Geld en Werk

Dit is de ongrijpbare varkensbaron achter de afgebrande varkensflat

27 juli 2018 15:41 Aangepast: 30 juli 2018 17:26
Adriaan Straathof is de meest omstreden varkensboer van Nederland. Beeld © Hollandse Hoogte

Voor zijn tegenstanders staat hij symbool voor alles wat fout gaat in de vleesindustrie. Anderen noemen hem een vakman. Dit is Adriaan Straathof (62), eigenaar van varkensflat de Knorhof in Gelderland die precies een jaar geleden afbrandde, met meer dan 20.000 dode dieren als gevolg.

Het is donderdag 27 juli 2017, vandaag precies een jaar geleden. Om 17.30 uur is een voerleverancier aan het lossen bij de varkensstal de Knorhof in het Gelderse Erichem als hij brand in de stal ontdekt. Eigenaar Adriaan Straathof is op dat moment in Hongarije, waar hij woont.

Herdenking en protestmars

Via niet geïmpregneerde isolatiepanelen verspreidt het vuur zich razendsnel door de megastal. "Binnen een half uur was het vuur verspreid door het hele complex", vertelde hoofdofficier van dienst van de brandweer Jan van Amerongen destijds tegen Brabants Dagblad.

Er ontstaat enorme rookontwikkeling. Honderd brandweermannen doen wat ze kunnen, maar varkensflat de Knorhof brandt volledig uit. Alle varkens in de stal, dat waren er zeker 20.000, zijn daarbij doodgegaan.

Vandaag organiseren dierenactivisten een herdenking en een protestmars. Ze willen voorkomen dat Straathof een dubbel zo groot complex gaat herbouwen.

Bekijk hier de beelden van de brand

De meest gehate varkensboer

De oorzaak van de brand is nooit achterhaald. "De brand heeft Straathof erg aangegrepen. Vanwege het dierenleed", meldt zijn woordvoerder Jan Voermans, die de schade op miljoenen inschat. Adriaan Straathof zelf krijgen we niet te spreken.

Na de brand werd Straathof definitief de meest gehate varkenshouder van het land, maar daarvoor was de varkenshouder ook al vaak in opspraak geweest. "Hij wil steeds maar groter en meer en richt zich alleen op de bulkproductie. Hij heeft de Europese wetgeving herhaaldelijk overtreden", zegt Frederieke Schouten van dierenrechtenorganisatie Varkens in Nood.

Miniatuurvoorbeeld

Beelden van de brand in de megastal. (beeld: ANP)

"Straathof staat symbool voor alles wat er mis is in de intensieve veehouderij", laat Erwin Vermeulen van Animal Rights weten.

Eigenaar Adriaan Straathof wordt ook wel de varkensbaron genoemd. Tot 2015 was hij de grootste varkenshouder van Europa. Op het hoogtepunt had Straathof 23 varkensbedrijven verspreid over Nederland (5), Hongarije (8) en Duitsland (10). In Duitsland alleen al had hij bijna 400 mensen in dienst. Straathof produceerde 2 miljoen biggen per jaar.

Doodgeslagen biggetjes

Zijn imperium halveerde bijna nadat de Nederlandse ondernemer eind 2014 een beroepsverbod kreeg opgelegd door de Duitse Justitie. Die Zeit noemde hem 'de belichaming van het kwaad'. Bij een inval in zijn bedrijf in de deelstaat Saksen-Anhalt begin 2014 was vastgesteld dat de biggen van Straathof werden mishandeld, zo stelde de Duitse justitie vast.

Het weekblad Stern zond beelden uit van onder andere een biggetje dat in de stal werd doodgeslagen. Door het beroepsverbod moest Straathof gedwongen zijn 11 bedrijven in Duitsland van de hand doen. Woordvoerder Voermans wijdt de misstanden aan de grootte van de onderneming. "Als je honderden mensen in dienst hebt, gaat er weleens iets mis."

Gepeste kinderen

In de jaren na het debacle in Duitsland doken vaker filmpjes op waarop te zien is hoe biggen worden mishandeld of verwaarloosd. Onder andere in de Knorhof is gefilmd. Dierenrechtenorganisaties willen ook een beroepsverbod voor Straatman in Nederland, maar dat verbod komt er niet.

Dat tegenstanders Straathof zien als symbool van het kwaad doet de 62-jarige varkensboer veel, volgens woordvoerder Voermans. Hij weet niet of Straathof wordt bedreigd. "Maar hij is wel in de jaren negentig uit de gemeente Buren verhuisd, omdat zijn kinderen werden gepest. Dat heeft veel met hem gedaan."

Een bescheiden vakman

Varkensboer Johnny Hogenkamp uit Dalfsen neemt het op voor Straathof. "Als collega-varkenshouder vind ik dat hij bij de betere hoort qua vakmanschap." Hij bewondert Straathof om het feit dat de varkensboer nog altijd zelf in de stallen werkt en zijn personeel persoonlijk opleidt tot varkensverzorger.

​Ook Ruben van Boekel, die Straathof als één van de enigen heeft geïnterviewd, is mild over de varkensboer. Voor vakblad Pig Business sprak Van Boekel Straathof op zijn bedrijf in het Duitse Gladau. "Ik ken hem als een bescheiden, ambitieuze man die gepassioneerd is van biggen fokken. Zijn bedrijf zag er goed geleid uit en de bedrijfsresultaten oogden uitstekend. Wel is hij naïef geweest in wat de schaalgrootte van zijn onderneming heeft gedaan met de beeldvorming over hem."

Miniatuurvoorbeeld

De stallen van Knorhof voor de brand. (beeld: ANP)

Talloze rechtszaken

Naïef of niet, de varkensboer is regelmatig negatief in het nieuws geweest. "Straathof lapt al jaren de regels aan zijn laars", verklaart Erwin Vermeulen van Animal Rights die media-aandacht. Vermeulen wijst op de talloze rechtszaken die de varkensboer voerde met gemeenten en de strijd met buurtbewoners, die klaagden over stankoverlast.

Geen misstanden meer

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit bezocht de bedrijven van Straathof tussen 2007 en 2014 veertien keer. In sommige gevallen was er sprake van 'ernstig verminderd dierenwelzijn'. De NVWA deelde voor honderdduizenden euro's aan boetes uit, schrijft Dijksma in een brief aan de Tweede Kamer in 2015. Dijksma noemde de situatie zorgelijk.

"Er was geen sprake van dierenmishandeling, maar hij voldeed niet aan de wettelijke normen", benadrukt Jan Voermans. De regels veranderen regelmatig volgens de woordvoerder en die veranderingen moet je maar kunnen bijhouden. "Straathof was een aantal keer te laat met aanpassingen aan zijn stal."

Maar de laatste jaren gaat het beter, erkent dierenactivist Schouten. De NVWA heeft geen misstanden meer geconstateerd.

Officieel geen plannen

Over de geplande herbouw waar dierenrechtenorganisaties vandaag bezwaar tegen maken is Jolijn Zwart-Van Kessel van VVD Buren kort: "Officieel zijn er nog geen plannen zijn ingediend. Ik heb er tot die tijd geen oordeel over."

`