Het Financiële Plaatje

Roken brengt óók de portemonnee ernstige schade toe

23 april 2016 14:53 Aangepast: 15 oktober 2017 11:18
Beeld © ANP (Archieffoto)

Het rookverbod in de horeca werpt z'n vruchten af, we roken minder. Maar wat zijn eigenlijk de kosten van roken (en wat levert het op)? RTL Z nam een kijkje achter het rookgordijn van een miljardenbusiness.

Vorig jaar werden er in Nederland ongeveer 18 miljard 'rokertjes' verkocht (18.000.000.000), volgens Jan Willem Roelofs van Stichting Sigarettenindustrie. Het grootste gedeelte (10,1 miljard) zijn sigaretten, de rest (ruim 7 miljard gram) shag en zogeheten roll-it-yourself tabak. De branche rekent één gram voor een shaggie of zelfgedraaide sigaret.

Lees ook: Rookverbod helpt: baby's gezonder bij geboorte

Die miljarden sigaretten worden verkocht bij 1600 tabaks- en gemakswinkels, 2700 bemande tankstations, 4000 supermarkten en nog eens 700 winkels van drogisterijketens. Daarnaast staan er in cafés, restaurants en discotheken verspreid in ons land 10.000 tabaksautomaten, zegt de brancheorganisatie voor de tabaksdetailhandel.
 
Wat levert het op?
In Nederland werd in 2015 voor een bedrag van 4,2 miljard euro aan sigaretten verkocht. Dat is gemiddeld 1400 euro per roker per jaar, 26 euro per week. Van de 4,2 miljard gaat 2,45 miljard euro naar de schatkist aan accijnsheffing op tabak, blijkt uit het financieel-beleidsoverzicht van het ministerie van Financiën.

Daarnaast heft de overheid ook nog btw over ieder verkocht pakje sigaretten. Volgens de branche leverde de btw vorig jaar ruim 700 miljoen euro op voor de schatkist. 
 
Van de 1 miljard euro die overblijft als alle belastingen aan het ministerie van Financiën zijn afgedragen, gaat zo'n 70 procent naar de tabaksfabrikanten. Zij bepalen als producent ook de eindprijs van een pakje, iets wat voor bijna geen enkel ander product gebeurt, vertelt Roelofs. De groothandel houdt van ieder verkocht pakje sigaretten 1 procent omzet over, de detailhandel 28 procent.
 
Wie profiteert?
Een rekenvoorbeeld: een pakje Marlboro (het populairst in Nederland) kost 6,30 euro. Ervan uitgaand dat daarvan driekwart (4,72 euro) naar de schatkist vloeit, blijft er 1,58 euro over voor het ongezonde en verslavende produkt.
 
Daarvan is 1,09 euro voor fabrikant. Anderhalve cent voor de groothandel. 44 cent voor de winkelier. Hoeveel van dat bedrag winst is, is lastig te berekenen: een sigarettenautomaat brengt minder kosten met zich mee, dan het hebben van een sigarenspeciaalzaak.

Thumbnail

 
Miljardenwinsten fabrikanten
​British American Tabacco, bekend van onder meer Lucky Strike en Pall Mall, boekte vorig jaar een winst van bijna 6 miljard euro, ruim 1 miljard meer dan in 2014. De winst in West Europa liep echter terug en dat was volgens de fabrikant onder meer te wijten aan lagere verkopen in Nederland. Hoeveel winst het bedrijf maakt per pakje wil woordvoerder Abe Brandsma niet zeggen.

Thumbnail

De productie van sigaretten in de inmiddels gesloten Philip Morrisfabriek in Bergen op Zoom. 

Philip Morris, producent van het meest verkochte merk in Nederland Marlboro, wil ook geen verkoop- of winstcijfers geven en verwijst naar de brancheorganisatie. 
 
Waarom zijn die accijnzen zo hoog?
Dat vooral de accijnzen zo hoog zijn, heeft te maken met overheidsbeleid om roken te ontmoedigen. Verschillende onderzoeken hebben aangetoond dat een prijsverhoging van tabak leidt tot minder rokers.

"Sterker, er is algemene consensus dat de verhoging van accijns de meest effectieve manier is om het aantal rokers is een land te laten doen afnemen", zegt Mischa Stubenitsky, woordvoerder van het KWF. De prijselasticiteit is ongeveer 0,4, wat betekent dat iedere 10 procent prijsstijging leidt tot 4 procent daling van de verkoop van het product, legt hij uit.
 
Brengt de gezondheid ernstige schade toe
Toch weerhoudt de prijs zo'n 3 miljoen Nederlanders er niet van om te roken, met longkanker als meest voorkomende ziekte tot gevolg. "Al zijn er ook mensen die longkanker krijgen die nooit hebben gerookt", zegt Stubenitsky.

Hoeveel de behandeling kost is niet te zeggen, omdat er verschillende behandelingen zijn met verschillende doelen: genezing, afremmen van de ziekte of de laatste levensfase van een patiënt zo aangenaam mogelijk maken.

Dure medicijnen
Een van de meest bekende medicijnen is Nivolumab, dat de laatste periode van het leven van een kankerpatiënt maanden kan verlengen en verbeteren in kwaliteit. Veel patiënten komen dus in aanmerking voor dit medicijn, vertelt longarts Wanda de Kanter van het Antoni Van Leeuwenhoekziekenhuis.

Per jaar komen er volgens haar 11.000 nieuwe longkankerpatiënten bij, waarvan slechts 15 procent na vijf jaar nog in leven is. Veel van de patiënten die het niet overleven, komen in aanmerking voor immuuntherapie.

Thumbnail

Een zogenaamde rookcirkel op station Amersfoort.
 
De exacte prijs van dit medicijn is onbekend, mede omdat minister Schippers in onderhandeling is met de fabrikant van het medicijn. Die vroeg in eerste instantie zo'n hoge prijs, dat het middel bijna niet beschikbaar was geweest, vertelt Stubenitsky. Ook andere gezondheidszorgkosten die gerelateerd zijn aan roken zijn volgens hem diffuus.
 
In 2010, waaruit de laatst beschikbare cijfers van de overheid zelf dateren, werd 2,8 miljard euro besteed aan zorg die te maken had met ziekten door roken. Dat kwam in dat jaar neer op omgerekend 3,8 procent van de totale zorgkosten.

Kosten longkanker
De zorgkosten voor longkanker waren in 2103 440 miljoen euro, een stijging van bijna 10 procent ten opzichte van 2011. Toen waren de zorgkosten voor longkanker 401 miljoen euro. Omgerekend naar het aantal patiënten (20.000) kostte de behandeling ervan ruwweg 20.000 euro.

Thumbnail

Rokerslongen in een geplastificeerd lichaam op de tentoonstelling Body Worlds and the cycle of life.

Als iedereen zou stoppen met roken, zou dat leiden tot een forse daling van kosten van rookgerelateerde ziekten, 7,5 procent bij mannen en 8 procent bij vrouwen. Omdat de levensverwachting dan toeneemt en mensen dus meer kans hebben op andere ziekten op latere leeftijd, leidt dit wel weer tot extra zorgkosten en die overstijgen het bedrag dat wordt uitgespaard omdat geen rookgerelateerde zorgkosten meer zijn. 

NB: De auteur van dit artikel rookt meer dan hem lief is, maar minder dan een pakje per dag.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore