Geld en Werk

Amsterdam gaat deelfietsen ruimen: 'Grote kans dat we failliet gaan'

03 oktober 2017 14:40 Aangepast: 14 oktober 2017 13:45
Geparkeerde deelfietsen in Amsterdam. Beeld © Botte Jellema

Uitpuilende fietsrekken en hele stoepen die geblokkeerd worden: Amsterdam is het zat en wil de duizenden deelfietsen in de stad weg hebben, tot schrik van de aanbieders. "De kans is groot dat we nu failliet gaan", zegt een van de aanbieders. Heeft de deelfiets nog toekomst?

Opvallen doen ze ieder geval wel, de fietsen met felle kleuren en mandjes voorop van bedrijven als oBike en Donkey Republic. Een jaar geleden verschenen de eerste fietsen de straten van Amsterdam en Rotterdam. Afgelopen zomer kwamen er steeds meer bij.

Het idee achter de deelfiets is gemak voor wie in de stad van A naar B wil en geen fiets heeft. Via een app gaat de fiets open en wordt aan het einde van de maand een factuur gestuurd. Je kan de fiets achterlaten op straat, in principe waar maar een fietsenrek staat.

Verbod

Dit laatste is nu de kern van het probleem: de fietsen worden lukraak neergezet en bezetten zoveel fietsenrekken waardoor de inwoners van de stad hun fiets niet meer kwijt kunnen. Amsterdam heeft er nu genoeg van. 

Het wil daarom een verbod. Aanbieders kregen vorige week een brief. Binnen drie weken moeten zij de fietsen weghalen, anders doet de gemeente het zelf. In Rotterdam is afgesproken dat aanbieders fietsen zelf moeten weghalen op plekken waar er te veel neergezet zijn. Van een verbod is in die stad geen sprake, laat een woordvoerder weten.

Miniatuurvoorbeeld

Van tunnels tot parken: de fietsen worden overal na gebruik geparkeerd. (Foto: Botte Jellema)

Einde van de deelfiets?

Betekent dit het einde van de deelfiets in Nederland? Zo erg zal het niet worden, denkt Arnoud van Waes, promovendus aan de Universiteit Utrecht en gespecialiseerd in mobiliteitsinnovaties.

"Het probleem is dat gemeenten geen duidelijke regels hebben", zegt hij. "Ze hadden niet voorzien dat zoveel bedrijven op de markt zouden komen met zoveel fietsen, waar te weinig plek voor is. Zoals vaker gaat de techniek sneller dan het beleid."

In Amsterdam zijn zeker vijf bedrijven actief, samen goed voor zesduizend fietsen. Het zijn grote jongens zoals het internationale oBike en startups als het Amsterdamse FlickBike. Naast het gemak voor gebruikers, stellen zij dat deelfietsen voor minder fietsen in de stad zouden zorgen zodat er meer ruimte vrijkomt.

Grip houden

"Dat is dus niet gebeurd", zegt Van Waes, en dat is jammer vindt hij. "Als iedereen de fiets neemt in plaats van de auto is dat natuurlijk enorm positief voor een stad." Met nieuwe regels en de juiste voorwaarden geeft hij de deelfiets zeker kans van slagen.

"Je kunt allerlei afspraken maken, van vaste parkeerplekken in bepaalde rekken tot regels dat een deelfiets minimaal drie of vier keer per dag gebruikt moet worden. Op die manier kan een gemeente grip houden."

App waarschuwt: verkeerd geparkeerd!

In Rotterdam gebeurt dit al. Daar haalt de gemeente sowieso alle fout geparkeerde fietsen weg: of ze nu van een ondernemer of particulier zijn. Hier stelde een raadslid onlnags vragen over de deelfietsen en hoe hier mee om te gaan in de stad.

Het college antwoordde hier schriftelijk op dat de fietsparkeerregels in Rotterdam duidelijk gecommuniceerd worden met de deelfietsaanbieders. En: "oBike denkt nu na over een uitbreiding in de app zodat de gebruiker een waarschuwing krijgt als deze de fiets op slot wil zetten op een plek waar dit niet is toegestaan."

Dat de overlast in Rotterdam minder is, wijt Van Waes overigens aan de ruimte op straat. "Rotterdam heeft veel meer plek."

