Economie

DNB: Nederlandse grootbanken lijken te veel op elkaar

18 juni 2015 16:38 Aangepast: 06 september 2015 16:26

De Nederlandse bankensector is te groot en wordt gedomineerd door een klein aantal banken, die te veel op elkaar lijken.

Dat zegt toezichthouder De Nederlandsche Bank in een visie op de sector.

De sector is met name te groot omdat de Nederlandse hypothekensector voorafgaand aan de crisis uit zijn voegen is gebarsten, onder invloed van de hypotheekrente-aftrek en de uitzonderlijk grote leningen, in relatie tot de woningwaarde. DNB wil dat weer terugbrengen tot normale proporties, door die oorzaken voor excessieve hypotheekgroei weg te nemen, zei directeur bankentoezicht Jan Sijbrand van DNB in een toelichting op het rapport.

'Eenvormigheid'
Afgezien van hun omvang lijken de drie grote Nederlandse retailbanken ook nog eens te veel op elkaar, concludeerden de onderzoekers. Hoewel ze ieder voor zich daarmee hun risico's gespreid hebben, draagt deze eenvormigheid minder bij aan de veiligheid van het financiële systeem, dan mogelijk zou zijn.

"Wanneer een van hen in Amerikaanse hypotheken ging, deden ze het allemaal. Wanneer een van hen een leasebedrijf begon, deden ze het allemaal. Wanneer een van hen uitbreidde naar Polen, deden ze het allemaal", zei Sijbrand.

Uit gesprekken met banken kwam naar voren dat dit kopieergedrag is ingegeven door de gedachte dat het niet zo erg is als iets misgaat, zo lang het bij de concurrent ook misgaat, zei Sijbrand.

Het resultaat hiervan is dat de banken individueel hun risico's wel beter hebben gespreid, maar dat dit voor het financiële systeem veel minder geldt. Want het betekent dat als een bank ergens een probleem heeft, ze dat allemaal tegelijk hebben. "Zijn we nou zo heel veel wijzer geworden van heel grote banken die op dezelfde wijze gediversifieerd zijn?", vroeg Sijbrand zich af.

Oligopolie
Een reden om te streven naar meer concurrentie in de Nederlandse bancaire markt, is dat de concurrentie op dit moment typerend is voor een oligopolie - een kleine groep grote spelers die de markt domineert. Dit betekent dat een marktpartij alleen in beweging komt, als zijn marktaandeel onder druk komt te staan. "Als de marktaandelen stabiel zijn, dan hoeven ze niet zo nodig de prijzen te verlagen om marktaandeel op de andere te veroveren. De marges blijven daardoor hoog en iedereen vindt het wel best zo", aldus Sijbrand.

De gewenste inkrimping van de Nederlandse bankensector heeft vooral betrekking op de hypothekenportefeuille. Deze is in de decennia rond de laatste eeuwwisseling enorm gegroeid, door stimulerende factoren, waaronder de fiscale aftrekbaarheid van de hypotheekrente, de aflossingsvrije hypotheek, en de uitzonderlijk hoge niveaus van de leningen ten opzichte van de waarde van het onderpand.

Dat laatste punt - de hoge loans-to-value van Nederlandse hypotheken - staat bij Europese toezichthouders in een top vijf van grootste onevenwichtigheden in het bancaire systeem, zei Sijbrand. "Dat is een lijstje waar je niet op wil staan." Volgens de DNB-directeur kun je een Europese toezichthouder zelfs midden in de nacht wakker maken en als je dan zegt 'Nederland' en dan zegt hij 'hypotheken'.

Op dit moment is dit geen probleem voor de sector, maar bij een nieuwe crisis, kan dit het moeilijker maken om buitenlandse financiering aan te trekken voor deze hypotheken, volgens Sijbrand. Vandaar ook dat DNB naast de hypotheekrente-aftrek ook de maximale omvang van de hypotheek geleidelijk verder wil verlagen.

RTL Z / Dow Jones

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`