Welkom bij RTL Nieuws! Hier vind je voortaan al jouw RTL Z nieuws, actuele beurskoersen, nieuwsuitzendingen en meer.

Heb je nog vragen? Check onze FAQ.

×
Geld en Werk

TTIP-voorstander: schrap arbitragehof uit verdrag

25 februari 2016 06:17 Aangepast: 01 augustus 2017 08:00

Nikos Lavranos is één van de weinige Nederlanders die zich hardop durft uit te spreken vóór TTIP - het handelsverdrag dat in de maak is tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten. "Misschien moeten we het hele hoofdstuk over arbitrage maar uit het TTIP verdrag laten", zegt hij in een interview met RTL Z.

"Het is tenslotte maar één van de vierentwintig hoofdstukken. TTIP gaat Nederlanders veel opleveren, daar ben ik van overtuigd", vervolgt hij. 

Deze week onderhandelen de Verenigde Staten en de Europese Commissie verder over TTIP, het handelsverdrag tussen deze twee grote economische machten. Voor het eerst op de onderhandelingstafel: moet er een apart arbitragetribunaal komen die bedrijven de mogelijkheid geeft overheden te dagen? Wij spraken daarom met Lavranos, die namens de Nederlandse overheid over meerdere handelsverdragen onderhandelde en nu werkt bij Global Investment Protection AG, waar hij bedrijven adviseert op het gebied van arbitragezaken.

Je maakt het jezelf niet makkelijk door je als een van de weinige uit te spreken voor TTIP en de mogelijkheid om bedrijven een aparte rechtsgang naast de nationale rechter te geven (ISDS). De kritiek op het verdrag is groot, fel en vaak meer op de man dan op de bal. Hoe ga je daar mee om?"
"Eerdere interviews die ik voor de televisie gegeven heb zijn zo kortgeknipt dat elke nuance verdwijnt. Ik heb besloten alleen nog maar live-gesprekken te doen. Dan heb ik controle over mijn eigen woorden.

Je wordt inderdaad voor van alles uitgemaakt en dat raakt me ook wel. Toch blijf ik me uitspreken omdat ik een sterk gevoel voor rechtvaardigheid heb. We moeten echt van het idee af dat bedrijven altijd de boeven zijn en de overheid de brave borst. Kijk maar eens naar de zaak Yukos waarbij de baas Chodorkovski zonder eerlijk proces in de gevangenis werd gezet en het bedrijf door toedoen van de Russische overheid failliet is gegaan. Als aandeelhouder- groot én klein-  heeft het weinig zin om naar de Russische rechter te stappen.

Nu is Rusland zowel door het Europese Hof voor de Rechten van de Mens als het Permanent Hof van Arbitrage in Den Haag veroordeelt tot het betalen van 50 miljard euro's aan schadevergoedingen." (Rusland weigert die overigens te betalen – red.) 

Het wordt juist niet als rechtvaardig gezien buitenlandse bedrijven een aparte rechtsgang te geven ten opzichte van nationale bedrijven. Bovendien is de angst dat overheden helemaal geen eigen beleidsvrijheid meer hebben omdat ze anders weer een claim van een multinational aan hun broek krijgen.
"Ik ben het niet met je eens. Staten winnen nog steeds 40 procent van de zaken. In de beroemde zaak Philip Morris tegen Australië won Australië. Het land mag gewoon pakjes sigaretten blijven verkopen met 'horrorplaatjes' erop

Een ander voorbeeld is de zonnepanelen zaak in Spanje. Op zich vind ik dat bedrijven die investeren in zonne-energie en hun business-case hebben gemaakt op basis van bepaalde subsidies van de overheid er op mogen vertrouwen dat de overheid die maatregelen niet zo maar ineens met terugwerkende kracht intrekt – zoals dat in Spanje is gebeurd. 

Toch denkt het arbitragetribunaal er anders over: het beleid van Spanje is niet 'irrationeel of arbitrair': een bedrijf dat investeert in groene energie moet er rekening mee houden dat subsidiemaatregelen in een land van tijdelijke aard kunnen zijn

Dichterbij huis is de Ping An zaak. De Chinese verzekeraar had België gedaagd wegens het Fortis-debacle. In de nadagen van Fortis was Ping An ingestapt als aandeelhouder maar het bedrijf ging kort daarna toch kopje onder. Het arbitragehof van de Wereldbank heeft de claim van 2 miljard afgewezen."

Waarom zouden we een arbitrage-clausule tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten moeten afspreken in TTIP – twee grote democratische machtsblokken waar het goed geregeld is met de rechtspraak?
"Nederland en de Verenigde Staten hebben nooit een handels/investeringsverdrag gehad met elkaar en hebben dus ook nooit afspraken gemaakt over arbitrage. De twee landen hebben elkaar altijd gewoon vertrouwd. Ik kan me voorstellen dat de Verenigde Staten er anders over denken als het gaat om landen als Hongarije of Roemenië. Het is natuurlijk ook een optie de hele arbitrageclausule uit TTIP te halen. Het is tenslotte maar één van de 24 hoofdstukken. Die andere hoofdstukken zullen voor het Nederlandse bedrijfsleven veel voordelen opleveren." 