Missie voortzetten

In een schriftelijke reactie schrijft oBike woordvoerder Willemijn van der Holst: "Wij vinden het jammer dat oBike geen goede start heeft gekend in Amsterdam. Wellicht zijn in de afgelopen maanden een aantal zaken in de communicatie met de stad niet goed gelopen."

De komende weken zal het de fietsen van straat halen en "zullen wij in gesprek blijven met de gemeente en actief bijdragen aan de marktconsultatie van de gemeente. In Rotterdam, en wellicht in andere steden, zullen we onze missie voortzetten."

'Over alternatieven nooit gesproken'  

Vikenti Kumanikin, oprichter en ceo van FlickBike, vindt de beslissing van de gemeente Amsterdam wel plots en rigoureus. "Ineens is er sprake van overlast en moeten de fietsen weg. Spijtig en zonde. Over een alternatief is nooit gesproken. Wij hebben nog gezegd dat we mee willen denken over bijvoorbeeld een hotline voor bewoners waarbij we fietsen die verkeerd staan dan gelijk weg kunnen halen."

Werking en verbod

Deelfietsen staan nu over de stad verspreid via het zogeheten free-floating concept. Dit betekent dat je de fiets overal in de openbare ruimte achter kan laten en van daaruit weer opnieuw aan mensen wordt aangeboden.

Gebruikers kunnen de fiets via een app openen en betalen vervolgens per kwartier of per 30 minuten. Amsterdam beroept zich met het verbod op artikel 2.50 van de Algemene Plaatselijke Verordening. Dit verbiedt het commercieel aanbieden van deelfietsen vanuit de openbare ruimte.

Een woordvoerder van Amsterdamse verkeerswethouder Pieter Litjens zegt dat er wel degelijk meerdere gesprekken zijn geweest met alle aanbieders van deelfietsen. "De meeste bedrijven zijn pas sinds juli actief, vandaar dat er niet eerder is ingegrepen." Op de vraag aan de gemeente of ze bedrijven die nu wellicht failliet gaan tegemoet komen antwoordt woordvoerder Marten Grupstra.

"De gemeente werkt momenteel aan beleid voor deelfietsen. We staan ook open voor dit soort innovatieve maatregelen maar willen dit dan wel op een gereguleerde manier doen. Partijen die willen deelnemen kunnen zich hiervoor inschrijven", zegt de woordvoerder. 

Kans op faillissement 

Ondernemer Kumanikin van FlickBike zegt dat 'de kans groot is dat wij failliet gaan'. Hij heeft al gesprekken gevoerd met andere gemeenten. "Maar het is lastig. Vanwege de overlast in Amsterdam is het moeilijk binnenkomen." Hij gaat nu een poging wagen in het buitenland. "We moeten wel. Duizend fietsen die ongebruikt in een loods staan, kost veel geld."

Was de deelfiets dan niet bij voorbaat al gedoemd te mislukken in een land waar de gemiddelde inwoner 1,3 fiets bezit? "Dat leek een barrière", zegt deeleconomiekenner Van Waes.  "Maar bedrijven als Swapfiets bewijzen het tegendeel." 

Bij Swapfiets kun je voor 15 euro per maand een fiets leasen. "Jongeren zien de fiets inmiddels als dienst, net zoals Netflix en Spotify dat zijn."

'Gemeenten, leer van die deelfietsen'

Kumanikin zegt dat hij alleen al tienduizend klanten heeft. "En echt niet alleen maar toeristen zoals vaak wordt aangenomen." Ter ondersteuning van zijn argument mailt hij een samenvatting van zijn data waaruit blijkt dat 83 procent van zijn gebruikers Nederlander is en 17 procent buitenlander. Van die 83 procent is 64 procent inwoner van Amsterdam.

Hij deelt al deze gegevens met de gemeente Amsterdam. "Handig toch als zij weten wat drukke routes zijn?" Ook Van Waes zegt: "Er zit zoveel data in die handig is voor gemeentes. Serveer die deelfietsen niet gelijk af, maar leer ervan."

De eerste ondernemers springen overigens alweer in op een stad zonder deelfietsen en komen met alternatieven, zoals de dienst Listnride waarmee particulieren fietsen kunnen huren en verhuren.

`