Geld en Werk

Dit boerenstel stopt door machtige supermarkt: 'De koek is op'

30 augustus 2016 06:16 Aangepast: 30 juli 2017 13:00

Ze zijn nóg niet failliet, maar als ze zo door waren gegaan was dat wel gebeurd. José en Herman Bongen-Hartemink stoppen met hun melkveehouderij. En ze zijn niet de enige. "Over twintig jaar zijn er nog maar een paar grote boerenbedrijven over."

"De knoop is door, de koek is op... wij stoppen met onze boerderij."

De Facebookpost van José Bongen-Hartemink ging gisteren op zijn zachtst gezegd viral en werd ruim 14.000 keer gedeeld.

"De basis van het besluit is heel simpel," schrijft ze, "een melkprijs van 25 cent en een kostprijs van 35 cent. 'Iemand met boerenverstand wordt niet langer boer', las ik pas. Zo is het."

Bongen-Hartemink schrijft over de barre financiële omstandigheden waarin zij, en andere boeren, verkeren. Maar ook over de consument die weinig waardering meer lijkt te hebben voor het Nederlandse boerenbedrijf. "De simpelste en meest accurate weergave van onze situatie, kwam ik gisteren tegen. 'Boeren: de kunst van geld verliezen terwijl je 400 uur per maand werkt om mensen te voeden die denken dat je ze probeert te doden.' Erg grappig, als het niet zo verrekte waar zou zijn."

Herkenning en tranen

De berichtenbox van de ondernemer is ondertussen ontploft, vertelt ze aan RTL Z. Boeren herkennen het verhaal en mailen dat ze over dezelfde stap nadenken. Een zeventienjarige jongen had haar verhaal huilend gelezen: hij wilde heel graag het bedrijf van zijn ouders overnemen, maar het ziet er niet naar uit dat het gaat lukken.

Negen jaar geleden voegde Herman het boerenbedrijf van zijn ouders en een ander gekocht bedrijf samen. Ze zetten een melkveehouderij op met negentig koeien en zestig stuks jongvee. Natuurlijk, het was hard werken in het begin. Maar de twee verdienden genoeg om rond te komen. In 2009 was er even een dip: de melkprijs zakte onder de kostprijs. Gelukkig was dat na een jaar weer voorbij.

Thumbnail

Geen extraatjes

Maar inmiddels is het alweer twee jaar echt bikkelen. Het jonge gezin kan nog wel avondeten op tafel zetten, maar extraatjes of vakantie zitten er niet meer in. "Genoeg boeren gaan onder deze omstandigheden gewoon door. Maar we hebben nu kinderen en die zijn ook belangrijk."

Nederlandse boeren concurreren in toenemende mate met boeren in Azië en Oost-Europa die goedkoper kunnen produceren, vertelt Bongen-Hartemink. De kostprijs is hier duurder, doordat Nederland duurzaamheid zo hoog in het vaandel heeft staan en zich daarmee aan behoorlijk wat regels heeft te houden. Regels waar de buitenlandse concurrent minder mee te maken heeft. Bovendien is Nederlandse grond schaars en duur.

Macht van de supermarkt

Oh, en dan is er nog die grote reus: Ahold. Nederland kent nog maar een klein aantal supermarktconcerns en die knijpen volgens het ondernemersstel de prijs af. "We leven in een samenleving waarin alles steeds maar goedkoper moet worden. Supermarkten dwingen dat af. Een pak melk van Friesland Campina kost in de supermarkt 1 euro, en wij krijgen daar maar 25 cent van. Waar blijft die 75 cent dan hangen denk je?"

De hang naar 'steeds goedkoper en massaler' baart de ondernemer zorgen. "Het doet me denken aan de Action. Vroeger hadden we een Blokker hier in het dorp. Toen kwam de Action die al dat goedkope Chinese spul ging verkopen en nu is er geen Blokker meer. Je ziet die ontwikkeling in veel hoeken van de samenleving terug."

Alles goedkoper

Het gaat in de hele agrarische sector slecht, signaleert Bongen-Hartemink. "Al het voedsel moet maar goedkoper. Tja, dan krijg je goedkope voedselproducten van Actionkwaliteit. Voor ons is de globalisering geen goede ontwikkeling geweest. En we zijn niet de enige. Kijk maar naar de varkensbedrijven, daar zijn er nog maar een paar van over. Dat gaat in de melkveehouderij ook gebeuren. Over twintig jaar zijn er nog maar een paar grote bedrijven over."

Wie niet wil opschalen, moet de lokale markt opzoeken, adviseert ze. "Maar zo gemakkelijk gaat dat niet. Wij produceerden 2000 liter melk per dag. Zie dat maar eens in je dorp aan de man te krijgen." Een andere optie: een niche opzoeken, de biologische hoek bijvoorbeeld. "Dat hebben wij nog onderzocht, maar ook die markt staat steeds meer onder druk. 'Biologische producten het goedkoopst in de supermarkt', lees ik dan. Ja, hoe denk je dat dat komt? Dat is weer die supermarkt die de prijs afknijpt."

'Koop lokaal'

José en haar man zijn verdrietig over de verkoop. "Ik vertel er nu vrij nuchter over, maar ik kan echt wel janken." Gelukkig kunnen ze wel met een ander bedrijf verder. José heeft ook een kinderdagverblijf en die is zo populair dat er mensen op de wachtlijst staan.

Aan de consument dan nog één laatste advies: "Koop lokaal, en koop niet van die hele goedkope producten. We moeten naar een lokale voedseleconomie, anders gaat het grandioos mis. Dan houden we alleen maar hele grote bedrijven over."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

Dit is een artikel van