Zo overtuigend zijn de rapporten niet dat TTIP ons echt groei en banen op gaat leveren?
"Nederland heeft zich altijd heel erg goed kunnen aanpassen. Ik ben er van overtuigd dat ze garen spinnen bij het verdrag. Dat durf ik niet te zeggen voor landen als Italië en Frankrijk die maar weinig veranderen."

Deze week ligt ook het ICS voorstel (Investment Court System) van de Europese Commissie op tafel. De Europese Commissie wil een eigen arbitragesysteem oprichten – met onafhankelijke rechters. Gaat dat plan het halen denk je? 
"
Nee, dat denk ik niet. Wij hebben net een uitgebreide analyse over het voorstel van de Europese Commissie geschreven en daarin concluderen  wij dat het ICS voorstel een politiek antwoord is op de felle kritiek op arbitrage maar het is niet realistisch dat dit er echt komt. De Verenigde Staten zullen niet akkoord gaan met een nieuw, apart Hof en bij ons zal het Europese Hof van Justitie het voorstel blokkeren. ICS maakt het mogelijk dat in hoger beroep de rechters kunnen toetsen aan Europees recht. Het Hof van Justitie zal nooit toestaan dat een ander instituut naast het Hof dat kan. We zouden wat mij betreft veel beter kunnen aansluiten bij wat er al is. Ook bij ICSID (het arbitragesysteem van de Wereldbank) wordt nagedacht over het verbeteren van de transparantie en het instellen van een hoger beroep."

Wat is jouw grootste bezwaar tegen het voorstel van de Europese Commissie?
"Ik twijfel aan de onafhankelijkheid en de competentie van die mensen die benoemd moeten gaan worden. In dit nieuwe voorstel selecteren de Verenigde Staten en de Europese Unie samen vijftien rechters: vijf uit de VS, vijf uit Europa en nog vijf uit andere landen op de wereld. Hiermee haal je de balans uit het arbitragesysteem waar partijen juist sámen hun arbiters benoemen. Het selectiesysteem is uitermate ondoorzichtig."

Dit wordt natuurlijk een grote koehandel met lijstjes. Wie worden genoemd? Waar komen de vijf derde landen rechters vandaan? De beste juristen? Of mensen die de overheid heel goed gezind zijn? Je ziet nu in de Verenigde Staten hoe politiek de opvolging van de conservatieve rechter Scalia is. In Frankrijk wordt de voormalige minister van Buitenlandse Zaken Laurent Fabius zomaar door President Hollande benoemd tot rechter en president van het Constitutionele Hof van Frankrijk. Fabius moet nu dus over zijn eigen beleid gaan oordelen. Ik vind dat ridicuul."

Maar in de voorsteltekst staat dat de rechters niet verbonden mogen zijn aan de overheid?
Ik moet nog zien wat dat in de praktijk moet worden. In artikel 11 staat inderdaad dat rechters 'niet verbonden zijn aan een overheid'. Je kunt dan denken aan oud-rechters, voormalig diplomaten, hoogleraren. Maar in de laatste tekst die naar de Amerikanen is gegaan is een hele gekke voetnoot bij artikel 11 opgenomen. Daar staat: "Dit betekent niet dat personen die ambtenaar zijn of een inkomen van de overheid krijgen, maar die op een andere manier toch onafhankelijk zijn van de overheid, niet verkiesbaar zijn."

Hoe moet ik dat lezen? Het moet geen Hof worden dat helemaal pro-staat is. Dan krijgt het Hof niet het vertrouwen van investeerders. Er zou op z'n minst voorafgaand een consultatieronde moeten komen waarbij ook de investeerders over de selectie van de rechters wat te zeggen kunnen hebben."

Nederland heeft op dit moment al meer dan 90 handelsverdragen met arbitrageclausules (ISDS) erin. Dat maakt Nederland een spil in ISDS- zaken. Gaan we die positie verliezen?
Wereldwijd zijn er meer dan 3000 handelsverdragen. Er is voor investeerders dus veel te kiezen. Veel van mijn klanten gaan nu naar Zwitserland. Zuid-Korea is 'hot' op dit moment, daar hebben ze een paar jaar geleden een centrum voor arbitrage opgericht. Ik kreeg vanochtend nog een mailtje van een recruiter dat ze daar advocaten en arbiters zoeken. Of wat dacht je van Mauritius?

Minister Ploumen wil zoveel mogelijk van de Nederlandse handelsverdragen af. Prima, maar dan moet je ook het hele verhaal vertellen: dat beleid gaat ook een heleboel banen kosten aan de Zuid-as en zal zeker niet goed zijn voor de aantrekkingskracht van Nederland als plaats voor investeringsarbitrage."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore