Geld en Werk

Sociale Zaken zegt 'nee' tegen basisinkomen Terneuzen

26 januari 2017 06:13 Aangepast: 29 juli 2017 02:30
Voorstanders van het basisinkomen tijdens een actie in Zwitserland. Beeld © AFP

De gemeente Terneuzen wil 20 mensen twee jaar lang een gratis inkomen geven zonder dat ze daar iets voor terug hoeven doen. Maar het ministerie van Sociale Zaken ziet dat niet zitten en zet voorlopig een streep door de plannen.

Terneuzen wil de deelnemers twee jaar lang onvoorwaardelijk 993 euro netto per maand geven. Ook moeten ze naast dat 'basisinkomen' onbeperkt kunnen bijverdienen. Daarover spreekt de gemeenteraad vanavond.

"We gaan ervan uit dat mensen met de zekerheid van een soort basisinkomen voor langere termijn, zonder bemoeienis van de gemeente, beter in staat zijn regie over eigen leven te nemen en daardoor gezondere keuzes kunnen maken", schrijft de gemeente in het plan.

Door geen tegenprestatie te eisen, gaat het plan verder dan alle andere gemeentelijke experimenten met vormen van het basisinkomen.

Sociale Zaken says no

En juist dat is tegen het zere been van het ministerie. In de Participatiewet van 2015 is namelijk afgesproken dat mensen die een bijstandsuitkering ontvangen, gevraagd kunnen worden een tegenprestatie te leveren. Zo is er vaak een sollicitatieplicht en wordt er op de uitkering gekort als er teveel wordt bijverdiend. Doen gemeenten dit niet, dan mogen ze niet experimenteren met regelluwe bijstand.

Om experimenten met varianten op een basisinkomen mogelijk te maken, wil staatssecretaris Klijnsma van Sociale Zaken een extra bestuursmaatregel doorvoeren. Die moet de voorwaarden in bepaalde gevallen versoepelen.

Alleen binnen de kaders van de wet

Terneuzen wilde die wet graag omzeilen door de uitkering om te zetten in een gift. Maar ook dat mag niet van het ministerie, die graag wil dat de gemeente een oplossing bedenkt die wel binnen de wet valt. Het ministerie heeft inmiddels laten weten daar best over mee te willen denken. En daarmee lijkt het erop dat de door Terneuzen zo gehate voorwaarden toch weer terug in het plan zullen worden gefietst.

Het college van Terneuzen heeft de gemeenteraad nu gevraagd een principebesluit te nemen over het plan, waarna de gemeente met Sociale Zaken om de tafel gaat.

Fop-basisinkomen

Strikt genomen zijn alle experimenten van Nederlandse gemeenten, inclusief het plan van Terneuzen, eigenlijk geen basisinkomen te noemen. Een echt basisinkomen moet namelijk zonder voorwaarden aan iedereen worden verstrekt.

Toch is het plan van Terneuzen interessant, omdat het verder gaat dan alle gemeentelijke plannen tot nu toe. De gemeente denkt dat de deelnemers door een vast inkomen zonder voorwaarden, meer in de samenleving zullen komen te staan.

Vijf criteria

Om te kunnen deelnemen aan het programma, moeten Terneuzenaren voldoen aan vijf criteria:

  1. Ze moeten jonger zijn dan 63.
  2. Minstens drie jaar een uitkering ontvangen.
  3. Geen andere inkomsten hebben en geen schulden.
  4. Het mogen geen gezinnen zijn met kinderen.
  5. Deelnemers moeten in staat zijn de regie te voeren over hun eigen leven.

De kans dat deze groep mensen zonder dit basisinkomen over twee jaar nog steeds werkloos is volgens de gemeente "vrijwel 100 procent".

Andere experimenten

In onder andere Tilburg, Utrecht, Nijmegen en Wageningen zijn ook plannen om te experimenteren met 'basisinkomens'. Die experimenten hebben wel voorwaarden en vallen dus binnen de wet.

In die gemeenten wordt gewerkt met vier of vijf controlegroepen. Voor een groep mensen verandert er dan bijvoorbeeld niets, terwijl anderen veel intensiever zullen worden begeleid naar nieuw werk.

Weer anderen mogen naast hun uitkering bijverdienen of hoeven niet te solliciteren of een andere tegenprestatie te leveren. Het idee is dat op die manier het beste bepaald kan worden wat werkt.

`