Geld en Werk

Huishoudens hebben in 40 jaar amper meer te besteden gekregen

05 februari 2018 13:26 Aangepast: 05 februari 2018 17:07
Robotisering zorgt voor minder inkomsten voor werknemers. Beeld © iStock

Nederlandse huishoudens hebben in de afgelopen veertig jaar amper meer te besteden gekregen. De belangrijkste reden is dat bedrijven een groter deel van de economische taart afsnoepen.

Dat blijkt uit een groot onderzoek van de Rabobank. Het geld dat gezinnen daadwerkelijk vrij kunnen besteden, het zogenoemde reëel besteedbaar inkomen, is met slechts enkele procenten toegenomen.

Kleinere gezinnen

Daarvoor zijn meerdere verklaringen en dat is niet per se allemaal slecht nieuws voor wat we te besteden hebben. De summiere stijging wordt ten dele verklaard doordat de gezinnen kleiner zijn geworden. Met andere woorden: we delen de taart met meer gezinnen die ook minder gezinsleden tellen.

Daarvoor gecorrigeerd is het besteedbaar inkomen in veertig jaar met 18 procent gegroeid, maar ook dat noemt de bank in zo’n lange periode 'gematigd' en 'een somber beeld'.

Waar gaat al die economische groei dan heen als het niet bij de huishoudens komt? Twee veelvraten nemen steeds meer voor hun rekening: de overheid en het bedrijfsleven.

De overheid

Uit cijfers van het CBS, waarop de bank zich baseert, blijkt dat tot 2000 er structureel zo'n 60 procent van het nationaal inkomen terechtkwam bij huishoudens. Sindsdien is dat aandeel redelijk spectaculair gezakt naar 54 procent.

En er gaat juist meer geld naar de overheid. Sinds 2000 nam het aandeel van het nationaal inkomen dat naar de staat gaat juist toe, van ruim 24 procent naar ruim 28 procent.

Daarbij moet wel aangetekend worden dat huishoudens natuurlijk ook profiteren van overheidsuitgaven. De sterke stijging van de het aandeel van de overheid heeft volgens de bank deels te maken met de sterk gestegen zorgkosten.

De markt

Maar vooral bedrijven snoepen een steeds groter deel van de taart op. En dat geld belandt uiteindelijk niet altijd bij (Nederlandse) huishoudens.

Het inkomensdeel van bedrijven is sinds de jaren '80 bijna verdrievoudigd. De vraag is: als bedrijfswinsten uiteindelijk weer terechtkomen bij de eigenaren, is er dan een probleem? Ja, denkt de bank, want huishoudens zijn vaak niet de eigenaren van bedrijven die grote winsten maken, maar vaak zijn het buitenlandse aandeelhouders.

Minder geld naar arbeid

Toch heeft het hogere deel van de nationale verdiensten voor bedrijven ook niet alleen te maken met het feit dat bedrijven meer geld opsparen en niet (aan Nederlanders) uitkeren. Er wordt ook sowieso minder uitgegeven aan arbeid, loon dus voor werknemers.

Een belangrijke reden daarvan is robotisering en technologische vooruitgang. Dat is vooral ten koste gegaan van laag- en middelbaar geschoold werk. Werkenden die hoogopgeleid zijn nemen juist een groter deel van het totaalinkomen voor hun rekening.

Gevolgen voor middengroepen beperkt door overheid

Als we de markt helemaal zijn gang zouden laten gaan, zou deze ontwikkeling voor de middeninkomens desastreus uitpakken. Het zogenoemde primaire inkomen van de middeninkomensgroepen daalde sinds 2000 met percentages tussen ongeveer 10 en 45 procent.

Uiteindelijk daalde voor deze groepen het reële besteedbare inkomen, dat wat ze daadwerkelijk uit kunnen geven, sinds die tijd maar enkele procenten omdat de overheid door middel van bijvoorbeeld toeslagen en andere fiscale regelingen zorgt voor een eerlijker verdeling.

Toch werden de inkomensverschillen groter de afgelopen jaren. Alleen de rijkste 30 procent zag hun besteedbare inkomen juist stijgen. 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`