bedenkt zich niet door zo’n schadeclaim.
"Dat is nog maar de vraag. Vattenfal heeft eerder een claim ingediend toen het zich ineens aan strenge milieu-eisen moest houden bij een kolencentrale in Hamburg. Hamburg heeft uiteindelijk de nieuwe milieu-eisen niet meer doorgevoerd. Dan is er sprake van een chilling-effect."

Ondernemers zeggen: nationale rechtbanken kunnen bevooroordeeld zijn. Ze kunnen kiezen voor de eigen overheid en het buitenlandse bedrijf laten zitten met z’n schade. Laat daar een onafhankelijk orgaan over beslissen.
"Nou ja, je kan moeilijk volhouden dat Amerika een bananenrepubliek is. Ze hebben een prima rechtssysteem. Bedrijven moeten maar gewoon naar de nationale rechtbank stappen."

Dus op gebied van voedselveiligheid is Amerika wel een bananenrepubliek en op gebied van rechtssysteem niet?
"We gaan elkaars standaarden erkennen en barrières wegnemen, maar vertrouwen elkaars rechtssysteem niet. Dat is toch vreemd?"

Dat is wat ik zeg. Het nee-kamp vertrouwt het rechtssysteem volledig en de voedselveiligheid niet en bij het ja-kamp is het exact andersom. 
"Er is echt wel wat aan te merken op het Amerikaanse rechtssysteem, maar er is geen corruptie. Waarom is er zo’n raar tribunaal nodig? Je maakt de positie van multinationals sterker en de belastingbetaler kan ervoor betalen."

En toch kan ik me voorstellen dat een Roemeense rechtbank voor een Amerikaan wel even iets anders is dan een Nederlandse bijvoorbeeld. Is een onafhankelijker orgaan dan toch niet beter? Niet achter gesloten deuren, maar wel een apart internationaal orgaan?
"Ook in Roemenië kan je gewoon een rechtszaak aanspannen. Onze positie is echt: we willen geen ISDS. Wij willen zelfs dat ISDS uit bestaande verdragen wordt gehaald."

Laten we het omdraaien. Stel, ik ben een zonnepanelen-ondernemer die in Amerika een vestiging wil beginnen. Eerst staan alle stoplichten nog op groen: het mag van de lokale autoriteiten, ik heb een vergunning én er is mij subsidie beloofd. Ik bereid me voor op de nieuwe vestiging en investeer miljoenen dollars. Net als ik van start wil gaan komt er een Republikeinse politicus aan de macht en die heeft het niet zo op zonnepanelen. Pech voor mij, geen zonnepanelenfabriek. Daar gaat mijn geld.
"Dat zou ik heel erg betreuren. Maar het is geen reden voor ons om dan maar wel ISDS in te voeren. Dan haal je ook andere bedrijfstakken binnen: vaak zijn het juist bedrijven uit de olie- en gasindustrie die claims indienen."

Komt dat ook niet doordat energie-beleid zo grillig is? Dan weer wel een vergunning, dan weer niet. Wel of geen subsidies voor duurzame energie. Daar moet je je als ondernemer maar naar schikken. Je loopt gigantische financiële risico’s als je wel vooruitplant.
"Ja, je ziet dat de fossiele energie-industrie steeds vaker onverwacht tegen overheidsgrenzen aanloopt. Dan werkt ISDS heel erg in het nadeel van duurzaamheid."

Hoezo? De burgemeester van Tilburg had misschien wel in één keer de Tesla-fabriek kunnen schrappen. Over twintig jaar zijn er misschien nauwelijks oliebedrijven meer en gaat het om de rechtsbescherming van groene bedrijven. Dat zou toch niet uit moeten maken.
"Je moet dan alsnog niet naast de rechtstaat die je hebt een tweede rechtstaat maken.”

Eurocommissaris Malmström wil ISDS nu een stukje transparanter maken. Is er een vorm van ISDS te bedenken die voor jullie wel oke is?
"De Europese Commissie vindt inderdaad ook dat zo’n tribunaal met commerciële advocaten niet meer kan. Maar wij willen echt geen ISDS. Laat de bedrijven maar gewoon naar de rechter van het land zelf stappen."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore