Geld en Werk

Het huishoudboekje van de staat: dit gaat eruit en erin

20 september 2016 19:41 Aangepast: 30 juli 2017 08:30

De begroting voor volgend jaar is weer bekend. En, net als al zoveel jaren hiervoor, wordt er meer uitgegeven dan dat er binnenkomt. Zo ziet het huishoudboekje van de staat eruit.

Het gat tussen de inkomsten en de uitgaven is dit jaar wel bijzonder klein te noemen. Het overheidstekort komt in 2017 uit op 0,5 procent van alles dat we met elkaar verdienen, het bbp.

De staat komt nog 'maar' 1,4 miljard euro tekort. Dat is het laagste tekort in jaren. Samen met de lagere overheden zoals gemeenten en provincies is het tekort 3,3 miljard euro. 

Dit komt er binnen

In totaal komt er 263,1 miljard binnen bij de staat. Dat geld komt voor meer dan de helft van belastingen. Daaronder valt bijvoorbeeld de loonbelasting en de winstbelasting. Daarmee sleept de overheid 80,2 miljard euro binnen.

Bijna hetzelfde bedrag komt er binnen uit indirecte belastingen. Daaronder vallen bijvoorbeeld de btw, accijnzen en auto- en milieubelastingen. Dit is goed voor 80,7 miljard euro.

Verder betalen werknemers en werkgevers nog een hoop premies. De premies voor volksverzekeringen zoals de aow zijn goed voor 41 miljard, voor werknemersverzekeringen die ons beschermen tegen arbeidsongeschiktheid en werkloosheid, int de staat 58,7 miljard.

De laatste vaste inkomsten van de overheid zijn de gasbaten. Die zijn flink geslonken de afgelopen jaren en komen in 2017 naar verwachting uit op 2,6 miljard euro.

Waar gaat dat dan heen?

Ook aan de uitgavenkant zijn er twee enorme posten: de zorg en de sociale zekerheid. Aan de zorg zijn we in 75,4 miljard euro per jaar kwijt (inclusief de zorgtoeslag). Aan sociale zekerheid betaalt de staat per jaar zelfs 78,5 miljard euro. Daaronder vallen bijvoorbeeld de kosten voor aow en de nabestaandenwet (37,5 miljard) en de WW (11 miljard).

Verder geven we 33,8 miljard uit aan onderwijs en bijna 23,5 miljard euro gaat naar de gemeentes en provincies.

Klein bier

De andere posten zijn, in vergelijking met deze bedragen, klein bier te noemen.

Naar Buitenlandse Zaken gaat 10,8 miljard en Defensie mag rekenen op 7,9 miljard. Veiligheid en Justitie moet het doen met 10,5 miljard euro en naar Infrastructuur en Milieu gaat 8 miljard euro. Alle overige ministeries geven met elkaar 10,7 miljard euro uit.

Schuld loopt op

Maar, Nederland heeft in de loop der jaren ook een forse schuld opgebouwd en daarover moet rente betaald worden. De rentelasten op die schuld bedragen 6,4 miljard euro in 2017.

De schuld van de overheid neemt volgend jaar wel toe, maar met 'slechts' 1 miljard tot 440 miljard euro. Dat is nog wel bijna 26.000 euro per Nederlander. Een gezin met twee kinderen heeft zo bekeken al een schuld van meer dan een ton.

`