Geld en Werk

Is inflatiedoelstelling ECB wel realistisch?

01 december 2015 16:55 Aangepast: 01 december 2015 17:13
Beeld © EPA

De ECB maakt donderdag bekend of er meer stimuleringsmaatregelen worden genomen. Ze streeft naar een inflatie van beneden, maar dicht bij de 2 procent. Daar zitten we al een tijdje onder. Het is de vraag of de inflatiedoelstelling wel haalbaar is.

Voor dit jaar gaat de Europese Commissie uit van een inflatie van 0,1 procent, de verwachting voor volgend jaar is verlaagd van 1,5 procent naar 1 procent. Voor 2017 wordt nu gerekend op een inflatie van 1,6 procent.

De ECB wil de inflatie omhoog krijgen maar het is de vraag of dat wel gaat lukken. De doelstelling van de ECB is het handhaven van de prijsstabiliteit.

Lage inflatie heeft nadelen
De inflatie ligt al een aantal jaren een flink stuk onder de 2 procent. Nu zijn sommige economen bang voor deflatie. Omdat overheden en vooral particulieren veel schulden hebben zou dat negatief doorwerken. Als de prijzen dalen wordt je schuld reëel gezien groter. 

Een lage inflatie lijkt voor consumenten prima, de spullen die we willen kopen worden immers nauwelijks duurder. Maar als je schulden hebt komt inflatie juist heel goed uit.

Als de rente heel laag is, dan raakt dat de pensioenfondsen, omdat de dekkingsgraad hard daalt. Door de lage rente zijn dekkingsgraden flink weggezakt, tot onder de 100. Gepensioneerden en deelnemers in een pensioenfonds hoeven de komende 5 tot 10 jaar niet op een verhoging van de pensioenuitkering te rekenen. Ook als pensioenen jarenlang niet voor de inflatie worden gecompenseerd kost dat een flinke hap uit je pensioen.

Duitse hyperinflatie in jaren twintig
De inflatie mag niet te laag zijn, maar ook niet te hoog. De vrees voor inflatie komt grotendeels door de vervelende ervaringen in Duitsland met hyperinflatie in de jaren twintig, waar een brood op een gegeven moment tientallen miljarden mark kostte. Geld was in feite niets meer waard. 

De Duitse centrale bank, de Bundesbank, streefde na de oorlog dan ook naar een beperkte inflatie en de ECB heeft dat overgenomen.

Geringere economische groei
In Europa ligt de economische groei nu op een veel lager niveau dan in de opbouwjaren na de oorlog. Na een periode van hoge groei wordt het steeds lastiger dat vast te houden, kijk maar naar China. In Europa zijn we dan ook al een tijd teruggezakt naar een lagere groei dan in de jaren vijftig en zestig nog kon worden behaald.

Een lagere groei gaat vaak gepaard met een lagere inflatie. Zo zullen bij een niet zo'n hoge groei machines niet zo vol bezet zijn, waardoor prijsstijgingen beperkt zullen zijn. 

Lagere groei, minder rendement voor beleggers
Door de lagere economische groei zullen rendementen die beleggers kunnen behalen ook lager zijn. De centrale bank zal de rente op een laag niveau brengen om de economie te stimuleren. De rente die je op obligaties krijgt vergoed zal laag zijn, net als de spaarrente.

Verder zullen bij geringe groei van de economie ook de bedrijfswinsten niet zo hoog zijn en dat heeft weer invloed op het dividend dat kan worden uitgekeerd en daarmee op de beurskoers.

Helpt stimuleren wel inflatie omhoog?
Of het stimuleren van de economie door centrale banken helpt is de vraag, want ondernemingen investeren alleen als ze vraag voor hun producten zien en consumenten vragen krediet als ze een huis willen kopen. Centrale banken kunnen wel erger voorkomen, maar ze kunnen niet voor een verbetering zoeken, zegt Hans de Geus. Ook Sylvester Eijffinger denkt dat stimulering niet helpt.

Verder is er sprake van vergrijzing en hoe ouder je bent, des te minder je nodig hebt. Je moeder van 72 vindt dat ze nog wel een paar jaartjes door kan met haar oude Nokia, terwijl jongeren juist ieder jaar de nieuwste smart phone willen hebben ('pap, iedereen in mijn klas heeft een iPhone6'). De vergrijzing zet een rem op de bestedingen en daarmee de inflatie.

Nu lijkt het dat stimulering vooral de prijzen van activa opstuwt.

'Lage rente, meer sparen'
Wat ook meespeelt bij de huidige lage inflatie is dat er sprake is van onderbesteding. Hans de Geus noemt dat het Duitse model: in het op export gericht beleid stijgt de productiviteit flink, maar de loonstijging blijft daarbij achter. Daardoor kunnen huishoudens niet alles kopen dat ze produceren.

Verder denken sommige economen, zoals Hans de Geus, dat door de huidige lage rente consumenten meer gaan sparen om toch hun spaardoelen te halen. Als je minder rente krijgt moet je immers meer inleggen om straks op een bepaald bedrag uit te komen.

Olieprijs drukt nu inflatie
Een beter beeld van de onderliggende ontwikkeling dan puur het inflatiecijfer geeft de kerninflatie. Daarbij wordt gekeken naar de inflatie zonder het effect van de prijzen van voedsel- en energie. Ook die kerninflatie ligt al jarenlang een stuk onder de doelstelling van dichtbij, maar beneden de 2 procent.

De ECB kijkt in eerste instantie naar het totale inflatie-cijfer, maar ook met een schuin oog naar de kerninflatie. Mocht de olieprijs weer wat stijgen, dan zal dat waarschijnlijk de inflatie wat opstuwen, maar de ECB heeft helemaal geen invloed op de olieprijs, dus zou focussen op de kerninflatie verstandiger zijn.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore