Geld en Werk

Deze kleine Groningse gemeente stemt vandaag over blockchain

27 juni 2017 05:51 Aangepast: 15 oktober 2017 11:18

Is blockchain de oplossing voor uitdijende bureaucratie en overbelaste ambtenaren? Steeds meer gemeenten experimenteren ermee. Vandaag besluiten de burgemeester en wethouders van Zuidhorn of ze belangrijke onderdelen van hun dienstverlening via de blockchain gaan organiseren.

Blockchain staat in de belangstelling en is vooral bekend als de techniek achter Bitcoin. Steeds meer gemeenten verkennen volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) de mogelijkheden die blockchaintechologie biedt voor hun dienstverlening.

Volgens experts kan het een manier zijn om een deel van het werk te automatiseren of te vergemakkelijken. "Juist nu overheden de afgelopen jaren meer taken hebben gekregen komt dat goed van pas", verklaart Maarten Velthuijs  (24 jaar).

Student aan de knoppen

Velthuijs reageerde in januari op een stagevacature van de gemeente Zuidhorn, waarin ze zochten naar een blockchain-expert. "Eigenlijk zou ik naar Sint Petersburg gaan voor mijn afstuderen maar toen ik de vacature zag besloot ik voor Zuidhorn te gaan. Ik was al zeer geïnteresseerd in blockchain en de kans om dat juist op lokaal niveau te gaan toepassen leek me heel interessant."

Thumbnail

Maarten Velthuijs (midden) tijdens de hackathon waar hij namens Zuidhorn aan meedeed.

Tijdens zijn stage kreeg Velthuijs behoorlijk de vrije hand. Hij besloot om de gemeente in te schrijven voor de Dutch Blockchain Hackathon, een belangrijke wedstrijd. De student kreeg geld van de gemeente om Moldavische, Duitse en Oekraïense programmeurs en designers in te vliegen. 

Grote belangstelling

Met dat internationale team ontwikkelde hij een platform waarop burgers, de overheid en zorgverleners makkelijk diensten konden uitwisselen. Zonder extra administratie of stapels papier, alles gebeurde middels blockchaintechnologie. Hiermee wonnen ze hackathon in de categorie 'Reinventing government'.

Daarna stond de telefoon roodgloeiend: meerdere gemeenten belden voor afspraken.

Thumbnail

Het team waarmee Velthuijs won namens de gemeente Zuidhorn.

Vandaag beslissen de burgemeester en wethouders van Zuidhorn of ze na de succesvolle experimenten verder willen en concrete diensten met blockchain-technologie willen gaan uitvoeren. Velthuijs hoopt dat er voor wordt gestemd, als dat gebeurt kan hij aan een echt product gaan werken.

Gemeenten aan de blockchain

De belangstelling voor blockchain-technologie groeit bij gemeenten, zegt Koen Hartog, van Blockchain Pilots, een initiatief van de Rijksoverheid waarbij gemeenten experimenteren met blockchain. "Eigenlijk is elke lokale overheid op zoek naar hoe ze complexe processen kunnen vereenvoudigen en verbeteren."

Stel je voor, schetst Hartog, dat een lantaarnpaal in een gemeente automatisch aangeeft wanneer die behoefte heeft aan onderhoud. Blockchain kan dan automatisch een order plaatsen bij een aannemer, die aannemer betalen en controleren of de reparatie is voltooid. "Dat scheelt een behoorlijke papierwinkel en een ritje op de fiets van een ambtenaar die moet gaan kijken of de lantaarnpaal weer brandt."

Lokale cryptocurrency

Blockchain dient in dat geval als aanjager van automatisering. Verder ziet Hartog dat veel gemeenten de technologie willen inzetten voor complex contact met burgers zoals schuldhulpverlening. "Een schuldenaar overhandigt dan bijvoorbeeld zijn geld aan de gemeente en krijgt daar een lokale cryptocurrency voor terug. Die kan alleen worden uitgegeven op plekken die de gemeente aanmerkt als 'goed'."

Blockchain kan grofweg op twee manieren worden toegepast. De technologie kan worden overgenomen en toegepast in een gesloten systeem waar de beheerder dan kan kiezen wie er gebruik van maakt.

Open netwerk?

Een andere optie is 'publieke blockchain'. Waarbij het algoritme functioneert als infrastructuur voor een open netwerk dat van niemand en daarmee van iedereen is. Succesvolle cryptocurrencies werken op deze manier.

Velthuijs: "Vergelijk het met Facebook. Daar hebben we allemaal een account maar dat account is niet van ons, dat draait op de servers van Facebook en is dus een gesloten systeem. Bij een publieke blockchain voegen wij allemaal ons eigen stukje toe aan een groter netwerk, maar het account blijft altijd van jezelf."

Thumbnail

Bitcoin is een voorbeeld van een publieke blockchain: niemand is eigenaar dus is het van iedereen.

De meeste gemeenten verkiezen een gesloten met meer controle. Door een open systeem te kiezen geeft de gemeente namelijk macht weg, en blijft de data bij de burger. "We zien dat gemeenten hier wel mee worstelen", zegt Hartog. "Zij moeten wettelijk taken uitvoeren en dan is het lastig om dat uit handen te geven."

Wat doet Zuidhorn?

Zuidhorn vergadert vandaag over een publieke blockchain. "Zij zijn hiermee een echte voorloper", zegt Hartog. Ook Velthuijs vindt dat: "Ik geloof erin dat het uiteindelijk deze kant op gaat en vindt het mooi dat een gemeente daar nu al voor durft te kiezen."

Velthuijs heeft inmiddels Stichting Forus opgericht, dat gemeenten helpt bij het toepassen voor Blockchaintechnologie. De reden dat hij geen commercieel bedrijf heeft opgericht? "Dat zou het ideaal van de blockchain ondermijnen. Als je als bedrijf ertussen blijft zitten ben je juist die derde partij geworden die je niet wil hebben."

De Gemeente Zuidhorn wil pas reageren nadat er een formeel besluit is genomen. Dat gebeurt deze ochtend, de verwachting is dat er voor wordt gestemd.

Blockchain in het kort:

De blockchain is een soort gezamenlijke database; van transacties bijvoorbeeld, of contracten. Niemand is eigenaar van die database en een netwerk van computers zorgt voor de correctheid ervan.

Dankzij die blockchaintechnologie kun je met een grote of kleine groep partijen één betrouwbare database hebben; zonder dat de ene partij de ander hoeft te vertrouwen. Iedereen is eigenaar van zijn of haar eigen stukje data, al die aparte stukjes bij elkaar vormen de chain. Nu gaat dat anders; er is altijd één partij, een bank, notariskantoor of een overheid bijvoorbeeld, die beheerder is van zo'n database.

`