Geld en Werk

'Van koopjesjagen worden we niet gelukkig, van dagjes uit wel'

28 november 2017 13:51 Aangepast: 28 november 2017 15:30

Door Black Friday en Cyber Monday is de verleiding groot: lekker koopjesjagen voor de feestdagen of gewoon voor jezelf. Maar of je daar nou gelukkig van wordt?

De van oorsprong Amerikaanse uitverkoopdagen vliegen je om de oren. Vorige week was het Black Friday, waar veel Nederlandse ketens aan meededen. Ze boden producten goedkoper aan (of deden alsof). Gisteren was het Cyber Monday. Nog een marketingterm die bedacht is voor een grote sale bij webshops.

En dan hebben we het nog niet over alle andere sale-momenten en bonusaanbiedingen gedurende het jaar. Nee zeggen en niet zwichten voor alle aanbiedingen blijkt moeilijk.

"Het voelt alsof we een dief zijn van onze eigen portemonnee", vertelt consumentenpsycholoog Patrick Wessels. "Je krijgt het gevoel dat je iets verliest als je geen gebruik maakt van de korting."

1400 euro besparen

Soms kan het natuurlijk hartstikke nuttig zijn om aanbiedingen in de gaten te houden: de Consumentenbond rekende eerder uit dat je zo jaarlijks 1400 euro kunt besparen. Maar wie zich helemaal laat leiden door de aanbiedingen van online en offline winkels houdt er waarschijnlijk een somber gevoel aan over.

Wessels beschrijft de Zelfbeschikkingstheorie die stelt dat er drie factoren cruciaal zijn voor ons ervaren geluksniveau: autonomie, competentie (iets goed kunnen) en verbondenheid (met anderen).  "Als je allerlei aanbiedingen blijft volgen dan vreet dat aan je autonomie. Je laat namelijk de winkel bepalen wat je koopt, terwijl autonomie juist gelukkig maakt."

Jagen op goedkoopste spullen

Je hebt natuurlijk uitzonderingen. Er zijn er consumenten zoals 'Gierige Gerda' die erg gelukkig worden van bezuinigen op boodschappen. "Dat is het competentie-element. Als je erin slaagt om nooit teveel te betalen voor je shampoo, kan dat een goed gevoel opleveren", zegt Wessels. 

Er is nóg iets af te dingen op het jagen op de goedkoopste spullen. Of je nu iets voor jezelf koopt of voor een ander: het geluksgevoel dat mensen overhouden aan spullen is veelal van korte duur. "Bij spullen neemt de waarde die je er gevoelsmatig aan toekent sneller af, dan bij ervaringen", zegt Wessels.

'Ik ben een reiziger'

Bovendien zijn ervaringen vaak meer gekoppeld aan je identiteit dan spullen. "Je zegt eerder 'ik ben een reiziger' dan 'ik ben iemand die graag dure stoelen koopt'." Onderzoek toont dan ook aan: je kunt beter geld uitgeven aan ervaringen, dan aan spullen

Bij ervaringen, zoals een dagje uit, is de gelukscomponent 'verbondenheid' ook meer aanwezig: je doet dan iets samen met andere mensen.

Ervaringen maken gelukkiger

Tegenwoordig geeft Wessels standaard een dagje uit voor de grootouders van zijn vriendin. "We zijn voor hun trouwdag een dagje naar Leiden gegaan, waar ze ooit woonden. Ze hebben de dag van hun leven gehad. We hadden ook een bloemetje kunnen kopen, maar die was na een paar weken weg geweest."

Overigens zijn er natuurlijk ook spullen die juist voor mooie ervaringen kunnen zorgen. Producten die je gebruikt voor een hobby bijvoorbeeld, of die je samen kunt gebruiken, kunnen een langdurig geluksgevoel opleveren. Denk aan een blokfluit of een gezelschapsspel. "Maar op een statussymbool raak je snel uitgekeken", zegt Wessels. 

`