Geld en Werk

Nederland in acht grafieken: welke keuzes maken we?

18 juni 2016 14:01 Aangepast: 20 juni 2016 11:23

'De belastingen blijven maar stijgen', 'de zorg wordt ieder jaar duurder' en 'er moet meer geld naar onderwijs'. Zomaar een aantal veelgehoorde uitspraken in de Nederlandse politiek. Maar klopt het ook? Voor Het Financiële Plaatje doken we eens in de cijfers. Nederland in acht grafieken.

Laten we beginnen bij het begin. Sinds 1950 zijn we in Nederland een heel eind gekomen. Ons BBP, alles wat we met elkaar verdienen, is verzeventigvoudigd. Omgerekend naar huidige prijzen was het BBP net na de oorlog iets meer dan 10 miljard euro. Dit jaar komt dat volgens het Centraal Planbureau uit op 703,98 miljard euro.

Thumbnail

Toen woonden er in Nederland ook nog maar tien miljoen mensen, waarvan er nog geen vier miljoen werkten. Inmiddels zijn we met zeventien miljoen en is het aantal werkenden gestegen tot ruim acht miljoen.

Belastingen stijgen niet

Van alles wat we bij elkaar verdienen zijn we in totaal 37,12 procent kwijt aan belastingen en sociale premies. Dat levert de Staat tussen de 250 en 260 miljard euro op, waarvan vervolgens bijvoorbeeld onze wegen, zorg en veiligheid van betaald kunnen worden.

Thumbnail

De gedachte dat de belastingdruk in Nederland hand over hand toeneemt, is trouwens niet terecht. Zo was de belasting- en premiedruk aan het begin van de jaren ’90 met ruim 42 procent van het BBP een stuk hoger dan nu.

In de grafieken is ook goed te zien dat de stijging van de collectieve lasten er vooral schuilt in de sociale premies, en niet zozeer in de belastingen. Vooral in de jaren ’60 en ’70 is er flink wat bijgekomen. Dat is niet verwonderlijk, in die tijd werden veel sociale voorzieningen geïntroduceerd.

Thumbnail

Waar geven we het aan uit? (niet aan defensie in ieder geval)

Al dat geld (en nog een beetje, daarover later meer) wordt ook weer uitgegeven. Wij hebben een aantal belangrijke zaken eruit gepikt.

Thumbnail

Sinds 1950 zijn we in ieder geval stukken minder uit gaan geven aan het leger. In de jaren net na de oorlog gaven we er nog meer dan 4 procent van ons BBP aan uit. Dat is geleidelijk gedaald naar een krappe 1 procent. Sinds jaar en dag voldoen we daarmee niet meer aan de Navo-norm. Eigenlijk moeten leden van het bondgenootschap minimaal 2 procent van hun BBP uitgeven aan defensie.

Veiligheid, politie en justitie, wordt juist steeds belangrijker voor politiek Den Haag. Deze grafiek laat juist een omgekeerde beweging zien. Vorig jaar gaven we een recordbedrag van 1,87 procent van ons BBP hieraan uit.

Thumbnail

Onderwijs

Een opmerkelijke uitgavenpost is onderwijs. Aan het begin van de meting gaven we er nog maar tussen de twee en drie procent van ons geld aan uit. Tot 1970 stegen de uitgaven hiervoor explosief, tot 7 procent van het BBP tijdens de regeerperiode van het Kabinet-De Jong.

Thumbnail

Sindsdien gaan de uitgaven voor onderwijs zachtjesaan naar beneden, met een dip in het jaar 2000. Vandaag de dag geven we er zo'n 5,2 procent van het BBP aan uit: ruim 36 miljard euro.

Uitgaven punt van zorg

De meest spectaculaire grafiek is die van de collectieve zorguitgaven. Deze zijn sinds 1950 volledig geëxplodeerd. Door de betere voorzieningen en de vergrijzing zijn we er veel meer aan uit gaan geven. 66 jaar geleden koste de collectieve zorg ons nog geen 0,8 procent van het BBP. Inmiddels is dat gestegen 9,45 procent van alles wat we bij elkaar verdienen.

Als we ook de niet collectieve zorgkosten meerekenen (dat wat we zelf betalen buiten de verzekeringen om) zijn we zelfs 14 procent van ons BBP eraan kwijt: ruim 95 miljard euro.

Thumbnail

We geven meer uit dan er binnenkomt

Voor al die uitgaven halen we lang niet altijd genoeg geld op. Ook dit jaar geeft de Nederlandse Staat weer meer uit dan er binnenkomt. Het begrotingstekort komt naar schatting op 1,4 procent van het BBP. De staatsschuld is al jaren te hoog, volgens de Europese regels. Die schrijven voor dat de schuld niet hoger mag zijn dan 60 procent van het nationaal inkomen.

Sinds 2011 zitten we daar weer ruim boven, nadat de schuld in de crisisjaren enorm hard was gestegen. Op dit moment hebben we een Staatsschuld van 64,5 procent van het BBP: ruim 442 miljard euro.

Thumbnail

`