Z Today

Als Mathijs Bouman de baas zou zijn van het land...

06 juli 2016 18:25 Aangepast: 31 juli 2017 00:30
Even griezelen... Beeld © RTL Z

...samen met collega-economen. Kun je het je voorstellen? Nee? In Den Haag zullen ze wel moeten. Vandaag kwam een dik rapport uit van topambtenaren van onder meer Economische Zaken en het Centraal Planbureau, waarin ze opsommen welke maatregelen nodig zijn om de Nederlandse welvaart te laten groeien.

Die maatregelen liegen er niet om, maar RTL Z-huiseconoom Mathijs Bouman omschrijft het rapport in Z Today als 'een soort vijftig tinten grijs voor economen'. "Worden we heel blij van." Het rapport valt het beste te omschrijven als één zonder taboes: "Gewoon rationeel kijken naar het beleid, zonder politieke spelletjes".

De hoogtepunten op een rijtje:

  • Rekeningrijden tegen de files
  • Laag btw-tarief omhoog
  • Zelfstandigenaftrek moet weg
  • Hypotheekrenteaftrek sneller omlaag

Je snapt het: een prettig rapport is het niet. "We moeten flink pijn lijden", zegt Bouman. Die renteaftrek gaat al omlaag, met een half procentpunt per jaar. Maar dat kan veel sneller, vinden de economen in het rapport. "De huizenmarkt trekt op dit moment aan en de hypotheekrente staat leeg. De maandlasten voor kopers of oversluiters zijn dus al heel laag, dus dit is een goed moment", zegt hij.

Niet iedereen zal staan te springen om deze maatregel, maar Bouman wordt er wel blij van, zegt hij. "De hypotheekrenteaftrek is echt wel een probleem in Nederland. Het heeft geleid tot heel hoge schulden, want die subsidieer je op deze manier eigenlijk." Op zich is dat niet zo erg, maar door de financiële crisis kwamen we er opnieuw achter dat er niet alleen maar voordelen kleven aan dit beleid. Als de huizenprijzen dalen en er onzekerheid is op de financiële markten, is de pijn van een hoge schuldenlast goed te voelen. 

Agendapuntje voor het nieuwe kabinet

Even voor de duidelijkheid: heel veel schuld hebben we niet in Nederland. De torenhoge bergen spaargeld van de pensioenfondsen lossen een hoop op. Echter: daar kunnen we niet zomaar aankomen om ons huis af te lossen. 

De studiegroep die naar dit probleem gekeken heeft, is duidelijk: als je jong bent, moet je lenen voor je huis maar niet teveel. Je moet ook niet teveel pensioen sparen, want dat haal je later wel weer in. Het huidige beleid klopt dus niet. "Ze verknopen pensioen, huizenmarkt en hypotheek en dat is echt iets wat het volgende kabinet op de kaart moet zien te krijgen", zegt Bouman.

Liever kijken dan lezen?

We waren toch klaar met rekeningrijden?

Wacht even... Zetten ze rekeningrijden nu wéér op de agenda? Daar waren we toch inmiddels wel klaar mee... Dat vinden de onderzoekers niet: als je naar de toenemende hoeveelheid files kijkt, dan is rekeningrijden een oplossing, zeggen ze.

Dat is niet zo vervelend als je denkt: de motorrijtuigenbelasting wordt afgeschaft en leaserijders die perse in de spits willen rijden, moeten wat meer betalen. "Het is zo logisch als wat, maar er is een taboe overheen gekomen waardoor niemand er meer over durft te beginnen", zegt Bouman.

Waarom moet brood en fruit duurder worden?

Brood en fruit vallen onder het lage BTW-tarief. Als het tarief van 6 procent verhoogd wordt, betalen we daar dus meer voor. Top (dit bedoelen we sarcastisch). "We hebben dit tarief ooit ingevoerd om arme mensen te helpen. Als je kijkt hoe het uitpakt, blijkt dat rijke mensen daar gemiddeld 1500 euro per jaar van profiteren. Arme mensen houden 'slechts' 600 euro in hun zak", zegt Bouman. De reden: er zit ook een laag tarief op luxeproducten, zoals bioscoopkaartjes. Rijke mensen maken daar meer gebruik van.

Het lage belastingtarief werkt dus niet zoals het zou moeten werken, zeggen de economen. Daarnaast is het beleid ook erg chaotisch. Bouman somt het even op: "Konijnenvoer valt onder het lage tarief, maar hamstervoer onder het hoge. Over kunstbloemen betaal je 21 procent belasting, maar je betaalt 6 procent over de prijs van droogbloemen. Niemand snapt het meer, het slaat nergens meer op."

Waarom komen de economen met dit rapport?

Waarom de economen met dit rapport komen? Het is ze gevraagd, in een motie van de Kamer. Partijen wilden graag eens een soort 'staalkaart' van mogelijkheden zodat ze beter politiek kunnen bedrijven. "Het is natuurlijk wel een beetje 'economisme', want het gaat niet over politieke ideeën maar over wat praktisch en handig is. In het huidige politieke klimaat bevalt mij dat eigenlijk wel", zegt Bouman.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore