Geld en Werk

'Paniekvoetbal' bij handhaving UberPOP

29 september 2015 16:07 Aangepast: 29 september 2015 17:37
Beeld © ANP

De inspectiedienst Leefomgeving en Transport heeft grote moeite gehad met de komst van taxidienst UberPOP. Er ontstond 'paniekvoetbal', blijkt uit onderzoek van RTL Z. Een reconstructie.

Het duurde even voor de inspectiedienst een effectieve aanpak kon bepalen voor de handhaving van UberPOP. Zo ging er een tijd overheen voordat de inspecteurs de benodigde smartphones en credit cards hadden om UberPOP te onderzoeken, en op basis daarvan de aanpak op te zetten. 

Op 30 juli 2014 lanceert Uber de omstreden taxidienst UberPOP. Particulieren kunnen in hun eigen auto's taxidiensten aanbieden aan iedereen die dat wil, tegen tarieven die tot de helft lager liggen dan die van reguliere taxi’s. Bij de inspectiedienst weten ze meteen dat UberPOP in strijd is met de wet. Daar wordt Uber ook op gewezen. In interne stukken die RTL in handen heeft noemt de inspectiedienst de proef met UberPOP in Amsterdam "een zeer onverwachte en onaangename verrassing die tot grote onrust in de taxisector kan leiden."

Dwangsom 10.000 per chauffeur
Het duurt vervolgens lang voordat de inspectiedienst in actie komt. De landsadvocaat wordt om advies gevraagd en eind september gaat er een boze brief naar Uber waarin de inspectie aankondigt een last onder dwangsom op te zullen leggen. Dat betekent dat iedere keer dat de inspectie een UberPOP-chauffeur aanhoudt, het bedrijf Uber een dwangsom moet betalen van 10.000 euro. Dit bedrag kan uiteindelijk oplopen tot 100.000 euro, schrijft de inspectiedienst. De inspecteurs denken dat een dergelijke dwangsom 'afschrikwekkend en proportioneel' is.

De jacht op de UberPOP-chauffeurs begint, maar verloopt moeizaam. Op 11 oktober worden vier chauffeurs aangehouden, maar de acties die volgen blijken tevergeefs. Medio december constateert een inspecteur dat "ondanks dat we er allemaal met de volle inzet voor gaan, de laatste drie acties geen UberPOP-ritten hebben kunnen uitvoeren." Zou UberPOP minder actief zijn geworden in Amsterdam, vraagt de inspectie zich af.

Het lukt niet om een rit te boeken
Besloten wordt om ook acties te gaan houden in Rotterdam en bij Schiphol om "proefondervindelijk vast te stellen of er UberPOP-activiteiten worden aangeboden en of we ze kunnen afnemen." Maar ook in Rotterdam is het beeld hetzelfde. "Er is wel toegang tot de UberPOP-app, maar er zijn geen chauffeurs beschikbaar. Gedurende de hele middag en avond hebben we vanuit verschillende locaties geprobeerd een rit te boeken echter zonder resultaat." Zou Uber dan schijndiensten aanbieden, vraagt de inspectie zich af?

Nee, blijkt op 22 december, als een inspecteur 'voordat ik het wist en niet vooraf bedacht' met zijn privételefoon een UberPOP-rit boekt. Dat lukt meteen. En de inspectie slaagt erin een snorder op de bon te slingeren. Dan wordt duidelijk wat sommige inspecteurs al enige tijd vermoeden: het probleem wordt gevormd door de prepaidcreditcards die de inspecteurs gebruiken. Die zorgen er voor dat er geen ritten kunnen worden geboekt.

Verklaringen moeten komen van 'dolenthousiaste klanten'
Het resultaat is dat volledige creditcards moeten worden aangevraagd, zodat "verder doorgepakt kan worden, want anders hebben de geplande UberPOP-acties in het nieuwe jaar geen zin." Die kaarten laten echter op zich wachten, zodat bij de volgende acties in februari 2015 de inspecteurs zonder dit hulpmiddel op pad moeten. Tot hun grote ongenoegen, blijkt uit de stukken die in handen zijn van RTL.

Organisatorisch is sprake van 'de nodige problemen'. Er is een 'tekort aan onopvallende voertuigen' en de UberPOP-chauffeurs moeten gespot worden aan de hand van een lijst met kentekens. De voor de chauffeurs belastende verklaringen zullen vervolgens moeten komen van klanten 'die dolenthousiast zijn over de aangeboden dienst' en die voor Uber traceerbaar zijn, omdat zij de taxirit besteld hebben via een telefoonapp waardoor hij of zij via zijn creditcardgegevens traceerbaar is.

Paniekvoetbal en chaos
De coördinator van een actie die in februari 2015 gehouden wordt in Amsterdam spreekt van een 'enorm chaotische' voorbereiding. De inspecteurs zijn weliswaar van goede wil, maar 'het lijkt nu vooral op paniekvoetbal', omdat sprake is van 'politieke druk' om succesvol te interveniëren. 'Opdracht van de directeur' is om de actie desondanks uit te voeren "naar bevind van jullie expertise, gezien de maatschappelijke onrust en daarmee de politieke druk."

Als er in het weekeind van 13 tot en met 15 februari toch vijf UberPOP-chauffeurs worden aangehouden is dat het gevolg van een 'arbeidsintensief' proces waarbij de inspecteurs "tot aan de grenzen zijn gegaan die mogelijk zijn met de middelen en menskracht die ter beschikking staan." "De chauffeurs moeten worden gezocht door middel van kentekenlijsten en adresgegevens, er moet worden waargenomen dat de overtreding heeft plaatsgevonden door het fysiek volgens van de auto’s en er moeten verklaringen van chauffeurs en klanten worden opgetekend." Toch is er ook iemand die even later spreekt van 'een geweldig resultaat met beperkte middelen'.

App uit de lucht halen te zwaar middel
De UberPOP-app gewoon uit de lucht halen, doet de inspectie al die tijd niet. 'Die mogelijkheid is besproken' en 'kan worden onderzocht', maar probleem is wel dat men daarbij "zodanig creatief moet zijn dat een rechter deze dwang niet als disproportioneel beschouwt." Via de Uber-app kunnen namelijk drie verschillende diensten van Uber worden besteld: Uber LUX, Uber BLACK en UberPOP. Alleen deze laatste is illegaal. Maar als je vanwege POP de hele Uber-app 'op zwart' zet, draai je ook de andere - wel legale - varianten de nek om. En zo'n maatregel kan bij een eventueel beroep van Uber door de rechter als een te zwaar middel worden beschouwd.

In totaal heeft de inspectie 29 acties gedaan naar UberPOP, waarbij 49 aanhoudingen zijn gedaan. Dat heeft geleid tot een totaal van 350.000 euro aan dwangsommen. Vanochtend werd een inval gedaan bij Uber, dat nu 'mogelijk criminele organisatie' wordt genoemd door het OM. De inspectie geeft in een laatste reactie aan te blijven doorgaan met acties. "Zolang het bedrijf en de UberPOP-chauffeurs illegale diensten blijven aanbieden, op welke schaal dan ook, moeten ze rekening houden met acties van ILT en de politie", zegt woordvoerder Elif Bagci.

Bekijk vanavond meer over UberPOP in het programma Today op RTL Z, 18.00-20.30

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore