Geld en Werk

Zo voorkom je een horrorkantoor: 'Gebruik geen zwart'

13 juni 2018 16:22 Aangepast: 14 juni 2018 09:22
De koning opende het gebouw aan de Rijnstraat 8 in Den Haag, vorig jaar november. Beeld © ANP

Het pand van de ministeries van Buitenlandse Zaken en Infrastructuur en Waterstaat won een architectuurprijs, maar de gebruikers ervan zijn er niet over te spreken. Hoe voorkom je dat je kantoor deprimerend en lawaaierig wordt gevonden? "Dat industriële is hartstikke leuk en hip, maar voor de akoestiek doet het niet veel goeds."

Of architectenbureau OMA nog steeds trots is op de Haagse Rijnstraat 8, het kantoorgebouw van twee ministeries waarvan de ambtenaren flink chagrijnig worden? 'Absoluut', zegt woordvoerder Alex Regeten. Verder wil het bureau niets kwijt over de commotie rondom het pand. 

Het kantoorgebouw van de ministeries van Buitenlandse Zaken en Infrastructuur en Waterstaat ligt al langer onder vuur. Ambtenaren klagen al maanden over gebrek aan werkplekken en de deprimerende werksfeer. Vandaag kwam een rapport naar buiten van het Center for People and Buildings waarin de kritiek wordt bevestigd.

Dat OMA eind vorig jaar een architectuurprijs won voor het pand, kan slechts op spot en hoon rekenen van de ambtenaren.

'Gebruik geen zwart op kantoor'

Valt de architect iets te verwijten? Tot op zekere hoogte wel, maar lang niet voor alle problemen. Het interieurontwerp leidt tot veel klachten: door het gebruik van de kleur zwart in het pand hangt er een nogal sombere sfeer, vertellen ambtenaren. Dat had misschien anders gekund.

"Zwart zou ik zeker niet gebruiken in een kantooromgeving", zegt werkplekdeskundige Yvette Schoorl. "Dat maakt het heel donker binnen en de ruimte wordt er een stuk kleiner van. Veel mensen vinden het ook een deprimerende kleur." 

Miniatuurvoorbeeld

Het interieur van het pand aan de Rijnstraat 8 in Den Haag zou te somber zijn. (Foto: Kick Smeets/Rijksoverheid)

Ook de manier waarop bureaus staan opgesteld drukt een stempel, legt Schoorl uit. Daarnaast: valt er voldoende licht in een ruimte? Of schijnt de zon juist hinderlijk op een computerscherm? Met dat soort vragen houdt Schoorl zich onder meer bezig.

Kleuren spelen een belangrijkere rol op de werkplek, beaamt ook kantoor- en werkplekstylist Christine Schlette. "Ik ben een onwijze voorstander van groen. Zwart is heel trendgevoelig. Als je dat mooi vindt: doe het lekker thuis, maar niet op kantoor."

'Ook de schuld van het ministerie zelf'

Toch kun je de schuld van de problemen op de Rijnstraat niet volledig in de schoenen van de ontwerper schuiven. Een van de voornaamste klachten over het kantoorgebouw is bijvoorbeeld het gebrek aan werkplekken. Dat is net zo goed een fout van de opdrachtgever, zegt Harm Tilman, hoofdredacteur van De Architect.

Hij schreef begin dit jaar een blog naar aanleiding van de kritiek op het pand. "Als er onvoldoende werkplekken zijn voor de medewerkers, dan zijn de capaciteit, de groei en het gebruik dus niet juist verwoord in het Programma van Eisen", schrijft hij, verwijzend naar de opdrachtinstructie van het Rijksvastgoedbedrijf. 

'Gebruik geluidsabsorberend materiaal'

Die 'overbevolking' leidt nu tot problemen. "De ontwerper heeft geleverd wat de opdrachtgever wilde: een kantoor met 4400 werkplekken", verduidelijkt Tilman. Als je daar met meer dan 6000 mensen gaat werken gaat het vanzelfsprekend niet altijd goed. "Maar het is de overheid die dat zelf verzint." 

Miniatuurvoorbeeld

Artist impression van het interieur van de Rijnstraat 8. (Foto: BAM/OMA)

Door de krapte ervaart het ambtelijk personeel geluidsoverlast, vieze wc's en een gebrek aan privacy. "De eerste tip is: zorg voor meer werkplekken", benadrukt kantoorstylist Schlette. "Maar denk ook aan geluidsabsorberende materialen in het interieur. Dat industriële is hartstikke leuk en hip, maar voor de akoestiek doet het niet veel goeds. Vloerbedekking, gordijnen en stoelbekleding kunnen veel doen."

Tilman vindt de regels van aanbestedingsprocedures vreemd in dit verband. "Bedrijven die daarop intekenen mogen geen contact hebben met de gebruikers, omdat het concurrentieproces dan verstoord wordt", vertelt hij. Maar dan kunnen werknemers ook niet vertellen wat hun lievelingskleur is.

Behoefte aan concentratie en privacy

Flexplekken zijn meer werknemers een doorn in het oog. Vorig jaar promoveerde Christina Wessels op een onderzoek naar de productiviteit van flexplekken. Wat blijkt: het levert niets op.

Bovendien hebben werknemers behoefte aan concentratie, privacy en sociaal contact met dezelfde kleine club mensen, analyseerde het CfPB in de jaarlijkse monitor naar arbeidsomstandigheden. Precies die dingen komen in het gedrang op de flexvloer.  

'Mensen zijn gelukkiger met een vaste werkplek'

"Dat zou wel prettig zijn", antwoordt werkplekdeskundige Schoorl op de vraag of werkgevers beter afscheid kunnen nemen van flexplekken. "Het kost zoveel tijd en uitleg: mensen moeten steeds hun werkplek opnieuw instellen, op de goede hoogte zetten, stoel goed zetten. Mensen zijn gelukkiger met een vaste plek."

Ook Tilman wijst op de voordelen van een vaste plek. "Iedere dag op zoek naar een leeg bureau, het voelt een beetje als een zinloze activiteit", zegt hij.  

Het ministerie van Binnenlandse Zaken, waar het Rijksvastgoedbedrijf onder valt, laat weten de klachten serieus te nemen. "Er wordt gewerkt aan een mix van verbeteringen op het gebied van facilitaire voorzieningen, inrichting en kleurgebruik voor verdere verbetering."

`